18 Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu nun İskan Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi — Yusuf Halaçoğlu

Osmanlı toplumu şehirli ve köylülerden oluşmaktaydı Bu iki gruptan ayrı olarak bir de devletin ekonomik yapısına büyük katkı sağlayan konar göçer bir üçüncü grup vardı Göçer hayat yaşayan bu üçüncü grup hayvancılıkla geçinmekte ve bu sebeple yaylak kışlak arasında hareket etmekteydi Hayat tarzlarına bağlı olarak devletin kontrolde güçlük çektiği konar göçerler toplum içinde aktif bir güç olarak başlangıçta Rumeli nin Türkleştirilmesinde kullanılmış fütühatın sona erdiği dönemden sonra ise devletin zirai ekonomisine katkı sağlamak düşüncesiyle boş alanlara yerleştirilmek üzere bir iskân politikasına maruz kalmışlardır Bu çerçevede Osmanlı Devleti nin dengeli bir toplum yapısına sahip olmasında bu yürüttüğü iskân politikasının büyük önemi vardır Nitekim bugünkü Anadolu halkının da temeli bu yerleştirilmiş aşiretlere dayanmaktadır Günümüzü anlamak o tarihteki toplumsal yapıyı anlamaya bağlıdır Bu kitap bunu sağlayacak arşiv belgeleriyle desteklenmiştir ÖNSÖZ KISALTMALAR BİBLİYOGRAFYA GİRİŞ I BÖLÜM OSMANLI CEMİYETİNE TOPLU BİR BAKIŞ KONAR GÖÇERLERİN DURUMLARI VE HUKUKÎ NİZÂMLARI A Osmanlı cemiyetine toplu bir bakış B Konar göçerler durumları ve hukukî nizâmları i İçtimaî durumları 2 İktisadî durumları 3 Hukukî nizâmları 4 Vergi nizâmları C Konar göçerlerin Coğrafî Dağılışı II BÖLÜM XVIII YÜZYILDA İÇ İSKÂN MESELESİNİ DOĞURAN SEBEPLER MESKÛN YERLERİN BOŞALMASI 1 Uzun savaşlar sebebiyle meydana gelen iktisadî buhranlar Vergilerin arttırılması yeni vergilerin ihdası 2 Çeşitli iç karışıklıkların isyanlar eşkıyalık hareketleri yarattığı durum 3 Devletin yeni gelir kaynakları elde etmek gayesiyle harâb ve boş alanların zirâate açılması meselesi 4 Yapılan savaşlar sebebiyle özellikle hudud bölgelerinde içe doğru olan insan akını Muhaceret III BÖLÜM XVIII YÜZYILDA OSMANLI ÎMPARATORLUĞU NUN İSKÂN SİYÂSETÎ A Konar göçerlerin terkedilmiş harâb ve boş alanlara yerleştiril mesi 1 Başı boş konar göçer unsurların şakavetlerini önlemek ve yerleşik ahâliye yaptıkları zararları sona erdirmek 2 Boş ve harâb yerleri imâr ederek şenlendirmek ve yeniden zirâate açmak 3 Yeni kurulan mamurelere kasaba köy derbend han yapılan iskânlar B Yerlerini terkeden ahâlinin eski yerlerine yerleştirilmeleri 1 Köy ve kasabalarını terkeden ahâlinin eski yerlerine nakli a Anadolu da b Rumeli de 2 Derbend Han ve Vakıf tesislerinin yeniden tanzimi yapılan iskânlar C Konar göçerlerin yaylak ve kışlaklarına iskânı D Sürgün yoluyla yapılan iskânlar 1 Aşiretlerin cezalandırılması amacı ile yapılan sürgünler 2 Güney de âsî Arap kabilelerine karşı bir set teşkili için yapılan sürgünler E Konar göçerlerin kendiliğinden yerleşmeleri IV BÖLÜM XVIII YÜZYILDA OSMANLI ÎMPARATORLUĞU NDA BELLÎ BAŞLI İSKÂN BÖLGELERİ 1 Kütahya Aydın yöresi 2 Konya ve Karaman bölgeleri 3 îç il v e Teke havalisi 4 Ankara Nevşehir yöresi 5 Sivas Erzurum bölgeleri 6 Çukurova bölgesi 7 Diyarbekir Malatya bölgeleri 8 Rakka ve Haleb eyâletleri dâhili a Hama ve Humus bölgeleri b Belih Nehri havalisi c Harran Ovası d Menbic nahiyesi 9 Kıbrıs Adası 10 Rumeli bölgesi SONUÇ Fransızca Özet Dizin EKLER 1 İskan bölgeleri Harita I 2 Derbend tesisleri Harita II

OSMANLI CEMİYETİNE TOPLU BİR BAKIŞ KONAR GÖÇERLERİN DURUMLARI VE HUKUKÎ NİZÂMLARI A Osmanlı cemiyetine toplu bir bakış B Konar göçerler durumları ve hukukî nizâmları i İçtimaî durumları 2 İktisadî durumları 3 Hukukî nizâmları 4 Vergi nizâmları C Konar göçerlerin Coğrafî Dağılışı