Akla Kara Arası — Samih Rifat

Samih Rifat Akla Kara Arası nda fotoğraf üstüne yazdığı yazılarda fotoğrafın anlamını gerçeğini hissettirdiğini gösterdiğini ve göstermediğini didikleyerek anlamlı bir bütün oluşturan bir seçme yapıyor Niepce den Andriomenos a Henri Cartier Bresson dan Edouard Boubat ya Eugene Atget den Andre Kertesz e Herve Guibert den Denis Roche a Sebastiao Salgado dan Josef Koudelka ya Arthur Tress den Lee Friedlander a Nikos Ekonomopoulos tan Ara Güler e Ahmet Elhan dan Şahin Kaygun a kadar fotoğrafı kuran yapan anlamlandıran ustaların fotoğraflarıyla Tadımlık Fotoğrafçının Bahçesi 1 Yeryüzünde çekilen ilk fotoğraf bir bahçe fotoğrafıdır ve fotoğrafın babası Joseph Nicéphore Niepce tarafından 1826 yılında Fransa da Chalon sur Saône da çekilmiştir Gerçi o sıralar fotoğraf sözcüğü henüz bilinmiyordu ve Niepce el yapısı aygıtlar yardımıyla ve güneş ışığıyla yarattığı ilk görüntülere héliogravure adını vermişti ama yine de bilinen ve bugünkü tanımına uyan ilk fotoğraftır bu Niepce Chalon a dört kilometre uzaklıktaki kır evinin arka pencerelerinden birinin pervazına kendi yapımı bir tür camera oscura bağlamış ve asfalt kaplı çinko levha üstüne sekiz saat süreyle arka bahçenin görüntüsünü ve ışığını düşürerek ilk saptanmış görüntüyü elde etmeyi başarmıştı Kimi kaynaklarda bu mekân avlu sözcüğüyle tanımlanıyor ama bence düpedüz bir bahçe bu bir kır evinin arka bahçesi Yeni ve aynı noktadan çekilmiş fotoğraflarına bakarsanız geçen zaman içinde epeyce de ağaçlanmış yeşillenmiş bir bahçe Şaşırtıcı olan bu ilk fotoğrafın fotoğraf tarihinin belki de en güzel fotoğraflarından biri olmasıdır öyle böyle değil gerçekten güzel etkileyici ve ilk olmasının ötesinde heyecan verici bir fotoğraf Son derece ustaca düzenlenmiş ya da isterseniz yakalanmış diyelim bir geometri içinde izlenimci ressamlara pointilliste lere taş çıkartacak yüzey dokuları ve gri tonlarıyla kurulmuş bir manzara fotoğrafı Ona biraz dikkatle bakınca bundan yüz elli yıl önce sıcak ve ıssız bir bahçede bütün bir gün boyu yapılardan toprağa topraktan duvarlara akıp durmuş ışığın iri grenli düzlemlerde istiflediği ve sonsuza dek saptadığı izler insanı bir mekân ve zaman burgacına çekiyor hemen Güzel bir kır evinin yapıları seçiliyor titrek çizgilerde duvarların görmemize izin vermediği bir hayal perdesinde 19 Yüzyıl kentsoylu yaşamının gölgeleri uçuşuyor Güvercinlik ambar iki katlıya benzer bir evin bir kanadı uzakta ağaçlar ve ova Güvercinlik varsa güvercinler de olmalı belki bir köpek havlamıştır bütün gün uzakta Hayır Bence böylesi bir gerçeklik duygusu değil bu fotoğrafta bizi içine çeken Daha çok plastik bir anlatım ağır basıyor yaşamın ışıkla bu ilk saptanışında belki aygıtların ve yöntemin hantallığından acemiliğinden malzemenin kabasabalığından doğan ama daha çok acemilikleri ve raslantıları iyi kullanan ressamların yakalamayı bildiği bir dışavurum türüne çocuk resimlerinden taşan içtenliğe benzer bir şeyler var Bugüne dek tadını koruması da sanırım bu yüzden Öte yandan Niepce in ikinci ünlü fotoğrafı ve fotoğraf tarihinin ilk ölüdoğası Sofra da da benzer bir anlatım gücünü tutturması bütün bunların kendi içinde bir raslantı olmadığını gösteriyor Ya bahçe Neden bu ilk fotoğraf için seçilen konu bir bahçe olmuştu acaba Yalnızca güzel bir görünüm verdiği ve ıssızlığıyla dinginliğiyle böylesi bir deneye elverişli olduğu için mi Ya da evde bu iş için kullanılabilecek tek pencere buraya baktığı için mi Belki sadece sevdiği bir yeri ölümsüz kılmak istemişti Niepce Kimbilir Belki de o arka pencereden yalnızca ozanların ve çocukların bildiği o yolu görmüştü gündelik alışılmış bir bahçeden bilinmedik bahçelere görülmedik ağaçlara giden