Amerika da Din ve Devlet — Orçun İmga

Laiklik din özgürlüğü din devlet ilişkisi sadece Türkiye nin değil bütün dünyanın sorun alanlarındandır Ama nedense biz Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları çoğu zaman bunun bize özgü bir sorun olduğunu zanneder tartışmalarımızda da kendi tarihimize ve pratiğimize gömülürüz Bundan fayda sağlamaktan çok zarar görürüz Amerika Birleşik Devletleri laiklik fikir ve uygulaması açısından dünyanın en ilginç yerlerindendir Bu ülke Avrupa dan din özgürlüğüyle ilgili derin yükleri sırtında taşıyarak gelen göçmenler tarafından kurulmuştur Bu yüzden din özgürlüğü hem toplumsal hayatında hem siyasî hukukî sisteminde her zaman çok önemli bir yer işgal etmiştir Bir taraftan acı tecrübelerin diğer taraftan Amerika Birleşik Devletleri ni inşa sürecinde kurucu babalar arasında yapılan tartışmaların etkisiyle bugünkü seküler sistem şekillenmiştir Orçun İmga nın elinizdeki çalışması işte bu olguyu ele almaktadır İmga nın geleneksel Anglo Sakson yöntem ve yönelimini gözden kaçırmamış olması çok önemlidir Bu şudur ABD de Anglo Sakson dünyanın bir parçası olarak Kıta Avrupası ndan farklı biçimde din devlet ayrılığının şekillendirilmesinde ideal bir soyut plan veya teori değil mevcut toplumsal dinî kompozisyon esas alınmıştır Anglo Sakson modelinin Kıta Avrupası modelinden nispeten daha başarılı olmasının sırrı burada yatmaktadır Topluma şekil verme değil toplumun şekli veri alınınca din özgürlüğüne hayat verecek bir sosyal zemin kendiliğinden doğmuştur Orçun İmga nın bu kitabı bu mühim gerçeği çok açık biçimde yansıtması yanında birincil kaynaklara gitmesi iyi bir sistematikle konuyu incelemesi hiçbir ana çizgiyi ihmal etmemesi bakımından da önem ve değer taşımaktadır Prof Dr Atilla Yayla