Ahmed el Gerevi ve Haşiyetu SaDillah es Sağır Adlı Eserinin Metodu — Mahmut Tekin

Curcânî nin ö 471 1078 79 amiller üzerine telif ettiği el Avâmilu l mie isimli eserinin ilim erbabının takdirini kazandığı bilinmektedir Yazıldığı günden itibaren medreselerde okutulan metin onlarca şerh hâşiyeye ve tekmileye konu edilmiştir Hadâiku d dekâik adlı eseriyle ün kazanan Sa dullâh el Berde î nin ö 793 1390 Curcânî nin mevzu bahis eseri üzerine kaleme aldığı Sa dullâh es sağîr i de medrese müfredatına giren önemli yapıtlardandır Söz konusu eser dil konularını genellikle kısa ve veciz ifadelerle ortaya koymaktadır Aynı şekilde detaya girmeden dilciler arasında meydana gelen ihtilaflara da genel hatlarıyla işaret ederek okuyucuyu bilgilendirmektedir Alanla ilgili bazı kavramların ıstılah diğer bazılarının da lügat tanımlarını aktarmaktadır Berde î en ince ayrıntısına kadar analiz ettiği el Avâmilu l mie nin ibareleri için neredeyse bütün farklı i râbları zikretmektedir Hem el Avâmilu l mie hem de Sa dullâh es sağîr her ne kadar medrese eğitim sisteminde yer almışsa da sorun teşkil eden ibarelerden de hali değildir Bu nedenle söz konusu eserlerin eksik yönlerini tamamlamak ve ıslaha kabil olmayan ibarelerini okuyucuya iletmek için bazı dilciler hâşiye tarzı çalışmalar yapmışlardır Sa dullâh es sağîr üzerine yazılan ilk hâşiye Hâmid es Sûsî ye ait olduğu halde yeterince bilinmemektedir İlim erbabı arasında ün kazanan ve yıllardır Sa dullâh es sağîr in anlaşılması adına yardımcı kaynak mesabesinde olan hâşiye Gerevî ye aittir Yapılan kapsamlı araştırmalar neticesinde söz konusu hâşiye üzerine şimdiye kadar hem Türkiye de hem de yurt dışında çalışılmadığı tespit edilmiştir Gerevî nin hâşiyesine bakıldığında Sûsî nin hâşiyesinden çok daha hacimli olduğu görülmektedir Gerevî her ne kadar yeri gelince Hâmid es Sûsî den istifade etmişse de çoğu yerde Sa dullâh es sağîr i yeterince anlamadığını ileri sürerek onu eleştiriye tabi tutmaktadır Bununla birlikte yer yer Curcânî ve Berde î yi de tenkit etmektedir Dolayısıyla eserinde genel bağlamda eleştirel bir üslubun hakim olduğu ifade edilebilir Hâşiyede farklı i râb vecihleri üzerine durmaktadır Sa dullâh es sağîr de geçen literatür konularını detaylı bir şekilde okuyucuya aktarmaktadır Aynı zamanda dilciler arasında meydana gelen ihtilaflara değinerek tercih ettiği görüşü ortaya koymaktadır Bu çalışmada Gerevî nin içinde bulunduğu dönemin genel durumu yaşamı ilmi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra konumuzu teşkil eden hâşiyesinin geniş çaplı incelemesi yapılmıştır