Ahlakın ve Dinin İki Kaynağı — Henri Bergson

XX yüzyılın başında Bergson un yaratıcı atılım élan vital kavramı umudunu yitirmiş Avrupa entelektüelinin ruhuna yepyeni bir soluk üflemişti Artık düşünce ve sanat çevrelerinin sohbetlerinde sözler hayat hamlesi kavramı ile başlıyor ve onunla bitiyordu Geniş bir sahada Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları hâkimdi Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu başka birçok etkinliğin de böylece aydınlığa kavuştuğu inancındaydı William James Bergson un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu Marcel Proust tan Bernard Shaw a birçok edebî yapıtta George Sorel in siyasal görüşlerinde Claude Monet nin izlenimci resimlerinde Claude Debussy nin müziğinde ve tinsel değerlere dayanak arayan din adamlarında Bergson un derin etkisi görülmüştür Öyle ki Cumhuriyet in ilk yıllarında var olma hamlesi içerisindeki Türk düşünce yaşamının Bergsonculuğa yönelmesi bu yüzden manidardır Bergson felsefesinde yeşeren şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir ânında geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe açığa serilir Bergson bilinçli bir varlık için var olmanın değişmek olduğunu kabul eder zira değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler Bergson un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı nda temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğeri sezgiye dayalıdır varlığını felsefecilerin sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında élan vital bulur

Ünlü Fransız filozof Henri Bergsonun düşünce tarihinde özgün bir yeri vardır Bergsona göre gerçekten varolan şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir zaman geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe ortaya çıkar Bergson bilinçli bir varlık için var olmanın değişmek olduğunu kabul eder zira değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler I Dünya Savaşı patlak verene değin gerçek bir Bergsonculuk modası yaşanmıştır Pek çok yerde Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları yayımlanıyordu Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu başka birçok etkinliğin de böylece aydınlandığı inancındaydı Edebiyatta Marcel Proust Bernard Shawun yapıtlarında siyasette Fransız sendikacı düşünür George Sorelin çalışmalarında resimci izlenimci Claude Monetde müzikte Claude Debussyde ayrıca Bergsonun yapıtlarında tinsel değerlere dayanak bulan pek çok dinsel düşünürde onun derin etkisi görülmüştür William James Bergsonun yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu Bergsonun Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağında temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğeri sezgiye dayalıdır varlığını felsefecilerin sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında élan vital bulur

20 yüzyılın başında Bergson un yaratıcı atılım élan vital kavramı umudunu yitirmiş Avrupa entelektüelinin ruhuna yepyeni bir soluk üflemişti Artık düşünce ve sanat çevrelerinin sohbetlerinde sözler hayat hamlesi kavramı ile başlıyor ve onunla bitiyordu Geniş bir sahada Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları hâkimdi Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu başka birçok etkinliğin de böylece aydınlığa kavuştuğu inancındaydı William James Bergson un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu Marcel Proust tan Bernard Shaw a birçok edebî yapıtta George Sorel in siyasal görüşlerinde Claude Monet nin izlenimci resimlerinde Claude Debussy nin müziğinde ve tinsel değerlere dayanak arayan din adamlarında Bergson un derin etkisi görülmüştür Öyle ki Cumhuriyet in ilk yıllarında var olma hamlesi içerisindeki Türk düşünce yaşamının Bergsonculuğa yönelmesi bu yüzden manidardır Bergson felsefesinde yeşeren şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir ânında geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe açığa serilir Bergson bilinçli bir varlık için var olmanın değişmek olduğunu kabul eder zira değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler Bergson un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı nda temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğeri sezgiye dayalıdır varlığını felsefecilerin sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında élan vital bulur

Ünlü Fransız filozof Henri Bergson un düşünce tarihinde özgün bir yeri vardır Bergson a göre gerçek varolan şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir zaman geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe ortaya çıkar Bergson bilinçli bir varlık için varolmanın değişmek olduğunu kabul eder çünkü değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturulabileceğimizi söyler Bergson un ahlakın ve dinin iki kaynağından temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğerleri sezgiye dayalıdır varlığını filozofların sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımından bulur Azizlerin niçin taklitleri vardır ve iyiliğin büyük insanları neden arkalarından yığınları sürüklemişlerdir Hiçbir şey istemiyorlar ve buna rağmen elde ediyorlar Çağırmak zorunda değillerdir yalnızca varolurlar varoluşları bir çağdır Çünkü bu başka ahlakın özelliği tam da budur Doğal ödev baskı veya zorlamayken tam ve mükemmel ahlakta bir çağrı vardır Ruh onu sürükleyen akımla derinden sarsılmış olarak türün ve bireyin dairesel olarak koşullandırılmasını isteyen yasadan bir an için kurtularak kendi üzerinde dönmekten vazgeçer Sanki onu çağıran bir sesi dinliyormuş gibi durur Daha sonra kendini ileriye doğru bırakır Onu hareket ettiren gücü doğrudan algılayamaz ama simgesel bir görmeyle onun tanımlanamaz varlığını hisseder veya keşfeder Sonra büyük bir neşe içinde eridiği bir esrime hali veya kendinden geçiş hali gelir

20 yüzyılın başında Bergson un yaratıcı atılım élan vital kavramı umudunu yitirmiş Avrupa entelektüelinin ruhuna yepyeni bir soluk üflemişti Artık düşünce ve sanat çevrelerinin sohbetlerinde sözler hayat hamlesi kavramı ile başlıyor ve onunla bitiyordu Geniş bir sahada Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları hâkimdi Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu başka birçok etkinliğin de böylece aydınlığa kavuştuğu inancındaydı William James Bergson un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu Marcel Proust tan Bernard Shaw a birçok edebî yapıtta George Sorel in siyasal görüşlerinde Claude Monet nin izlenimci resimlerinde Claude Debussy nin müziğinde ve tinsel değerlere dayanak arayan din adamlarında Bergson un derin etkisi görülmüştür Öyle ki Cumhuriyet in ilk yıllarında var olma hamlesi içerisindeki Türk düşünce yaşamının Bergsonculuğa yönelmesi bu yüzden manidardır Bergson felsefesinde yeşeren şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir ânında geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe açığa serilir Bergson bilinçli bir varlık için var olmanın değişmek olduğunu kabul eder zira değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler Bergson un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı nda temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğeri sezgiye dayalıdır varlığını felsefecilerin sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında élan vital bulur

XX yüzyılın başında Bergson un yaratıcı atılım élan vital kavramı umudunu yitirmiş Avrupa entelektüelinin ruhuna yepyeni bir soluk üflemişti Artık düşünce ve sanat çevrelerinin sohbetlerinde sözler hayat hamlesi kavramı ile başlıyor ve onunla bitiyordu Geniş bir sahada Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları hâkimdi Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu başka birçok etkinliğin de böylece aydınlığa kavuştuğu inancındaydı William James Bergson un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu Marcel Proust tan Bernard Shaw a birçok edebî yapıtta George Sorel in siyasal görüşlerinde Claude Monet nin izlenimci resimlerinde Claude Debussy nin müziğinde ve tinsel değerlere dayanak arayan din adamlarında Bergson un derin etkisi görülmüştür Öyle ki Cumhuriyet in ilk yıllarında var olma hamlesi içerisindeki Türk düşünce yaşamının Bergsonculuğa yönelmesi bu yüzden manidardır Bergson felsefesinde yeşeren şey madde cansız varlık değildir gerçeklik süredir ve bunu yalnızca sezgi kavrayabilir Zaman bir birikimdir Gelecek hiçbir ânında geçmişin aynısı olamaz zira her adımda yeni bir tecrübe açığa serilir Bergson bilinçli bir varlık için var olmanın değişmek olduğunu kabul eder zira değişmek olgunlaşmak demektir olgunlaşmak ise sonsuzca kendi kendini yaratmak demektir Bu yalnızca bilinçli insan varlığı için değil fakat bütün gerçeklik için böyledir Bergson gelişmeyi ancak süre olarak anladığımız takdirde her şeyi berraklığa kavuşturabileceğimizi söyler Bergson un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı nda temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime onun durağan mekanik ülkülerine ulaşır diğeri sezgiye dayalıdır varlığını felsefecilerin sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında élan vital bulur Tanıtım Bülteninden