1945 1950 Yılları Arasında Türkiye 2 — Dokuyan Sabit

Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğu andan itibaren kendisini hızla değişen bir dünyanın içerisinde bulmuştur Devletin Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlatmış olduğu siyasal yolculuk O nun ölümü üzerine çeşitli değişikliklere uğramıştır İkinci Cumhurbaşkanı olarak göreve gelen İsmet İnönü yönetimindeki devlet 1950 yılına kadar CHP ve İnönü çizgisini takip etmiştir İnönü dönemi olarak da değerlendirilebilecek olan bu süreci kendi içerisinde iki bölüme ayırarak incelemek doğru olacaktır 1938 ile 1945 yılları arasında cereyan eden birinci İnönü anlayışı dönemi dünyada büyük sıkıntılar yaratan İkinci Dünya Savaşı nın gölgesinde geçmiştir Tek parti zihniyetinin fazlaca keskinleştiği bu süreçte İnönü Değişmez Genel Başkan ve Milli Şef olarak otoritesinin en üst sınırında bir yönetim anlayışı benimsemiştir Türkiye nin savaşa dâhil olmamasına rağmen ekonomik siyasal ve toplumsal anlamda büyük sıkıntılar yaşadığı bu sürecin sonunda savaşı demokrasi taraftan olan devletler kazanmıştır İnönü nün ikinci iktidar anlayışı dönemi ise 1945 1950 yılları arasında yaşanmıştır 1945 yılı itibariyle dünyada ABD nin önderliğini yaptığı demokratik Batı Bloğu ile SSCB nin bayraktan olduğu komünist Doğu Bloğu arasında Soğuk Savaş süreci başlamıştır Türkiye bu iki başlı oluşum içerisinde kendisine yeni bir yön çizme zorunluluğu içerisine girmiştir İç ve dış politika anlayışında büyük değişimler geçiren CHP iktidarı özellikle iç politika uygulamala nnda gerçekleştirdiği yumuşamalarla hem toplumun hem de demokratik devletlerin beğenisini kazanmaya çalışmıştır

CHP iktidarı daha önceden başlatmış olduğu Halk Evleri Halk Odaları Köy Enstitüleri ve köy ilkokulları uygulamalarına 1945 1950 yılları arasında devam etmiştir Eğitim faaliyetlerinin diğer bir ayağı olan yükseköğrenim için ise yeni bir üniversite kanunu hazırlamış ve kısa süre sonra da ikinci üniversite olarak Ankara Üniversitesi ni faaliyete geçirmiştir İkinci Dünya Savaşı sırasında oluşan zengin Türk sermayedarı iktidarın baskıcı ve kısıtlayıcı zincirlerinden kurtulmayı amaçlamıştır ABD de bu kesimin düşüncesini destekler bir yaklaşımda bulunmuştur Yeni müttefik ABD Türkiye den bir tarım ülkesi olmasını liberal ekonomiyi benimsemesini istemiş ve bu şartlan yapacağı yardımlarda ön koşul olarak sunmuştur Türkiye batı ekonomisiyle kaynaşma adına IMF ye Dünya Bankası na ve Marshall Planı1 na dahil olmuştur Laiklik çerçevesinde gelişim gösteren devletin dine bakışı zaman içerisinde halkın dini ihtiyaçlarını yeterince karşılayamaması şekline dönüşmüştür Çok partili hayatın bir sonucu olarak halkın oyunu toplama çabaları içerisine giren partiler din olgusunu öncelikli olarak kullanmışlardır Türk ordusunun çok iptidai bir görüntüye sahip olması yenileşme hareketini zorunlu kılmıştır Bu amacın gerçekleştirilmesinde en büyük destekçi olarak ABD görülmüştür 1950 yılında başlayan Kore Savaşı nda Türkiye askeri destekte bulunarak demokratik dünyanın korunmasına destek olmayı ve dış desteğin devam etmesini sağlamayı hedeflemiştir Türk basını Cumhuriyet in ilanın ardından kısa süreli bir serbestlik dönemi yaşadıktan sonra 1931 yılında çıkarılan Basın Kanunu ile denetim altına alınmıştır Demokrasiye geçişin bir yansıması olarak basın üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması da gündeme gelmiştir Basın Kanunu nda yapılan değişikliğe rağmen istenilen serbestlik ortamı sağlanamamıştır