AİHM Kararlarından Yapılan Hukuki Nakillerin Danıştay ın İdare Hukuku Yaklaşımına Etkisi — Eren Kalanyuva

İdare hukukunun güncel meselelerinden biri de idare ve idare hukuku bilimi açısından dönüşüm fikridir Türkiye nin kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi çatısı altındaki insan hakları rejiminin ulusal hukuka nüfuzu bu dönüşümün somut bir örneğidir İşte bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının Türk idare hukukuna neden nerede nasıl nüfuz etmekte olduğu problemi incelenmektedir Bunun için Danıştay ın AİHM kararlarına yaptığı atıflar çalışmanın hareket noktası olarak belirlenmiştir Bu sayede belirlenen konularda Danıştay ın hakim paradigması ile AİHM e atıf sonrası yaklaşımı mukayese edilerek kavramsal ve dönemsel bir etki analizi sunulmaktadır Bu analize bağlı olarak geliştirilen etki modellemesinde Esin Örücü nün hukukun sınır ötesi hareketliliği olarak tanımladığı hukuki nakiller teorisi esin kaynağı teşkil etmektedir Zira ulusal üstü hukukun ulusal hakim tarafından gerçekte hangi sebeple kullanıldığının tespiti mukayeseli hukuktaki üst dil kavramlarına başvurmayı gerektirmektedir Sonuçta AİHM in Türkiye hakkındaki ihlal kararlarının res judicata ve Sözleşme yorumunun res interpretata Danıştay ın klasik maddi esas idare hukuku ve karar gerekçesi tasavvuruna nüfuz ettiği gözlenmektedir Dolayısıyla idare hukukuna özgü birçok müessese Avrupa yapısı temel haklar rejimine ait üst dil kavramlarının etkisi altındadır Her şeye rağmen hukuki nakiller zaman zaman direnç gösterse bile Danıştay ın yargılama politikasına derinlik katacak bir birikim sunmaktadır İÇİNDEKİLER GİRİŞI KAVRAMSAL ÇERÇEVEII KAPSAMIII METOD BİRİNCİ BÖLÜMTÜRK İDARE HUKUKU İLE AİHM KARARLARI ARASINDAKİ MÜNASEBETİN KAVRAMSAL TEMELLERİI AİHS İN SUI GENERIS NİTELİĞİ VE TÜRK HUKUKUNDAKİ NORM DEĞERİA Avrupa Kamu Düzeni Bağlamında AİHS in ÖzellikleriB AİHS in Türk Hukukundaki Norm DeğeriII AİHM KARARLARININ SUI GENERIS NİTELİĞİ VE TÜRK HUKUKUNDA UYGULANMASINA DAİR ESASLARA AİHM Kararlarının Hukuki NiteliğiB AİHM Kararlarının Ulusal Hukuka EtkileriC

İdare hukukunun güncel meselelerinden biri de idare ve idare hukuku bilimi açısından dönüşüm fikridir Türkiye nin kurucu üyesi olduğu Avrupa Konseyi çatısı altındaki insan hakları rejiminin ulusal hukuka nüfuzu bu dönüşümün somut bir örneğidir İşte bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının Türk idare hukukuna neden nerede nasıl nüfuz etmekte olduğu problemi incelenmektedir Bunun için Danıştay ın AİHM kararlarına yaptığı atıflar çalışmanın hareket noktası olarak belirlenmiştir Bu sayede belirlenen konularda Danıştay ın hakim paradigması ile AİHM e atıf sonrası yaklaşımı mukayese edilerek kavramsal ve dönemsel bir etki analizi sunulmaktadır Bu analize bağlı olarak geliştirilen etki modellemesinde Esin Örücü nün hukukun sınır ötesi hareketliliği olarak tanımladığı hukuki nakiller teorisi esin kaynağı teşkil etmektedir Zira ulusal üstü hukukun ulusal hakim tarafından gerçekte hangi sebeple kullanıldığının tespiti mukayeseli hukuktaki üst dil kavramlarına başvurmayı gerektirmektedir Sonuçta AİHM in Türkiye hakkındaki ihlal kararlarının res judicata ve Sözleşme yorumunun res interpretata Danıştay ın klasik maddi esas idare hukuku ve karar gerekçesi tasavvuruna nüfuz ettiği gözlenmektedir Dolayısıyla idare hukukuna özgü birçok müessese Avrupa yapısı temel haklar rejimine ait üst dil kavramlarının etkisi altındadır Her şeye rağmen hukuki nakiller zaman zaman direnç gösterse bile Danıştay ın yargılama politikasına derinlik katacak bir birikim sunmaktadır