Anadolu Yahudileri Ege de Yahudi İzleri — Siren Bora
Anadolu Yahudileri Ege de Yahudi İzleri
Siren BoraGözlem Gazetecilik Basın ve Yayın
Anadolu Yahudileri Ege de Yahudi İzleri
Siren BoraTarihin derinliklerinden günümüze dek varlığını sürdürmüş olan Türkiye nin çok kültürlü omurgasının bir kemiğini de oluşturan Yahudiler için 500 yıldır konuğumuzdur yakıştırması ne derece doğrudur 1492 yılında İspanya dan Osmanlı ya göç etmiş olan Sefarad Yahudileri Anadolu ya ayak bastıklarında nice dindaşlarının bu topraklarda iki bin yıllık bir süredir yaşadıklarını onlar dahi bilmiyordu Gerçek şudur ki Yahudi kavimlerinin Filistin den Anadolu topraklarına göçleri yaklaşık olarak İ Ö 6 yüzyıla kadar takip edilebilmektedir ve bu akım özellikle Kudüs ün Romalılar tarafınca yıkılmasının ardından artmıştır Yahudiler Doğu bölgelerinin yanı sıra Kapadokya ve özellikle Ege ve Batı Akdeniz kıyılarında uygarlık izleri bırakmıştır Grek ve bir Doğu Roma İmparatorluğu halkı olan Romaniot Yahudileri Efes Milet Afrodisias ve Andriake gibi pek çok Antik kentte yönetime katkı sağlayarak içe kapanmadan yerel halkla sürekli iletişim halinde yaşamışlardır Bu birlikteliğin izleri Prof İlber Ortaylı nın da altını çizdiği gibi Miletos tiyatrosu gezildiğinde Yahudi sanatseverlere ayrılmış olan kenarlarına isimleri kazınmış abonman yerlerinde dahi görülmektedir Daha görkemli Antik ören yerleri ise İzmir in batısında bulunan büyük Sardis Sinagoguyla duvarlarına kazılmış Menora yedi kollu kutsal şamdan sembolleri bulunan Efes kentidir Batı Anadolu Yahudi geçmişine yıllardır mercek tutan bu konularda uzmanlaşmış genç tarihçilerimizden Dr Siren Bora Ege de Yahudi İzleri alt başlığını taşıyan son kitabında Anadolu Yahudileri nin bu 2600 yıllık serüveninin kökenlerine eğiliyor Kutsal Topraklarda Her Şey Nasıl Başladı sorusundan hareketle Ticaret Anadolu nun Kapılarını Açtı saptamasıyla bu topraklara yöneliyor Sardis Sefarad mı savını sorguluyor ve ardından Misya Frigya İyonya Lidya Karya ve Likya uygarlıklarının otuzu aşkın Antik kentinin bir çeşit Yahudi topografyasını çiziyor Kitabın son dört bölümü Dr Bora nın birçok değerli tarihi araştırma ve bulgularının sahası olan İzmir e ayrılmış olup günümüze kadar uzanmaktadır Prof Ortaylı nın aydınlatıcı önsözünü de içeren bu göz açıcı inceleme öykü diline yakın bir yazım biçemi ile kaleme alınmış olduğundan keyif alarak okunabiliyor ve şu gerçekleri ortaya döküyor Grek ve Roma halklarıyla iç iç yaşarken ekonomik ve sosyal bunalımlar kültürel sorunlar dahası ayaklanmalar ve savaşlar ile karşı karşıya kalmış bu etnik toplum dinin birleştirici kuvvetiyle olsa gerek kimliğini zedeletmemiş korumasını bilmiş ve böylece varlığını sürdürebilmiştir Böylece Anadolu Yahudileri bu toprakların bozulmadan kalan en eski toplulukları arasında yerini almaktadır Onları bir arada tutan inançları da Anadolu da kesintisiz devam eden en eski din niteliğini kazanmıştır Bu yüzden 1492 yılında Anadolu ya gelen Yahudiler 500 yıldır konuğumuzdur saptaması iki bin yıllık önemli bir hata payı içermektedir Böylesine yaygın bir yanılgı ise Anadolu Yahudileri olgusunun tarihsel kökenlerini somut belgeler ışığında ortaya döken bu kitabın yazılmasının başlıca nedeniydi
GÖZLEM GAZETECİLİK BASIN VE YAYIN A.Ş
Yaklaşık olarak İ Ö 6 yüzyılda Anadolu ya yerleşen Yahudi Diasporası 26 yüzyıl boyunca Anadolu daki varlığını sürdürdü Bu süre boyunca içine kapanmadı Tam tersine yerel halkla sürekli iletişim halindeydi Üstelik yaşadığı pek çok kentte yönetime katkı sağladı Savaşlarla doğal afetlerle toplumsal bunalımlarla sosyal ekonomik ve kültürel sorunlarla karşı karşıya kaldı Dünyanın farklı bölgelerinden gelen farklı kökenlere sahip Yahudi göçmenlerin varlığı nedeniyle bölündü Fakat bunların hiç biri ne Yahudiliğini ne de Yahudi kimliğini zedeledi Aksine güçlenerek varlığını sürdürdü Böylece Anadolu Yahudileri Anadolu nun bozulmadan kalan en eski toplulukları arasında yerini aldı Yahudilik ise Anadolu da kesintisiz devam eden en eski din niteliğini kazandı Bu yüzden 1492 yılında Anadolu ya gelen Yahudiler 500 yıldır konuğumuzdur saptaması iki bin yıllık önemli bir hata payı içermektedir Bu önemli hata payı bu kitabın yazım kararının alınmasının başlıca nedenidir Kitapta Anadolu Yahudileri olgusunun tarihsel kökenleri somut belgeler ışığında açıklanmaktadır
Gözlem Gazetecilik
Yaklaşık olarak İ Ö 6 yüzyılda Anadolu ya yerleşen Yahudi Diasporası 26 yüzyıl boyunca Anadolu daki varlığını sürdürdü Bu süre boyunca içine kapanmadı Tam tersine yerel halkla sürekli iletişim halindeydi Üstelik yaşadığı pek çok kentte yönetime katkı sağladı Savaşlarla doğal afetlerle toplumsal bunalımlarla sosyal ekonomik ve kültürel sorunlarla karşı karşıya kaldı Dünyanın farklı bölgelerinden gelen farklı kökenlere sahip Yahudi göçmenlerin varlığı nedeniyle bölündü Fakat bunların hiç biri ne Yahudiliğini ne de Yahudi kimliğini zedeledi Aksine güçlenerek varlığını sürdürdü Böylece Anadolu Yahudileri Anadolu nun bozulmadan kalan en eski toplulukları arasında yerini aldı Yahudilik ise Anadolu da kesintisiz devam eden en eski din niteliğini kazandı Bu yüzden 1492 yılında Anadolu ya gelen Yahudiler 500 yıldır konuğumuzdur saptaması iki bin yıllık önemli bir hata payı içermektedir Bu önemli hata payı bu kitabın yazım kararının alınmasının başlıca nedenidir Kitapta Anadolu Yahudileri olgusunun tarihsel kökenleri somut belgeler ışığında açıklanmaktadır Dr Siren Bora Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden 1983 yılında mezun olduktan sonra Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsünde yüksek lisans eğitimini tamamladı 1985 1988 yılları arasında Ege Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı 1990 92 yıllarında Kudüs İbrani Üniversitesinde İbranice dersleri aldı ve Kudüs te bulunan arşivlerde kütüphanelerde bilimsel araştırmalar yaptı Şalom gazetesinde 1990 1993 yılları arasında İzmir Yahudi tarihine ilişkin yazdığı yazıları yayınlandı 1993 yılında Tarih Doktoru olmaya hak kazandı İlk kitabı İzmir Yahudileri Tarihi 1908 1923 Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın A Ş tarafından 1995 yılında basıldı İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı serisinden Bir Semt Bir Bina Karataş Hastanesi ve Çevresinde Yahudi İzleri ile Hahambaşı Hayim Palaçi 1788 1868 ve İzmir Yahudileri kitapları yayımlandı Libra Kitapçılık ve Yayıncılık Ticaret A Ş 2017 tarihinde The Bodrum Jewish Cemetery adlı İngilizce kitabını yayımladı Siren Bora halen Batı Anadolu da ve İzmir de yaşayan Yahudilere ilişkin araştırma ve çalışmalarına devam etmektedir