1908 1913 Osmanlı Dış Politikası
Tezkire Yayınları
Osmanlı devrimi devletlerarası ilişkilerin krize girdiği Carr ın Yirmi Yıl Krizi diye adlandırdığı dönemde gerçekleşmiş olsaydı belki farklı bir gelişim süreci ortaya çıkabilirdi Ancak Meşrutiyet bloklararası gerilimin şiddetlendiği uluslararası sistemin Osmanlı Devleti gibi stratejik orta büyüklükte devlet olarak tasnif edilebilecek devletleri büyük oranda etkilediği bir dönemde gelince amaçlanan neticeler elde edilemedi Hürriyet in ilânı sonrasında Müfettiş i Umumi Hüseyin Hilmi Paşa ya çektiği telgrafta Enver Bey Paşa hastayı tedavi ettik diyordu Hastalık belliydi belki ama ya reçete hazır değildi ya da hastalığın ilaçla tedavisi için oldukça geç kalınmıştı İttihatçılar ölmek üzere olan bir hastaya bir anlamda yanlış biçimde kalp masajı uyguladılar Kalp çalıştı ama organizma bitkisel hayata girdi Öyle ki Almanlar 1917 de Osmanlı için Enverland diyorlar savaş sonrasında Almanya ya bağlı bir dominyon olabileceği üzerinde tartışıyorlardı