1950 1960 Yılları Arasında Yerel Basının Gözünden Bursa da Sinema ve Magazin — Ekrem Hayri Peker

Bu çalışmam için 1950 ve 1960 yılları arasında Bursa da yayımlanan ANT Hakimiyet Milletindir ve Yeni Ant gazetelerini inceledim Bu araştırmamın sonunda neye ulaştığımı sorarsanız Sinemanın sadece sinema olmadığı gerçeğine 1950 yılından başlayarak incelediğim 11 yıllık yerel gazetelerde Türk sinemasına ayrılan yer bir nüshayı ile doldurmuyordu Oysa Bursa film çekilen bir yerdi Üstelik her yıl 50 70 film çevrilen İstanbul un dibindeydi Yerel gazetelerinde yerli sinemaya ayrılan haber okuru çok olan dansöz ve striptizci haberleriyken hemen her gazete nüshasında Hollywood artistlerinin çevirdiği filmler ve onların aşk hayatlarına ait haberler resimli olarak yer alıyordu Hollywood la magazinde sadece İngiliz kraliyet ailesi haberleri yarışıyordu Bu haberlerin resimlerinin klişelerini bu işle görevli elçilik basın ataşeleri veya kültür merkezlerindeki görevlilerin hazırlayıp gazetelere dağıttıyordu Gazetelerin Hollywood haberlerine tam sayfa ayırdığını görünce Halkevlerinin neden kapatıldığını bir kez daha anladım Anadolu nun dört bir yanına yayılmış şubeleriyle başta tiyatro ve sinema olmak üzere bir kültür merkezi olan halk kültürünü derleyen Halkevleri kapatılınca televizyonun bilinmediği radyo sayısının yüz binlerde olduğu Türkiye nin dörtte üçüne radyo yayınlarının ulaşmadığı İstanbul ve Ankara da basılan gazetelerin il ve ilçelere bir hafta veya on beş günde bir ulaştığı bir ülke Amerikan kültürüne teslim edildi Halkevlerinin kapatılmasının sadece Demokrat Parti iktidarının kararı olmadığını ve ABD nin de Türk toplumunu dönüştürmek için sinemayı kullandığını sonucuna vardım Vardığım diğer bir sonuç 1953 yılında kapatılan Milliyetçiler Derneği nin de İngiliz isteğiyle kapatıldığını oldu Sinema sadece sinema değil demiştik Evet Amerikan kültürünün yayılması Amerikan filmleri ve bunları göstermek için makineler gerekiyordu ABD tarafından ülkemize çok sayıda 8 mm 16 mm ve az sayıda 35 mm film makineleri yanlarında jeneratörleriyle gönderildi Gelen film makineleri merkez okullara eğitim merkezlerine ve kamu fabrikalarına dağıtıldı Yerel veya ulusal gazetelerin dergilerin Hollywood sözcülüğünü sürdürdüler ama 1960 ların başında Yeşilçam Hollywood u yendi ve bunu günümüze kadar sürdürdü

Bu çalışmam için 1950 ve 1960 yılları arasında Bursa da yayımlanan ANT Hakimiyet Milletindir ve Yeni Ant gazetelerini inceledim Bu araştırmamın sonunda neye ulaştığımı sorarsanız Sinemanın sadece sinema olmadığı gerçeğine 1950 yılından başlayarak incelediğim 11 yıllık yerel gazetelerde Türk sinemasına ayrılan yer bir nüshayı ile doldurmuyordu Oysa Bursa film çekilen bir yerdi Üstelik her yıl 50 70 film çevrilen İstanbul un dibindeydi Yerel gazetelerinde yerli sinemaya ayrılan haber okuru çok olan dansöz ve striptizci haberleriyken hemen her gazete nüshasında Hollywood artistlerinin çevirdiği filmler ve onların aşk hayatlarına ait haberler resimli olarak yer alıyordu Hollywood la magazinde sadece İngiliz kraliyet ailesi haberleri yarışıyordu Bu haberlerin resimlerinin klişelerini bu işle görevli elçilik basın ataşeleri veya kültür merkezlerindeki görevlilerin hazırlayıp gazetelere dağıttıyordu Gazetelerin Hollywood haberlerine tam sayfa ayırdığını görünce Halkevlerinin neden kapatıldığını bir kez daha anladım Anadolu nun dört bir yanına yayılmış şubeleriyle başta tiyatro ve sinema olmak üzere bir kültür merkezi olan halk kültürünü derleyen Halkevleri kapatılınca televizyonun bilinmediği radyo sayısının yüz binlerde olduğu Türkiye nin dörtte üçüne radyo yayınlarının ulaşmadığı İstanbul ve Ankara da basılan gazetelerin il ve ilçelere bir hafta veya on beş günde bir ulaştığı bir ülke Amerikan kültürüne teslim edildi Halkevlerinin kapatılmasının sadece Demokrat Parti iktidarının kararı olmadığını ve ABD nin de Türk toplumunu dönüştürmek için sinemayı kullandığını sonucuna vardım Vardığım diğer bir sonuç 1953 yılında kapatılan Milliyetçiler Derneği nin de İngiliz isteğiyle kapatıldığını oldu Sinema sadece sinema değil demiştik Evet Amerikan kültürünün yayılması Amerikan filmleri ve bunları göstermek için makineler gerekiyordu ABD tarafından ülkemize çok sayıda 8 mm 16 mm ve az sayıda 35 mm film makineleri yanlarında jeneratörleriyle gönde