Adnan Menderes 8263 Güneşin Renkleri — İslam Yaşar

Demokrat Başbakan İSLÂM KAHRAMANI ADNAN MENDERES Türkiye nin çalkantılarla dolu siyaset ve demokrasi tarihinin en müstesna isimlerinden biri hiç şüphesiz Adnan Menderes tir Menderes milletin adamı olarak tek parti döneminin milletin inancıyla ve tarihiyle uyuşmayan icraatlarını kendini feda etmek pahasına ortadan kaldırmak milletin hissiyatına kulak vererek hürriyet zeminlerini yeşertmek tek parti sultasını bitirerek sözü millete vermek gayesiyle yola çıkmıştır Ne yazık ki bu yolculuk yakın tarihimizin en acı ve kanlı sayfalarından birini oluşturacak Türk demokrasisi idam sehpasında son bulan bir memleket sevdalısının acısını tarih boyunca kalbinde taşıyacaktır İşte İslâm Yaşar elinizdeki bu biyografik romanla bütün acılarıyla üzerimize sinen yakın tarihimize demokratikleşme yolunda çekilen acılara dönemin mazlum Başbakanı olan Adnan Menderes üzerinden ışık tutuyor Çalışmayı Adnan Menderes üzerine yazılmış diğer eserlerden farklı kılan hususlardan biri hiç şüphesiz Menderes i İslam kahramanı olarak tavsif eden Bediüzzaman Said Nursî ile olan ilişkisidir Türk siyasetine de yol gösterici ve yakın tarihe ışık tutucu hususiyetleri içinde barındıran bir çok soru bu romanda cevabını bulmaktadır

Demokrat Başbakan İSLÂM KAHRAMANI ADNAN MENDERES Türkiye nin çalkantılarla dolu siyaset ve demokrasi tarihinin en müstesna isimlerinden biri hiç şüphesiz Adnan Menderes tir Menderes milletin adamı olarak tek parti döneminin milletin inancıyla ve tarihiyle uyuşmayan icraatlarını kendini feda etmek pahasına ortadan kaldırmak milletin hissiyatına kulak vererek hürriyet zeminlerini yeşertmek tek parti sultasını bitirerek sözü millete vermek gayesiyle yola çıkmıştır Ne yazık ki bu yolculuk yakın tarihimizin en acı ve kanlı sayfalarından birini oluşturacak Türk demokrasisi idam sehpasında son bulan bir memleket sevdalısının acısını tarih boyunca kalbinde taşıyacaktır İşte İslâm Yaşar elinizdeki bu biyografik romanla bütün acılarıyla üzerimize sinen yakın tarihimize demokratikleşme yolunda çekilen acılara dönemin mazlum Başbakanı olan Adnan Menderes üzerinden ışık tutuyor Çalışmayı Adnan Menderes üzerine yazılmış diğer eserlerden farklı kılan hususlardan biri hiç şüphesiz Menderes i İslam kahramanı olarak tavsif eden Bediüzzaman Said Nursî ile olan ilişkisidir Türk siyasetine de yol gösterici ve yakın tarihe ışık tutucu hususiyetleri içinde barındıran bir çok soru bu romanda cevabını bulmaktadır

Adnan Menderes in yaşamı siyasi hayatı ve yakın ilişkilerini farklı bir bakış açısı ile ele almaya çalışacağız Adnan Menderes in inişli çıkışlı hayatına paralel psikolojik yapısındaki aynilik siyasi tabloya nasıl yansımıştı Alfred Adler den yaptığımız şu alıntı aslında bunu belli bir perspektifte anlamamızı ikircikli düşüncemizin önündeki sisleri dağıtmaya biraz olsun yardımcı olabilir mi Saygınlık tutkusu ruhsal yaşamda bir gerginliğin doğmasına yol açar bu erginlik nedeniyle insan güçlülük ve üstünlük amacını daha bir açıklıkla gözüne kestirir ve normaldekinden daha yoğun çabalarla söz konusu amaca ulaşmaya çalışır Buradan da anlayabileceğimiz gibi aslında Menderes in geçmişte yaşadığı acılar yalnızlık duygusu ilerleyen yıllarda kazandığı başarılı çıkışa tekabül ruhundaki derin yaraları sarmaya yetmemiştir Tek parti döneminden sonra halkın gözünde bir kurtarıcı savaş yıllarının ardından kurulamayan ideal düzen mimarı ve ülkenin bulunduğu ekonomik dar boğazın yaratmış olduğu zilletin demokrasi kılıcı olmaya gelmişti Hem çevresindekilerle hem ona karşı muhalefet yapanlarla hem de dış politikadaki ilişkilerinde de çetrefilli bir çizgide idi Yakın tarihimizde önemli bir rol model olan Menderes kendi döneminde ülkesinde farklılıklar yaratmak istemişti Zaten homojen yapıda meydana gelen değişiklikler kendinden sonra gelen siyasal konjonktürü de etkilemiştir Peki doğumundan ölümüne kadar geçen süreçte hataları ve sevaplarıyla değerlendirdiğimizde Adnan Menderes in bir karakter tahlili yapılabilir mi Bu soru üzerinden yola çıkarak sığ akıntıda kayığımızı yürütmeye çalıştık

1958 Şubat ında Amerikan Time dergisi Menderes i kapak yaptığında onun şu sıfatını öne çıkartır Sabırsız müteahhit Dışarıdan bir göz olarak Time dergisinin o sıra başbakanlık mevkiinde olan birisini neredeyse sekiz yılı bulan dönemdeki icraatlarıyla ilişkili olarak işte bu tanımlamayla özetler Eğer 1961 Eylül ündeki idamından sonra aynı dergi uzunca bir yazıyla Menderes i yeniden ele alsaydı belli ki Türkiye nin yakın tarihine damgasını vuran bir politikacı olarak değerlendirecekti Hele şimdilerde yapılabilecek analitik bir incelemede onun Türkiye de demokratik siyaset denilince akla gelen ilk isim olduğu belirtilecekti Demokratik siyaset devletin keyfiliğine karşı insan haklarını kurumsal güvencelere bağlama arayışıyla ilgilidir Oysa Türkiye de siyaset uzunca bir süre daha çok devletin nimetlerinden pay kapma ve devleti topluma karşı savunma olarak uygulanagelmiştir Bu çerçevede Menderes tek partili rejimden demokratik bir sisteme geçişin en büyük pay sahibi olarak iç siyasette sırf bu yanıyla bile hep anılmaya değer bir liderdir 14 Mayıs 1950 seçimleriyle Türkiye de ilk kez yerleşik siyaset anlayışına karşı sivil özgürlükleri savunan bir siyaset anlayışı iktidara gelmiştir Bu kitap 14 Mayıs seçimlerine gidiş sürecini bu sürecin baş mimarı olan Adnan Menderes in fikirlerini ve hayatını merkeze alarak ve daha önce kullanılmayan bazı belgelere dayanarak anlatmaktadır