Amerika da Demokrasi

Tocqueville başyapıtı Amerika da Demokrasi nin ikinci cildinde eşsiz saptamalarına ve öngörülerine devam ediyor Demokratik düşüncenin ve sistemin kendine özgü duygu düşünce eğilim ve alışkanlıklar yarattığını söylüyor Tocqueville Amerika yı Amerika yapan süreçleri oluşumları modern dünyanın daha sonraları Gösteri Tüketim vb toplumları diye tanımladığı burjuva kapitalist düzenin bu ilk prototipini tam bir yetkinlikle anlatmıştır Birey toplum aile ve toplumsal hayat gibi olguların nasıl bir dönüşüme uğradığını göstermiş demokrasinin yarattığı bencillik ve yalnızlaşmaya vurgu yapmıştır Bu bakımdan Amerika toplumunun ve insanının duygusal düşünsel serüvenini anlamak bugün tüm dünyayı etkisi altına alan Amerikan kültürünü anlamaya daha çok katkı sağlayacaktır İşte Tocqueville in önemi ve değeri burada daha da belirginleşiyor Kitaptaki kehanet gibi toplumsal çözümlemelerin hareket noktası onun sözleriyle şöyledir Amerikalılar demokratik bir toplumsal sisteme sahiptir ve bu tabiatıyla onlara birtakım siyasal teamüller ve kaideler telkin etmiştir Ayrıca bu toplumsal durum Amerikalılarda Avrupa daki eski aristokratik toplumların bilmediği birçok duygu ve düşünce yaratmıştır Vaktiyle mevcut olan ilişkileri değiştirmiş veya ortadan kaldırmıştır bunların yerine yenilerini koymuştur Sivil toplumun çehresi en az siyasal dünyanın zevahiri kadar değişmiştir

Tocqueville in başyapıtı Amerika da Demokrasi nin yerine konulabilecek pek az eser vardır Bu büyük ya zar modern dünyanın çocukluk yıllarını yetkin bir gözlem gücü ve benzersiz bir üslupla anlatır Siyaset biliminin bu opus magnum unda her adımda gerçek liğin izi sürülür hak hukuk adalet ve özgürlüklere dair çarpıcı tespitlerle Avrupa ile Amerika arasında önemli karşılaştırmalar yapılır Amerika dan hareketle esasen Avrupa demokrasisi tartışılır Henüz 1830 ların dünyasında Tocqueville demokrasinin kaçınılmaz bir biçimde dünyayı fethedeceğini ilan eder ve bunu özgürlükler için biricik imkan olarak sunar Tocqueville Birleşik Devletler tarihi hakkındaki derin bilgisiyle Amerika nın siyasi toplumsal kültürel ve hukuki oluşumuna dair belki de en etkileyici ve isabetli analizi yapan kişi olmuştur Burada iki temel ilkeye işaret eder halk egemenliği ve fırsat eşitliği Halk bu ilkelere dayanarak toplumsal siyasal ve ekonomik ya şamda en küçük birimlerden başlayarak aktif biçimde örgütlenir ve tüm süreçleri sıkı biçimde denetler Ame rikalılar demokratik katılım sayesinde kendi kader lerinin hem öznesi hem nesnesidir Birey çıkarlarının peşinden gider ama bunun öteki bireylerin ve toplu mun çıkarlarıyla bağıntılı olduğunu bilir bu yüzden her ikisiyle işbirliği yapar Bir noktadan sonra köle liğin dahi bu çıkarlarla çeliştiğini fark eder ve çözümü köleliği kaldırmakta bulur Tocqueville demokrasinin erdemlerinden söz ederken onun içsel çelişkilerini ve tehlikelerini de açığa vurur Demokratik çoğunluğun nasıl zorbalığa dönüşebileceğini anlatır kritik ikaz larda bulunur Tocqueville in öngörüleri onun gerçekçiliğinin bir tezahürüdür Raymond Aron un ünlü tespitiyle yaşa dığımız dünya Marx ın kehanetlerinden çok Tocqueville in görüşlerini haklı çıkarmıştır

Alexis de Tocqueville 1805 1859 Fransız siyaset bilimci sosyolog tarihçi siyasetçi ve yazar Tocqueville modern siyaset felsefesinin özgürlük eşitlik egemenlik adalet gibi temel meselelerini tartıştığı Amerika da Demokrasi Üzerine adlı eserinde özel olarak demokrasi kavramını mercek altına alır Toplumsal ve siyasal çalkantılarla altüst olan modern dünyanın sorunlarının çözümüne dair demokrasi dışında bir başka seçenek daha yoktur Tocqueville e göre demokrasinin karşı konmaz ve evrensel yükselişi karşısında durabilecek muhtelif güç odaklarının yani geçmişin tutucu otorite oluşumlarının aristokrasinin kilisenin vb bu yükselişin önünü almaya yönelik çabaları nafiledir demokrasi er ya da geç kendi gerçekliğine uygun bir dünya tesis edecektir Amerika özelindeki demokrasi pratiklerinin Kıta Avrupası ndaki pratiklerle mukayese edilmesi ise kitabın en kıymetleri yanlarından biridir Tocqueville in karşılaştırmalı bir siyaset perspektifinden hareketle tasavvur ettiği demokrasi düşüncesi dün olduğu gibi bugün de güncelliğini koruyan zengin bir muhtevaya sahip

Alexis de Tocqueville kitabı hakkında İtiraf edeyim ki Amerika da Amerika dan daha fazlasını gördüm der Orada demokrasinin kendi imgesini eğilimlerini karakterini önyargılarını ve tutkularını aradığını ilave eder 19 yüzyılın ilk yarısında yayımlandığında çok ilgi çeken sonra epey unutulan ve 1960 larda yeniden keşfedilen Tocqueville in eserleri arasında Amerika da Demokrasi ilk sırada yer alır Sadece olağanüstü bir siyasal gözlemcinin eseri değildir bu kitap Aynı zamanda başat bir siyaset felsefesi eseri ve sosyoloji klasiğidir Modern demokrasinin kendine sürekli sorduğu soruları anlamaya yanıtlamaya yardımcı olur Tocqueville koşulların eşitliği özgürlük fikriyle din ve efendilerle hizmetkârları arasındaki ilişkiler ademi merkeziyet ve merkeziyetçilik gibi konulara Amerika da verilmiş yanıtları inceleyerek demokrasi felsefesinin bugün hâlâ geçerli olan çerçevesini çiziyor Demokrasinin kendi içinden yeşeren despotik eğilimleri ve bunlara karşı üretilen demokratik engelleri göstererek günümüzün acil sorularına ışık tutuyor

Alexis de Tocqueville 1805 1859 Fransız siyaset bilimci sosyolog tarihçi siyasetçi ve yazar Tocqueville modern siyaset felsefesinin özgürlük eşitlik egemenlik adalet gibi temel meselelerini tartıştığı Amerika da Demokrasi Üzerine adlı eserinde özel olarak demokrasi kavramını mercek altına alır Toplumsal ve siyasal çalkantılarla altüst olan modern dünyanın sorunlarının çözümüne dair demokrasi dışında bir başka seçenek daha yoktur Tocqueville e göre demokrasinin karşı konmaz ve evrensel yükselişi karşısında durabilecek muhtelif güç odaklarının yani geçmişin tutucu otorite oluşumlarının aristokrasinin kilisenin vb bu yükselişin önünü almaya yönelik çabaları nafiledir demokrasi er ya da geç kendi gerçekliğine uygun bir dünya tesis edecektir Amerika özelindeki demokrasi pratiklerinin Kıta Avrupası ndaki pratiklerle mukayese edilmesi ise kitabın en kıymetleri yanlarından biridir Tocqueville in karşılaştırmalı bir siyaset perspektifinden hareketle tasavvur ettiği demokrasi düşüncesi dün olduğu gibi bugün de güncelliğini koruyan zengin bir muhtevaya sahip