4 Murad ın Bağdat Seferi Bir Divan Katibinin Kalemiyle
4 Murad ın Bağdat Seferi Bir Divan Katibinin Kalemiyle
Yeditepe Yayınevi
4 Murad ın Bağdat Seferi Bir Divan Katibinin Kalemiyle
1624 yılında Bağdat ın Safevîler eline geçmesi üzerine alevlenen savaş sürecinde sadrazamların komutasında çıkılan seferlerle Bağdat ın fethi müyesser olamamıştı Neticede IV Murad ın 1638 yılında bizzat komuta ettiği ordu 221 günlük yolculuk ve 39 gün süren kuşatmanın ardından Bağdat Kalesi ni teslim almıştı Sefer ve zafer karmaşa atmosferini otorite ve sükunete tebdil ederken iki asır boyunca Osmanlı İran mücadelesinin temel noktası olan Bağdat Kalesi fethedilerek uzun soluklu bir barış dönemi başlamıştı İmzalanan Kasr ı Şirin Antlaşması üç buçuk asır boyunca İran ile kalıcı dostluğu temin ederek bugünkü Türkiye İran sınırının belirleyicisi olmuştu 1638 Bağdat Seferi ni konu alan bu çalışma sefere katılan Abdurrahman Hıbrî Efendi nin Târîh i Feth i Bağdâd isimli eseri üzerinedir Günümüze değin kayıp olduğu bilinen eserin ilk kez neşriyle Bağdat Seferi nin detayları ortaya konulmaktadır Sefer esnasında yaşanan olaylar tayin ve azller vefat ve katller tütün yasağı Kızılbaşlarla mücadele menziller ve kuşatma fetih ve antlaşma ayrıntılarıyla anlatılırken IV Murad a ve fethe övgü şiirlerde ahenk bulmaktadır
İdeal Kültür Yayıncılık
Sultan IV Murad 17 yüzyıl Osmanlı padişahlarının en ta nınmış olanıdır Onu ön plana çıkaran unsurlar ise fiziki gücü koyduğu yasaklar İran üzeine gerçekleştirdiği Revan ve Bağdat sefeiridir Özellikle Bağdat Seferi Osmanlı tarihinin en ihtişamlı sefelerinden biridir Bu sefer bizzat Padişah ın maiyetinde yer alan fakat kim olduğu bilinmeyen bir şahıs tarafından günbegün menzil menzil kaydedilmiştir Çalışmamıza kaynaklık eden ve Berlin Staatsbibliothek Devlet Kütüphanesi ten temin edilen bu anonim elyazmasında IV Murad hem şahsi özellikleri hem de askeri yönü ile ayrıntılı bir şekilde yer almaktadir Müellif Bağdat seferi boyunca Sultan IV Murad ı her haliyle vermeye çalıştığı gibi Haseki Sultan dan da yer yer bahsetmiştir Yaptığımız çalışma ile bu anonim elyazmasının 17 yüzyıl Osmanlı tarihine kaynaklık etmesi amaçlanmıştır Günümüzde Osmanlı tarihine kaynaklık edecek çok sayıda elyazmasının yurt dışında olduğu bilinmektedir Olaylara dair tarihi değerlendirmelerin yeni bilgiler ile farklı bir boyut kazanabileceği göz önünde bulundurulacak olursa bu kaynaklarının tespitinin ve araştırılmasının önemi ortaya çıkacaktır Bu bağlamda Berlin den temin ettiğimiz IV Murad dönemine ait bir menzilnâmeyi yayınlamayı dikkate değer bulduk