17 Yüzyılda Topkapı Sarayı

17 yüzyilin ünlü gezgini Jean Baptiste Tavernier Anvers ten Paris e göçmüs bir harita tüccari nin ogluydu 1627 de 22 yasindayken komsu ülkeleri dolasmaya koyulan genç Tavernier in aklindaki büyüleyici kent Istanbul du kuskusuz Ilk kez 1631 de geldigi bu sehirde bir yil kaldi Tavernier in payitahttaki bu bir yili Istanbul un kapikulu eylemlerine sahne oldugu sarayi basan azgin zorbalarin veziriazami parçaladiklari Padisaha sözümüz vardir bagirislariyla 4 Murad i ayak divanina çikarttiklari kritik bir evreye rastlar Tam alti kez Dogu yolculuguna çikan iki kez de Istanbul a gelen Tavernier in ilk kitabi Osmanli Sarayi ni ve buradaki yasami anlattigi Nouvelle relation de l intérieur du serrail du Grand Seigneur 1675 te Paris te basilir Degerli tarihçi Stefanos Yerasimos Tavernier in neden onca gezisinin ani ve gözlemlerine degil de Osmanli Sarayi nin anlatildigi metnin basimina öncelik verdigi konusunda söyle diyor 17 yüzyilin ikinci yarisinda Fransiz ve genellikle Bati okurunu ilgilendiren en merakli konu Iran dan Hindistan dan Uzakdogu dan çok yine de Osmanli padisahinin sarayinin içidir Tavernier in anlatisinda Divan i Hümayun arz odasi saray hastanesi küçük ahirlar mutfaklar hadimagalarin ve içoglanlarinin koguslari hamamlar hazine dairesi kiler dogancibasinin kogusu hasoda harem dairesi ve hasbahçe hakkinda çok ayrintili bilgi var Tavernier anlatilarini Topkapi Sarayi nda içoglanligi yapmis iki kisiden dinlediklerine dayandirmis Sarayda elli yildan fazla içoglanligi yapip hazinedarbasiliga kadar yükseldikten sonra gözden düserek Bursa ya sürgün edilip oradan Hindistan a kaçtigini söyleyen Sicilyali bir devsirme ile yine sarayda on bes yil içoglanligi yapmis bir Parisli Ama herhalde eski içoglanlarindan dinlediklerinin yeterli olmayacagi düsüncesiyle Fransa elçisi Marcheville in Istanbul da huzura kabulü sirasinda maiyetine katilarak saraya girmis ve saraydaki yasami gözlemleyebilmis Tavernier Büyük Efendi nin sarayini anlattigi yapitini Hasmetli Efendim hitabiyla baslayip Çok aciz çok itaatkâr çok sadik size çok borçlu hizmetkâriniz ve kulunuz Tavernier imzasiyla noktaladigi bir takdim yazisiyla Fransa nin Günes Krali Louis XIV e ithaf etmis