Alamut Efsaneleri

Nasıl türküler söz dizimi ve ezgi olarak bölge özellikleri ve zevkine uygun değişikliklere uğruyor ve türlü varyantlar halinde karşımıza çıkıyor ise ve bu hal masal hikaye mani gibi diğer halk edebiyatı türlerinde de görülüyorsa efsaneler için de aynı durum söz konusudur Aynı efsanenin Anadolu nun doğusunda başka batısında başka güneyinde başka türlü anlatıldığını duydum Kiminde küçük bir motif değişikliği kiminde bir imaj fazlalığı kiminde de bir kısım tabiat unsurları veya yer ve şahıs adlarının eksikliği yahut yer değiştirişi şeklinde beliren bu değişmelerde tek benzer yan espri idi Bir örnek olsun diyerek bu kitapta bu tip efsa nelerden ikisini yazmağı yeter buldum Şehirdeki Evliya ve İki Horasanlı adlarını taşıyan bu efsanelerde çok açık benzerlikler hemen belli olmaktadır

Dağın Yaşlı Adamı nı ve fedailerini Sünni kaynaklar ve Batıdan gelen gezginler mi abartarak kötü göstermişti Fedailer gerçekten de haşhaş bağımlısı suikastçılar mıydı Cennet Bahçesi için mi kendilerini feda ediyorlardı Yoksa Hasan Sabbah ve fedaileri gerçekten birer efsane miydi Nizari İsmailileri Ortaçağ Avrupa sında Haşaşiler ismiyle nam salmışlardır Haşhaş kelimesinden türetilen bu yanlış isim XII yüzyılın başlarında Ortadoğu da varlık gösteren bu gizemli tarikatın üyeleriyle ilk olarak temasa geçen Haçlılar ve yanlarında gelen batılı yazarlar sayesinde geniş kitlelere yayılmıştır Ortaçağ Avrupa halkları da Haşaşilerin gizli faaliyetleri ve onların gizemli liderleri Dağın Yaşlı Adamı Hasan Sabbah ile ilgili bir dizi hikâyeyi kulaktan kulağa aktarmışlardır Zaman içinde Marco Polo nun kalemiyle zirveye ulaşan Haşaşi efsaneleri hiçbir temele dayanmadan oraya buraya çekilmişler ve Haşaşi nin karşılığı olan assasin kelimesi ihmalkâr bir etimoloji ile Avrupa dillerine katil suikastçı anlamına gelen bir kavram olarak girmiştir Elinizdeki kitap Önderleri Hasan Sabbah ın kandırmacalarıyla haşhaş içerek kendilerini ölüme atan şuursuz bir topluluk gibi gösterilmeye çalışılan İsmaili topluluğunun gerçekte kim olduklarını anlamamızı sağlayacaktır

Yüzyıllar boyunca Anadolu diye Anadolu da diyar diyar gezeyim dedim her yerin eski efsanelerinden tutup da günümüze kadar gelmiş tarihsel olayları yazayım dedim Ne var ki Anadolu nun çeşitli ekonomik toplumsal kargaşalığının içinden çıkabilene aşkolsun Örneğin bir yerden bir yere giderken insan attığı bir tek adımda felsefenin baş döndürücü bir doruğuna fırlar atılan ikinci bir adımda ise estetiğin derin bir uçurumuna tepetakla dalar Bu efsaneler dağlara taşlara sinmekle kalmamış bütün insanoğullarının gönüllerine de sinmiş ve onların hemen hemen kültürel yurdu olmuştur

C ivi yazılı belgelerin gu n yu zu ne c ıkmaya bas ladıg ı gu nden beri efsaneler destanlar ilahiler ag ıtlar as k s iirleri ataso zleri gibi birc ok edebiyat eseri gu nu mu ze kadar ulas mıs tır Asya ile Avrupa arasında ko pru go revi yapan Anadolu dog udan batıya batıdan dog uya dog ru akın eden kavimlerin saldırılarına ug ramıs pek c ok medeniyet sonlanırken pek c ok medeniyetin can evi olmus tur Birc ok saldırı ve yıkıma ug rasa da yu zyıllar boyu canlanan devletler ku ltu rlerinden s u veya bu s ekilde izler bırakmıs lardır Bazı gelenekler de yazılı ve so zlu olarak gu nu mu ze kadar aktarılarak gelmis tir Bugu ne ulas an en o nemli belgeler Su mer yazılı belgelerinin edebi metinleridir Su merlilerin hayal gu c lerini kâinata bakıs larını gu ndelik yas amlarını inanıs larını yansıtır Bu metinler kahramanlarının seru venlerini dile getiren destanlar gec irilen felaketleri anlatan ag ıtlar to renlerde tanrıları mabetleri kralları o ven ilahiler tanrıların o yku lerine ait efsaneler tartıs malar ataso zleri ve deyimler hayvan masalları okullarla ilgili hika yelerden olus urlar Bu kitapta Su merlilerden gu nu mu ze pek c ok esintiyle kars ılas tıg ınız gibi sonraki medeniyetlerin bu cog rafyanın so zlu geleneg ine nasıl da etki ettig ine s ahit olacaksınız Ne demis bir Su mer ataso zu Biliyorsun niye o g retmiyorsun Bu kitap tam olarak bu o g u du tutmus C og u so zlu olarak aktarılarak gu nu mu ze ulaşan efsaneleri bir araya getiren ve yazılı ha le getirerek nesilden nesile medeniyetten medeniyete aktarılmasını sag layacak o nemli bir vazifeyi bu yu k bir bas arı ile yerine getirmis tir MUAZZEZ I LMİYE C IG Su merolog Yazar