Abdülhamid in Valileri — Abdülhamit Kırmızı

Modern bir merkezi devlete dönüşüm sürecinde İmparatorluğun taşra idaresinde yaşanan değişimi hikaye eden bu kitap Birinci Meşrutiyet devrinin son 13 yılının vilayet idaresine valiler perspektifinden yaklaşıyor II Abdülhamid in Yıldız Sarayı nda güç temerküzünü tamamladığı 1895 yılından muhalif İttihat ve Terakki Cemiyeti nin idareyi ele geçirdiği Temmuz 1908 İhtilali ne kadarki dönemde 29 vilayette 90 ın üstünde vali görev yaptı Osmanlı Devleti nin son dönemindeki bu idare modelini önceki dönemlerin reformlarına atıfla kesif bir incelemeye tabi tutan yazar valileri güncel olaylar ışığı altında emperyal ve yerel düzeyde çeşitli kurumlarla gruplarla ve kişilerle boğuşurken resmediyor Osmanlı Devleti nin yüksek idarecilerinin zihniyetine iki yüzyıl arasındaki geçiş zamanının ruhuna ve merkezle vilayetler arasındaki güç mücadelelerine ışık tutuyor Devlet işleyişini taşra gözlüğünden inceleyen bu çalışma vilayetlerle merkezin karşılıklı bağımlılığını devletin merkezileşmesi bağlamında ele alıyor Yoğun bir arşiv çalışmasına dayanan bu kitap sadece bir idare sistemi olarak Hamidiye otokrasisinin doğasını değil zengin bir tarihi olan Türk bürokrasi kültürünü de daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz 19 asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı Tanıtım Bülteninden

TAKDİM Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır garip bir tezat burada ortaya çıkar Bazı eserler özellikle tapu tahrir defterleri üzerindeki tetkikler üniversite dışında kalmış bazı değerli tarihçiler Balkan ve Orta Avrupa ülkelerinin Osmanistleri sayesinde on beşinci ve on sekizinci asır Osmanlı taşrası on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı vilayetlerinden neredeyse daha iyi tanınmaktadır Asıl önemlisi dış devlet raporları seyahatnameleri ve yazışmaları kadar çektirdiği ve tertiplettirdiği fotoğraf albümleri ile kendisi de neredeyse devasa bir tam kaynak yaratan Sultan Abdülhamid dönemi taşrası yakın otuz üç yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Sir Mark Sykes Suriye sakinlerinin bu dönemde geçirdiği değişiklikten bahsediyor Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar II Abdülhamid dönemi üzerinde umumi tetkiklere ve giderek taşra hayatına eğilenler gene Avrupalı ve Amerikalı şarkiyatçılar oldular Derken İsrail ve Arap Ortadoğusu Osmanlı tarihçileri onları izledi Çok uzun yıllar II Abdülhamid devri slogan kavgası halinde Türk tarihçiliğine konu oldu Oysa bu yakın bir dönemdi Bizim kuşak II Abdülhamid dönemi ile yani onun hikayelerini dinleyerek büyüdü Bulunduğumuz kasabalardaki resmi binaların çoğu o devre aitti Anadolu yu kat eden Afyon Konya Bilecik Ankara demiryolu hatları o döneme aitti 1293 1877 78 Rus Harbi nde yıkılan Rumeli nin Anadolu ya attığı perişan kitleler o dönemde yerleştirilmişti ve bunlar Anadolu nun ziraatını ve küçük zanaatlarının niteliğini değiştirmeye başlamışlardı Yakın zamanlara kadar Türkiye ye seçkin insan yetiştiren liselerin birçoğu onun devrinde irfan vermeye başlamıştı Vakıa Osmanlı modernleşmesi daha evvel kurulan yüksek mekteplerle hız kazanmıştır Ama üniversite Şam Selanik ve Konya daki tıbbiye ve hukuk mektepleri de Hamidiye dönemine aittir Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz on dokuzuncu asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki doktora çalışması değerli ve gayretli öğrencim Abdulhamit Kırmızı ya aittir Osmanlı ve Avrupa kaynaklarını kullanarak Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Önemli bir katkı olduğuna kuşku yoktur bu dönem araştırmalarında itici rolü olacağına inanıyorum Prof Dr İlber ORTAYLI ÖNSÖZ Asr ı Hamidî ya da Hamidiye devri dediğimiz Sultan II Abdülhamid 1876 1909 dönemi yakın tarihimizin üzerinde en çok konuşulan ideolojik cepheleşmelerde sık sık anekdotlarına başvurulan bir zaman dilimidir On dokuzuncu yüzyılımızı uzatan bu dönem kendisi için değil sağ sol ilerici gerici gelenekçi modernist dikotomileri bağlamında çarpışan fikirlerin zamandışı bir aracı olarak tartışmalara konu olagelmiştir Sözkonusu tartışmaların belki de en büyük faydası bu döneme ilgi duyan tarihçileri ideologların kördöğüşünü daha bilinçli düzeylere çekme gayretine adanmış sağlam arşiv çalışmalarına itmek olmuştur Elbette tarih kitapları gündelik siyaset polemiklerine malzeme desteği için üretilen bilgi yığınları değildir Ancak sağduyu sahibi her insan tarihe ilişen tartışmalarda zekanın bilgiyle yönlendirilmesini isteyecektir Böyle bir boşluğu doldurması temennisiyle vücuda getirilen bu eserin hazırlık çalışmalarında desteklerini gördüğüm saygıdeğer hocalarım Prof Dr Zafer Toprak Selim Deringil Ali Birinci Ali Akyıldız Gökhan Çetinsaya ve Doç Dr Nadir Özbek e arz ı teşekkür ederim Beni tarihle tanıştıran ve historia est magistra vitae düsturunu öğreten kitabımın mukaddimi sevgili hocam Prof Dr İlber Ortaylı ya ayrıca şükranlarımı sunarım Tarih disiplinindeki yol arkadaşlarım Dr Ebubekir Ceylan Yunus Uğur Haşim ve Gülçin Koç a değerli eleştirileri ve tecessürleri için Bilge Özel e de yayın aşamasındaki titiz gayretleriyle metni daha okunur hale getirdiği için müteşekkirim Başbakanlık Osmanlı Arşivleri ve İSAM Kütüphanesi çalışanlarının yardımları genç araştırmacıları gayrete getirmektedir bu kurumların banilerine ve hamilerine dahi medyun ı şükranız Gasb ı zamana uğrayan aileme sabırları ve hoşgörüleri için bilhassa teşekkür ederim Bu mütevazi çalışmadaki bütün eksikler hatalar ve sürçmeler elbette yalnızca bana aittir Dr Abdulhamit Kırmızı Ankara Nisan 2007

Modern bir merkezi devlete dönüşüm sürecinde İmparatorluğun taşra idaresinde yaşanan değişimi hikaye eden bu kitap Birinci Meşrutiyet devrinin son 13 yılının vilayet idaresine valiler perspektifinden yaklaşıyor II Abdülhamid in Yıldız Sarayı nda güç temerküzünü tamamladığı 1895 yılından muhalif İttihat ve Terakki Cemiyeti nin idareyi ele geçirdiği Temmuz 1908 İhtilali ne kadarki dönemde 29 vilayette 90 ın üstünde vali görev yaptı Osmanlı Devleti nin son dönemindeki bu idare modelini önceki dönemlerin reformlarına atıfla kesif bir incelemeye tabi tutan yazar valileri güncel olaylar ışığı altında emperyal ve yerel düzeyde çeşitli kurumlarla gruplarla ve kişilerle boğuşurken resmediyor Osmanlı Devleti nin yüksek idarecilerinin zihniyetine iki yüzyıl arasındaki geçiş zamanının ruhuna ve merkezle vilayetler arasındaki güç mücadelelerine ışık tutuyor Devlet işleyişini taşra gözlüğünden inceleyen bu çalışma vilayetlerle merkezin karşılıklı bağımlılığını devletin merkezileşmesi bağlamında ele alıyor Yoğun bir arşiv çalışmasına dayanan bu kitap sadece bir idare sistemi olarak Hamidiye otokrasisinin doğasını değil zengin bir tarihi olan Türk bürokrasi kültürünü de daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz 19 asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı

Modern bir merkezi devlete dönüşüm sürecinde İmparatorluğun taşra idaresinde yaşanan değişimi hikaye eden bu kitap Birinci Meşrutiyet devrinin son 13 yılının vilayet idaresine valiler perspektifinden yaklaşıyor II Abdülhamid in Yıldız Sarayı nda güç temerküzünü tamamladığı 1895 yılından muhalif İttihat ve Terakki Cemiyeti nin idareyi ele geçirdiği Temmuz 1908 İhtilali ne kadarki dönemde 29 vilayette 90 ın üstünde vali görev yaptı Osmanlı Devleti nin son dönemindeki bu idare modelini önceki dönemlerin reformlarına atıfla kesif bir incelemeye tabi tutan yazar valileri güncel olaylar ışığı altında emperyal ve yerel düzeyde çeşitli kurumlarla gruplarla ve kişilerle boğuşurken resmediyor Osmanlı Devleti nin yüksek idarecilerinin zihniyetine iki yüzyıl arasındaki geçiş zamanının ruhuna ve merkezle vilayetler arasındaki güç mücadelelerine ışık tutuyor Devlet işleyişini taşra gözlüğünden inceleyen bu çalışma vilayetlerle merkezin karşılıklı bağımlılığını devletin merkezileşmesi bağlamında ele alıyor Yoğun bir arşiv çalışmasına dayanan bu kitap sadece bir idare sistemi olarak Hamidiye otokrasisinin doğasını değil zengin bir tarihi olan Türk bürokrasi kültürünü de daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz 19 asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı

Modern bir merkezi devlete dönüşüm sürecinde İmparatorluğun taşra idaresinde yaşanan değişimi hikaye eden bu kitap Birinci Meşrutiyet devrinin son 13 yılının vilayet idaresine valiler perspektifinden yaklaşıyor II Abdülhamid in Yıldız Sarayı nda güç temerküzünü tamamladığı 1895 yılından muhalif İttihat ve Terakki Cemiyeti nin idareyi ele geçirdiği Temmuz 1908 İhtilali ne kadarki dönemde 29 vilayette 90 ın üstünde vali görev yaptı Osmanlı Devleti nin son dönemindeki bu idare modelini önceki dönemlerin reformlarına atıfla kesif bir incelemeye tabi tutan yazar valileri güncel olaylar ışığı altında emperyal ve yerel düzeyde çeşitli kurumlarla gruplarla ve kişilerle boğuşurken resmediyor Osmanlı Devleti nin yüksek idarecilerinin zihniyetine iki yüzyıl arasındaki geçiş zamanının ruhuna ve merkezle vilayetler arasındaki güç mücadelelerine ışık tutuyor Devlet işleyişini taşra gözlüğünden inceleyen bu çalışma vilayetlerle merkezin karşılıklı bağımlılığını devletin merkezileşmesi bağlamında ele alıyor Yoğun bir arşiv çalışmasına dayanan bu kitap sadece bir idare sistemi olarak Hamidiye otokrasisinin doğasını değil zengin bir tarihi olan Türk bürokrasi kültürünü de daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz 19 asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı

Modern bir merkezi devlete dönüşüm sürecinde İmparatorluğun taşra idaresinde yaşanan değişimi hikaye eden bu kitap Birinci Meşrutiyet devrinin son 13 yılının vilayet idaresine valiler perspektifinden yaklaşıyor II Abdülhamid in Yıldız Sarayı nda güç temerküzünü tamamladığı 1895 yılından muhalif İttihat ve Terakki Cemiyeti nin idareyi ele geçirdiği Temmuz 1908 İhtilali ne kadarki dönemde 29 vilayette 90 ın üstünde vali görev yaptı Osmanlı Devleti nin son dönemindeki bu idare modelini önceki dönemlerin reformlarına atıfla kesif bir incelemeye tabi tutan yazar valileri güncel olaylar ışığı altında emperyal ve yerel düzeyde çeşitli kurumlarla gruplarla ve kişilerle boğuşurken resmediyor Osmanlı Devleti nin yüksek idarecilerinin zihniyetine iki yüzyıl arasındaki geçiş zamanının ruhuna ve merkezle vilayetler arasındaki güç mücadelelerine ışık tutuyor Devlet işleyişini taşra gözlüğünden inceleyen bu çalışma vilayetlerle merkezin karşılıklı bağımlılığını devletin merkezileşmesi bağlamında ele alıyor Yoğun bir arşiv çalışmasına dayanan bu kitap sadece bir idare sistemi olarak Hamidiye otokrasisinin doğasını değil zengin bir tarihi olan Türk bürokrasi kültürünü de daha iyi anlamamıza yardımcı olacaktır Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye dönemindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz 19 asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı

Osmanlı taşrasının tarihi yazılmamıştır Asıl önemlisi Sultan Abdülhamid dönemi taşrası 33 yıla layık bir biçimde incelenmemiştir Oysa Hamidiye dönemi taşradaki değişiklik demektir Anadolu halkı Hamidiye döenmindeki uzun barış alt yapısal yatırımlar ve zenginlikler dolayısıyla II Abdülhamid e merbutturlar Osmanlı taşrasının modernleşmesi Geç Tanzimat diyebileceğimiz XIX asrın son çeyreğine ait bir vakıadır Onu iyi incelemek zorundayız Önümüzdeki bu çalışma Sultan Abdülhamid devri taşra bürokrasisi üzerine bize önemli bilgiler getiriyor Prof Dr İlber Ortaylı