Amerikan Cinneti — Zeynep Atikkan

Beş yıl süresince ABDnin ve ona bağlı olarak dünyanın geçirdiği değişimi ve geldiği noktayı çok yönlü olarak tartışan Amerikan Cinneti ABD narsisizminin 11 Eylül sonrasında medyanın da yardımıyla nasıl bir toplumsal cinnete dönüştüğünü son derece kıvrak bir üslupla gözler önüne seriyor Kitap her şeyin birbirine karıştığı hızla değiştiği bir süreci Soğuk Savaş Küreselleşme süreci toparlıyor hafıza tazeliyor da denebilir Metnin bütünü siyasi tarihi iyi takip ediyor yerinde tespitlerle olaylar arasında sağlam bağlantılar kuruyor Çelişkileri iyi yakalıyor Dünya siyasetinde 17 yılda olup bitenlerin başarılı bir sentezi Sade bir dil ve objektif bir anlatımla kaleme alınmış Ayrıca Amerikan halkının iç dünyasını bilinçaltını ve algılama kapasitesini de ironik yer yer de trajik biçimde ortaya koyma konusunda başarılı Giriş Giriş 2001den 2006ya Bu öyle herhangi bir beş yıl değil Her kriz tarihi ve zamanı hızlandırır bu beş yılın temposu zamanı hızlandırmakla kalmıyor ortalığı toza dumana katıyor ABD de değişiyor değişirken de dünyayı altüst ediyor 11 Eylül 2001 günü New Yorka iki saat mesafedeki bir kulenin 17 katındaydım Dışarı fırladığımda o gün birkaç saat içinde Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak diyen şok nefret korku içindeki insanlarla burun buruna geldim Halk o gün koyduğu teşhiste yanılmadı ABD birkaç dakika içinde değişti Ve bir daha eskisi gibi olmadı Dünyada da taşlar yerinden oynadı Ve bir daha yerine oturmadı Birkaç gün sonra saldırıya uğramış New Yorka ulaştım New York trajedisiyle boğuşuyordu ve 11 Eylül saldırılarının adı hiperterörizm olmuştu Liberal New Yorklu bile savaşa hazırdı Hiperterörizme karşı savaş başladı başlayacaktı Ama savaş kime karşıydı Adı ne olacaktı CIA eski başkanlarından James Woolsey gibi düşünenler bu savaşın adını koymakta gecikmediler 4 Dünya Savaşı Sonra olayın resmi adı kondu Teröre karşı savaş Aradan geçen beş yıl içinde hedefler değişti nedenler ise daha çok değişti Hâlâ da değişiyor 11 Eylül saldırılarının beşinci yılı İlk bilanço için yeterli bir süre bu Beş yılın verileri ortada Amerika demokrasisi siyaseti hukuku dış politikası günlük hayatı ile eski Amerika değil artık Dünya ise tanınmayacak halde Ve Korkunç bir Eylül sabahı dünya değişti Ve o gün biz dünyayı değiştirdik diyen George W Bush neyi değiştirip yerine neyi koyduklarını hâlâ anlatamıyor Zaten anlatmaya da çalışmıyor 11 Eylül sonrasına hâkim olan Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak tekerlemesinin beş yıl içinde Amerikada devlet politikası haline gelişine tanıklık ettim Özellikle de dış politikada yaklaşımlar söylemler beklentiler dostlar düşmanlar ve öncelikler tersyüz oluyordu ABDnin eski Amerika olmamaya karar verdiği andan itibaren hiçbir ülkenin de eskiye eski Amerikaya nostalji duymasını istemediği açıktı Eski dost eski müttefik eski silah arkadaşı Kore Gazisi Soğuk Savaş bekçisi vs bu hatırlatmalara özlemlere tepkisi büyüktü Avrupa ABDnin gözünden düşüverdi çünkü stratejik önceliğini kaybetmişti Amerikan dış politikası için düşünce üreten kuruluşlarda konuştuğum pek çok uzman başlarını iki tarafa sallayıp Türkiye mi Bundan sonra ilişkiler kolay olmayacak diyorlardı ABD Hindistana göz kırpmaya başladı Yeni flörtlerin peşindeydi Bu arada ABDnin gözünde uluslararası hukuk uluslararası kuruluşlar da eskinin mamulü sayıldığı için piyasadan çekilmeliydi Washington kararlarında Birleşmiş Milletleri teğet geçmeye başladı Başına buyrukluk dediğim dedik tavrıydı bu Yoksa 21 yüzyılın süper gücü 21 yüzyılın Roma İmparatorluğu olma yolunda mıydı Son yirmi beş yıl içinde yeni Amerikan sağı adım adım yudum yudum yeni hegemonya reçeteleriyle ABDnin dünyadaki rolünü tanımlamakla meşguldü zaten Kısaca bütün mesele güç ile olan ilişkiye odaklandı Tarihteki örnekleri gibi çıldırtan yozlaştıran baştan çıkartan pusulayı şaşırtan güç 11 Eylülde kendi bağrında vurulan dev zembereğinden boşaldığında dünyaya Hegemonyamı yeniden tanımlıyorum Emperyalliğimi diğer ülkelerin hissetmesini istiyorum Koalisyonları misyon belirler eski ittifakları sırtımda taşımam mesajını veriyordu Washington yeni stratejisinin adını koydu Tehlikeyi belirmeden ortadan kaldırırım Ne başka ülkelerin görüşünü alırım ne de uluslararası kuruluşları dinlerim Bunun adı Bush Doktrini oldu Dünya şaşkına dönmüştü ABD değiştiği için her ülke değişmeliydi ABD ile olan eski ilişkiler gözden geçirilmeliydi Pek çok ülke süperliğini yarı emperyal tonlamalarla ifade eden 11 Eylül Amerikası ile nasıl başa çıkacağını tekneye nereden nasıl atlayacağını kestirmekte zorlandı Bugün de zorlanmaya devam ediyor Aslında ilk sınav Irak Savaşında verildi Irak Savaşı yeni ABD gerçeğini ve yeni dünya düzensizliğini bütün çıplaklığı ile ortaya koydu Bugünkü duruma gelince kötü bir evlilik gibi Amerikasız olmuyor ama Amerikayla da baş edilemiyor Amerika ürkütüyor tehdit ediyor Kısaca ABD değiştiği için dünyanın değiştiği kesin ama değişen dünyanın tanımı ve kurumları ortada yok ABD dünyayı adeta buz üstünde dansa davet ediyor Sadece ABD ile ilişkilere ait bazı yeni kuralların söylentisi dolaşıyor ortada Yani ABD ilişki değil itaat istiyor Soğuk Savaş döneminin dostlukları ittifak bağları ve kodları kalkmış Ortada sadece birtakım konjonktür beraberlikleri var Konjonktür gerektirdiğinde askeri ve sivil cenah uçaklara atlayıp karşılıklı temaslarda bulunuyorlar Örneğin ABDnin paçası sıkışınca Genelkurmay Başkanı Ankaraya gelip Türkiyeye methiyeler düzüyor Yoksa Kuzey Irakta Türk subaylarının başına çuval geçiriliyor ABDli yöneticiler Irak politikasına öfkelendikleri Fransayı cezalandıracağız deyiveriyor Sonra İranın nükleer programını önlemek için Chiracın kapısını çalıyorlar Fransızlar ise Aman Amerika ile buzlar eriyor diye seviniyor Washingtondan zoraki bir gülümseme geldiğinde başta medyada olmak üzere Türkiyede de bayram havası esiyor

Beş yıl süresince ABD nin ve ona bağlı olarak dünyanın geçirdiği değişimi ve geldiği noktayı çok yönlü olarak tartışan Amerikan Cinneti ABD narsisizminin 11 Eylül sonrasında medyanın da yardımıyla nasıl bir toplumsal cinnete dönüştüğünü son derece kıvrak bir üslupla gözler önüne seriyor Kitap her şeyin birbirine karıştığı hızla değiştiği bir süreci Soğuk Savaş Küreselleşme süreci toparlıyor hafıza tazeliyor da denebilir Metnin bütünü siyasi tarihi iyi takip ediyor yerinde tespitlerle olaylar arasında sağlam bağlantılar kuruyor Çelişkileri iyi yakalıyor Dünya siyasetinde 17 yılda olup bitenlerin başarılı bir sentezi Sade bir dil ve objektif bir anlatımla kaleme alınmış Ayrıca Amerikan halkının iç dünyasını bilinçaltını ve algılama kapasitesini de ironik yer yer de trajik biçimde ortaya koyma konusunda başarılı

Beş yıl süresince ABD nin ve ona bağlı olarak dünyanın geçirdiği değişimi ve geldiği noktayı çok yönlü olarak tartışan Amerikan Cinneti ABD narsisizminin 11 Eylül sonrasında medyanın da yardımıyla nasıl bir toplumsal cinnete dönüştüğünü son derece kıvrak bir üslupla gözler önüne seriyor Kitap her şeyin birbirine karıştığı hızla değiştiği bir süreci Soğuk Savaş Küreselleşme süreci toparlıyor hafıza tazeliyor da denebilir Metnin bütünü siyasi tarihi iyi takip ediyor yerinde tespitlerle olaylar arasında sağlam bağlantılar kuruyor Çelişkileri iyi yakalıyor Dünya siyasetinde 17 yılda olup bitenlerin başarılı bir sentezi Sade bir dil ve objektif bir anlatımla kaleme alınmış Ayrıca Amerikan halkının iç dünyasını bilinçaltını ve algılama kapasitesini de ironik yer yer de trajik biçimde ortaya koyma konusunda başarılı