Akdeniz in Kitabı — Predrag Matvejevic

Yugoslavya daki kardeş kavgasına karşı çıktığı için sürgün ve sığınma yeri olarak gördüğü Avrupa ya yerleşen Uluslararası P E N Yazarlar Derneği Başkan Yardımcısı Matvejevic kitabında anılarının ve düşlerinin eşliğinde Akdenizli kimliğinin izini sürüyor Yugoslavya daki kardeş kavgasına karşı çıktığı için sürgün ve sığınma yeri olarak gördüğü Avrupa ya yerleşen Uluslararası PEN Yazarlar Derneği Başkan Yardımcısı Predgrag Matvejavic Akdeniz in Kitabı nda anılarının ve düşlerinin eşliğinde Akdenizli kimliğinin izini sürüyor Ödüller 1991 Malaparte Ödülü Capri 1992 Charles Veillon Avrupa Deneme Ödülü Cenevre ve 1993 En İyi Çeviri Kitap Ödülü Paris ile taçlandırılmış olan Akdeniz in Kitabı söylenmemiş sözlerin arayışı ve eski zaman haritalarıyla büyülü bir coğrafyanın renklerini yansıtıyor Tadımlık Türkçe Basım İçin Önsöz Kendi kitaplarım için önsöz yazdığım çok enderdir Akdenizin Kitabına gelince Tunanın yazarı Claudio Magrisin önsözü neredeyse kitapla birlikte doğmuş onun ayrılmaz bir parçası olmuş ve sayısını bilmediğim pek çok dildeki çeviride bu yapıta eşlik etmiştir Şimdiye kadar bu kitabın yalnızca bir tek basımına kendi önsözümü eklemiştim o da doğduğum yer olan Bosna Hersekte eğitimimin bir bölümünü yaptığım Saraybosnadaki yakılmış ya da yıkılmış kütüphaneler için basılan Akdenizin Kitabı içindi Bu önsöz ile Türkçe basım için yazdığım önsöz arasında şimdi ortaya koymaya çalışacağım bir ilişki söz konusu olabilir Eski vatanımın yaşamış ve halen yaşamakta olduğu trajedi sırasında kurbanlardan yana oldum Vukovarda Hırvat kurbanların Kosovalı kurbanların Krajinanın Sırp kurbanlarının ve en başından beri Müslüman Boşnak kurbanların hep yanında yer aldım Yugoslavyayı savaşın ortasında saldırganlara karşı çıkarak sürgün ve sığınma arası bir konumda yurtdışında kendimi özgürce ifade edebilmek ve suçları kınamak amacıyla terk ettim Bin bir geceden fazla süren Saraybosna kuşatması sırasında Sırp milliyetçiler tarafından bombalanan kente Boşnak dostlarımın yazgısını bir süre için de olsa paylaşmak için bir Birleşmiş Milletler uçağıyla geri döndüm Hırvat milliyetçiler Mostarda doğduğum kente adını veren Eski Türk Köprüsünü yıktıklarında bir suçlama mektubu yazdım ve pek çok dilde yayımladım Bu olaydan sonra bir mülteci olarak yaşıyorum ve kitaplarım artık kendi ülkemde yayımlanmıyor bugüne kadar yalnızca biri yayımlandı o da uluslararası bir vakfın yardımıyla İşte böylece Kitapım farklı ve yabancı bir yaşama başladı Pariste Sorbonneda Romada La Sapienza Üniversitesinde çalışarak Akdenizde yaptığım yeni gezilerden de yararlanarak kitaba yeni bölümler ekliyor ve eski bölümleri değiştiriyordum Bu büyük yolculuk öyküsü yerleştiğim ülkelerin dillerinde yeniden yazılmış oldu öyle ki kitabın Fransızca ve İtalyanca uyarlamaları 80li yılların sonunda eski Yugoslavyada yazılmış olanından daha iyi hazırlanmış ve belki de daha bütünsel bir yeni kaynak metin oluşturdu Neredeyse tüm çeviriler bu metinden yapılmıştır Sürgün yaşamı bu tür tuhaflıklarla doludur Akdenize yaklaşımım yalnızca kıyının dar bir kesimiyle sınırlı değildir iç bölgelere hattâ bazen ana karanın derinliklerine kadar uzanır Benim Bosnam da burada yer alır ayrıca Balkanların bir bölümü ve Türkiyenin pek çok bölgesi de Öte yandan deniz kenarında olmalarına karşın kıyıda öyle kara uzantıları vardır ki bana Akdenize aitmiş gibi gelmezler Herkes kendi Akdeniz yolculuğunu uzatabilir bu kitapta sözü edilen deneyimlere kendisininkileri de ekleyerek bu yolculuğu sürdürebilir Ben de Türk okurlarım için neler ekleyebileceğimi düşündüm Doğduğum kent Mostar Neretva Irmağı kıyısındadır Burada Kanuni Sultan Süleyman zamanında miladi 1566 hicri 944 yılında Mimar Sinanın öğrencisi Hayrettin Balkanların en güzel köprülerinden birini yapmıştı Hersekin beyaz taşlarıyla yapılmış bu başyapıt mimarisinin gözü pekliği ile hemen göze çarpardı Çocukluğumda ondan bir dost bir baba gibi ihtiyar diye söz ederdik ihtiyar üs