Aklın Özgürlük Serüveni — Mehmet Münir Dedeoğlu

Felsefenin özgürlük serüveni bir bakıma insan aklın ın başkaldırı ve özgürleşme tarihidir İnsanlığın kültür ve düşünce tarihinde insana özgü ve onun en önemli başarılarından biri olan bu olgu nasıl ortaya çıkmıştır Onun doğuşunda insan doğasının toplumsal strüktürün ve iktisadî faaliyet ve çevre faktörlerinin etkisi nedir ve ne orandadır Tüm bunların yanıtları kısmen felsefe tarihlerinde ve felsefeye giriş niteliğindeki eserlerde dile getirilmiştir Ama asıl yanıtlarını filozofların kendi düşüncelerinde eğer varsa kendi sistemlerini izah eden eserlerinde veya ele aldıkları problemlere ilişkin açıklama ve temellendirmelerinde bulabiliriz Aynı zamanda buna filozofların kendilerininki de dahil olmak üzere diğer filozofların görüş düşünce değerlendirme ve sistemlerine ilişkin getirmiş oldukları eleştirileri de katmalıyız Çünkü felsefe eylemi bir tez üzerinden kendisini var edebileceği gibi bir antitez olarak da karşımıza çıkabilir hatta bir bakıma çıkmalıdır Hiçbir açıklama ve temellendirmeyi mutlak ve nihaî gerçeklik olarak görmemelidir Bunun aksi eylem ve dogmalar insan düşüncesine büyük bir saygısızlıktır Unutulmamalıdır ki mutlak gerçeklik kendisinde sonsuz perspektifleri içermekte ve bunları her çağ ve yeni düşünürle birlikte yeniden serimleme yeteneğine sahip olabilendir Gerçekten de perspektivizm hakikat zemininde bir eksiklik değil bir çeşitlilik ve zenginlik olarak insan haysiyetine daha yaraşır bir durumu imlemektedir

Felsefenin özgürlük serüveni bir bakıma insan aklın ın başkaldırı ve özgürleşme tarihidir İnsanlığın kültür ve düşünce tarihinde insana özgü ve onun en önemli başarılarından biri olan bu olgu nasıl ortaya çıkmıştır Onun doğuşunda insan doğasının toplumsal strüktürün ve iktisadî faaliyet ve çevre faktörlerinin etkisi nedir ve ne orandadır Tüm bunların yanıtları kısmen felsefe tarihlerinde ve felsefeye giriş niteliğindeki eserlerde dile getirilmiştir Ama asıl yanıtlarını filozofların kendi düşüncelerinde eğer varsa kendi sistemlerini izah eden eserlerinde veya ele aldıkları problemlere ilişkin açıklama ve temellendirmelerinde bulabiliriz Aynı zamanda buna filozofların kendilerininki de dahil olmak üzere diğer filozofların görüş düşünce değerlendirme ve sistemlerine ilişkin getirmiş oldukları eleştirileri de katmalıyız Çünkü felsefe eylemi bir tez üzerinden kendisini var edebileceği gibi bir antitez olarak da karşımıza çıkabilir hatta bir bakıma çıkmalıdır Hiçbir açıklama ve temellendirmeyi mutlak ve nihaî gerçeklik olarak görmemelidir Bunun aksi eylem ve dogmalar insan düşüncesine büyük bir saygısızlıktır Unutulmamalıdır ki mutlak gerçeklik kendisinde sonsuz perspektifleri içermekte ve bunları her çağ ve yeni düşünürle birlikte yeniden serimleme yeteneğine sahip olabilendir Gerçekten de perspektivizm hakikat zemininde bir eksiklik değil bir çeşitlilik ve zenginlik olarak insan haysiyetine daha yaraşır bir durumu imlemektedir Tanıtım Bülteninden

Felsefenin özgürlük serüveni bir bakıma insan aklın ın başkal dırı ve özgürleşme tarihidir İnsanlığın kültür ve düşünce tarihinde insana özgü ve onun en önemli başarılarından biri olan bu olgu nasıl ortaya çıkmıştır Onun doğuşunda insan doğasının toplum sal strüktürün ve iktisadî faaliyet ve çevre faktörlerinin etkisi nedir ve ne orandadır Tüm bunların yanıtları kısmen felsefe tarihlerinde ve felsefeye giriş niteliğindeki eserlerde dile getirilmiştir Ama asıl yanıtlarını filozofların kendi düşüncelerinde eğer varsa kendi sis temlerini izah eden eserlerinde veya ele aldıkları problemlere ilişkin açıklama ve temellendirmelerinde bulabiliriz Aynı zamanda buna filozofların kendilerininki de dahil olmak üzere diğer filozofların gö rüş düşünce değerlendirme ve sistemlerine ilişkin getirmiş olduk ları eleştirileri de katmalıyız Çünkü felsefe eylemi bir tez üzerinden kendisini var edebileceği gibi bir antitez olarak da karşımıza çıkabi lir hatta bir bakıma çıkmalıdır Hiçbir açıklama ve temellendirmeyi mutlak ve nihaî gerçeklik olarak görmemelidir Bunun aksi eylem ve dogmalar insan düşüncesine büyük bir saygısızlıktır Unutulmama lıdır ki mutlak gerçeklik kendisinde sonsuz perspektifleri içermek te ve bunları her çağ ve yeni düşünürle birlikte yeniden serimleme yeteneğine sahip olabilendir Gerçekten de perspektivizm hakikat zemininde bir eksiklik değil bir çeşitlilik ve zenginlik olarak insan haysiyetine daha yaraşır bir durumu imlemektedir img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Felsefenin bu önemli sorunları epistemolojide bilginin imkânı meselesi ve genel fikirlerin gerçeğe uygun olup olmadığı sorunsalı ele alınırken dile getirilmektedir Bilgimizin nesnel dünya ile tam örtüştüğünü ve dış dünyayı olduğu gibi yansıttığını ileri süren düşünürler bulunduğu kadar bilginin imkânı konusunda dogmatik septik filozoflar da bulunmaktadır Dogmatizme gelince bu kavram en geniş anlamda belli bir takım ilkelerin inançların tezlerin kuram ve ideolojilerin mutlak kesin ve her halükârda doğru ve genel geçer olduğunu kabul eden yaklaşımları tanımlamaktadır Bu bağlamda dogmatizm bir takım apriori prensipler dogmalar veya doğruluğu tartışılmaz ilkelerden hareket ederek insan bilgisinin mutlak hakikate erişebileceğini aklın mutlak bir değeri olduğunu bilgi ve varlık açısından hakikate ulaşabileceğini dolayısıyla bilginin ve metafiziğin imkânını savunan yaklaşımı dile getirmektedir Her türü ile dogmatizmin tutucu bir psikoloji birtür epistemik otizm ve dogmatik bir tutumdan beslendiğini söyleyebiliriz Buna bağlı olarak da bütün türleriyle dogmatizm ileri sürdüğü herhangi bir iddia veya savını özü gereği dogmatik dogmatiser anlamında bir tavırla oluşturmuş bir zihniyetin ifadesidir