Abdülhamid in Son Günlerinde İstanbul — Fesch Paul

Bu eser II Meşrutiyet in ilanından sekiz ay Kasım 1907 önce Paris te basılmıştır Yazarın İstanbul da bir müddet kaldığı İstanbul daki Avrupalılar ve rejim karşıtı Türkler ile görüşmeler yaptığı anlaşılmaktadır Ayrıca Fransa da yaşayan rejim karşıtlarıyla özellikle Prens Sabahattin ile yakın ilişkiler içinde olduğu da bilinmektedir Kitap geleneksel bir gezi kitabı gibi başlamakta ve Simplon Ekspresi ile yapılan Paris İstanbul yolculuğunun anlatılması okuyucuya sıradan bir gezi kitabı okuyacağı izlenimi vermektedir Ama bu ilk bölümden sonra yazar Osmanlı Devleti üzerine ayrıntılı bir inceleme yapmaktadır Basının durumunu anlattıktan sonra sansür muhbirlik ve polis örgütünü inceleyen Fesch daha sonra II Abdülhamid i oğlu Burhanettin Efendi yi veliaht yapma çalışmalarını peşinden de Vahdettin i anlatır İlk Meşrutiyet hareketlerinden bahsettikten sonra azınlıkların askerlik sorunu sonra da I Meşrutiyet Meclisi nin oturumları üstünde durur Kitabın en ilginç blöümlerinden biri de genellikle Fransa da yaşayan Abdülhamid karşıtı Jöntürkler hakkında verdiği bilgilerdir Fesch bütün bu incelemelerden sonra Türkiye nin gücü ve zayıflığını kendi görüşleri çerçevesinde araştırmakta ve ilginç sonuçlara varmaktadır Ardından o dönemde Osmanlı İmparatorluğu ndaki Fransız okullarını bağımsız bir bölümde inceleyen yazar ardından Osmanlı topraklarında emperyalist güçler arasındaki mücadeleleri ele alır Kitabın sonunda ise İstanbul Fransız Ticaret Odası nın kaynaklarından da yararlanarak Osmanlı İmparatorluğu nun o dönemdeki ticari ve sınai durumunu il il ayrıntılı olarak incelemektedir