Akdeniz ve Akdeniz Dünyası 1

Yirminci yüzyılın en yenilikçi hafızalarda en fazla iz bırakan ve en önemli tarih çalışmalarının kayda değer bir bölümü Fransa da üretildi Fransız Devrimi nasıl dünya siyasi tarihinin ve modern çağın yönünü belirleyen ve onu dönüştüren bir yolun kapısını açtıysa Fransız Tarih Devrimi de tarihyazımı açısından bu anlamda benzer bir etki yapacaktır Braudel Akdeniz Dünyası nı tarihsel düşüncede çığır açan bu eserini tarihin duvarlarla kapatılmış bahçeleri incelemekten daha fazlasını yapabileceğini kanıtlamak için çok disiplinli bir tarzda yazdı Tarih denizinin dip akıntılarında insanların ve toplumların çevreyle ilişkilerinden hareketle ortak kaderlerin bütünsel hareketlerin birleşmelerin ve dağılmaların izini sürdü Kitabın ilk cildinde bahsedilen hareketsiz jeo tarihin üstünde şimdi yavaş ritimli bir tarih fark edilmektedir dip dalgaları Akdeniz hayatının bütününü nasıl yükseltiyor İşte kitabın ikinci cildinde birbirlerini takip edecek şekilde ekonomileri devletleri toplumları incelerken ve nihayet tarih kavrayışını daha iyi aydınlatmak için denizdeki bütün bu güçlerin karmaşık savaş alanında nasıl etki ettiklerini göstermeye çalışırken Braudel in sorduğu soru budur Bu bağlamda ele alınan demografi ve nüfus hareketleri ticaret ve Amerika nın keşfiyle altın ve gümüş hareketlerinin seyri Afrika nın batısından doğusuna Hindistan deniz yolunun keşfi ve etkileri imparatorlukların yapısı toplumlar bürokrasi uygarlık ve kültürel yapıları alışverişler ve savaşları kumpanyalar ve korsanlık bu cildin başlıca konularıdır

Venedik Roma İstanbul Atina Barcelona İskenderiye Marsilya ve Napoli Her biri kadim dünyanın merkezinde ışıl ışıl parlayan ebedi güzellikteki kentler Muazzam bir kültürel hareketliliğin uygarlığın siyasi rekabetlerin ticaretin ihtirasların ve dinsel çekişmelerin kalbi Akdeniz bir denizden hep daha fazlasını taşımıştır O aynı zamanda Baltık Sahra Mezopotamya Atlantik ve Kuzey Afrika çölleri değil midir Liman ve kıyılarıyla birlikte dağlar ovalar ve yaylalar da bir denizin kaderini paylaşmış yenilgi ve zaferlerini benzer ritimde yaşamıştır Braudel in Akdeniz inde Fransa yı anlamak için Cezayir i Suriye yi anlamak için İspanya yı Anadolu yu anlamak için Mısır ı anlamak gerekir Bu çerçevede tarihin geniş alanlar yelpazesinde sorun odaklı tarih karşılaştırmalı tarih tarihsel psikoloji jeo tarih uzun sürenin tarihi dizisel tarih tarihsel antropolojinin yanısıra iklimbilim iktisat nüfusbilim biyoloji vb pek çok disiplinin başarılı sentezi Akdeniz ve Akdeniz Dünyası nda bir araya gelmektedir Birinci cilt hemen hemen hareketsiz bir tarihi insanın onu çevreleyen ortamla ilişkileri içindeki tarihini gündeme getirmektedir bu tarih yavaş akan ve yavaş değişen sıklıkla ısrarlı geri dönüşlerden ve sürekli yenilenen devrelerden meydana gelen bir tarihtir

Akdeniz Dünyası Fransızların geleneksel doktora tezi standartlarına göre tartıldığında bile devasa bir kitaptır İlk basımında onu sıradan bir kitabın hacminden altı kat büyük kılan altı yüz bin sözcükten oluşuyordu Kitap her biri geçmişte farklı bir yaşam tarzının örneğini sunan üç kısma ayrılmıştı İlk sırada insan ile çevre arasındaki ilişkinin neredeyse zaman dışı tarihi vardır sonra ekonomik toplumsal ve siyasi yapıların tedricen değişen tarihi gelir ve en son olayların hızlı gelişen tarihi Bu üçüncü ciltte Braudel okurlarına oldukça profesyonel bir siyasi ve askerî tarih örneği sunar Braduel tarih sahnesindeki önde gelen simalara ilişkin kısa ama özlü karakter taslakları çıkarır İnebahtı Savaşı Malta nın kuşatılması 1570 lerin sonlarındaki barış müzakereleri uzun uzadıya anlatılır Akdeniz Dünyası gibi bir inceleme yapmayı pek az tarihçi ister böyle bir incelemeye gücü yetecek tarihçi sayısı ise bundan da az olacaktır Buna rağmen bu incelemeyle ilgili tıpkı Tolstoy un Savaş ve Barış ında olduğu gibi Akdeniz Dünyası bu romana yalnızca ölçek bakımından değil aynı zamanda sahip olduğu mekân bilinci ve insan eyleminin beyhudeliği hakkında sezdirdiği şeyler bakımından da benzemektedir içinde yer aldığı disiplin imkânlarını sürekli genişlettiğini söylemek doğru olacaktır Peter Burke

Yirminci yüzyılın en yenilikçi hafızalarda en fazla iz bırakan ve en önemli tarih çalışmalarının kayda değer bir bölümü Fransa da üretildi Fransız Devrimi nasıl dünya siyasi tarihinin ve modern çağın yönünü belirleyen ve onu dönüştüren bir yolun kapısını açtıysa Fransız Tarih Devrimi de tarihyazımı açısından bu anlamda benzer bir etki yapacaktır Kitabın ilk cildinde bahsedilen hareketsiz jeo tarihin üstünde şimdi yavaş ritimli bir tarih fark edilmektedir dip dalgaları Akdeniz hayatının bütününü nasıl yükseltiyor İşte kitabın ikinci cildinde birbirlerini takip edecek şekilde ekonomileri devletleri toplumları incelerken ve nihayet tarih kavrayışını daha iyi aydınlatmak için denizdeki bütün bu güçlerin karmaşık savaş alanında nasıl etki ettiklerini göstermeye çalışırken Braudel in sorduğu soru budur Bu bağlamda ele alınan demografi ve nüfus hareketleri ticaret ve Amerika nın keşfiyle altın ve gümüş hareketlerinin seyri Afrika nın batısından doğusuna Hindistan deniz yolunun keşfi ve etkileri imparatorlukların yapısı toplumlar bürokrasi uygarlık ve kültürel yapıları alışverişler ve savaşları kumpanyalar ve korsanlık bu cildin başlıca konularıdır