Anarşizm

20 yüzyılın son on yılı küreselleşme karşıtı hareketin ortaya çıktığı kendi siyasal kulvarını oluşturduğu bir döneme denk geldi Bu süreçte harekete yönünü ve esinini veren kuşkusuz anarşizmdi Siyasal ideolojiler arasında ancak tarihsel uğraklardaki parlak anlarıyla I Enternasyonal deki muhalefet İspanya İç Savaşı adından söz ettiren anarşizm yeni binyılda bambaşka suretlerle ve eski anarşizm in içinden yenilenerek çıkma becerisiyle kendini var etti Anarşizmin elinde teorisinde bunu yapmaya yetecek kavram ve deneyim bütünlüğü mevcuttu yataylıkla hiyerarşi ve tahakküm karşıtlığıyla etiğe yapılan vurguyla devrim yolunda her yol mübah dememesiyle amaçlardan çok sürece odaklanmayı öne çıkarmasıyla deneyselliğiyle dayatmamasıyla esnekliğiyle sosyal siyasal veya bireysel her tür yaşam formunu anarşist pusuladan geçirip yeni bir deneyde koyultmaya adaylığıyla Anarşizmler Anarşizmin Geçmişi ve Tarihleri böylesi bir dinamiğin bir parçası olarak temelde anarşizm nedir sorusuna cevap arayan bir deneme Süreyyya Evren anarşizmin yazılmış tarihleri arasında bir külliyat taramasının ötesine geçen sabırlı bir tutkuyla tartışmaları birbirine bağlayan bir araştırma yürütüyor Bu çalışma salt kendi anarşizm şudur versiyonu nu önererek değil bugüne kadar anarşizmin neliğini anarşizmin nasıl temsil edilegeldiğini anarşist geçmişin hangi yollarla anarşizm tarihlerine dönüştürüldüğünü ve anarşizme dair bilginin yapılması sürecini nasıl anarşizan bir hale sokabileceğimizi araştırarak gerçekleştirmeyi deniyor

Anarşizm efendisiz ve otoritesiz bir yaşamı savunmaktadır Bu yüzden bütün otorite biçimlerini ve özellikle de devletin varlığını reddetmektedir Ancak devletin yerine getirdiği birçok işlemi kimin yapacağı ve sorumluluğu kimin yükleneceği sorusu gündeme gelmektedir Bu soruya anarşist düşüncenin verdiği cevap gönüllü toplum dur Gönüllü toplum siyasal bir hiyerarşiye yer vermemektedir Haliyle anarşizmin ileri sürdüğü gönüllü toplumun devletten daha baskıcı despot ve zorba olmayacağının bir garantisi yoktur Nitekim anarşizmin bir fraksiyonu olan toplumcu anarşizm özgürlüğün en temel göstergelerinden biri olan özel mülkiyeti kabul etmeyerek kolektif yaşam pratiğine yaklaşmaktadır Kolektif bir yaşam pratiği ise özgürlüğün tüm boyutlarıyla reddini gerekli görmektedir Anarşizm bireyin özgürlüğünü devletin yokluğuna bağlayarak açıklama teşebbüsünde bulunmaktadır Bu sebeple kendini kısır bir çerçeveye hapsederek katı tutumunu muhafaza etmekte ve yenilik boyutundan uzaklaşmaktadır Dolayısıyla anarşizmin sosyolojik bir kabul görmesi için bu katı halinden sıyrılarak esnek yorumlara kapı aralaması gerekir Ancak böylesi bir yorumla güncelin konusu olmaya hak kazanabilir Aksi takdirde geçmişte ortaya çıkmış fakat günümüzde etkisini yitirmiş bir fikir olmaktan öteye geçemeyecektir

Eser Hint Türk saltanatının en güçlü döneminin padişahı Celaluddin Muhammed Ekber 1542 1605 ile onun gözde cariyesi Anarkali ye âşık olan veliaht oğlu Selim arasında yaşanan çatışmanın dramatik sonu üzerine kuruludur Nar tomurcuğu anlamına gelen Anarkali genç bir cariyedir ve yaşamı da tomurcuğunki gibi tek baharlık olur Saray entrikaları cariyeler arasındaki konum elde etme çabaları Hindistan tahtının sahibi baba ile gelecekte o tahta oturacak oğul arasındaki çatışmalar Hindistan kültürünün rengârenk atmosferinde anlatılır Hindistan da filmi de çekilen bu eser tarihi gerçekliğe dayanır Lahor da Lahor kalesine uzanan Anarkali adında işlek bir cadde ve o cadde üzerinde yer alan Anarkali türbesi onun trajik yaşamıyla empati kuran ziyaretçilere açıktır Aşk Dans ve Ölüm adı altında üç perdelik bu eser güçlü ve akıcı anlatımı betimlemeleri ve olağanın dışına çıkmayan olaylar örgüsüyle Urdu tiyatrosunun başyapıtı olarak kabul edilir Çeşitli Batı dillerine aktarılan eser ilk kez Türkçeye kazandırılmaktadır

James C Scott tüm bir anarşist yazını tarihinin üzerinden geçtikten sonra bu kitapta topladığı 6 Parça yı koymuş ortaya Tekrarlardan kaçabilmesi yenilikçi olabilmesi ve elden bırakmadığı saygınlığı ile bezeli bu teori kitabı diğer yandan bir anahtar ana hat okuması olarak da belirginleşiyor Anarşizm nedir den uzak ne olduğunu geride bırakmış bireyler için peki ya bunlar hakkında ne dersin yaklaşımını barındıran Anarşist düşünce ve pratik ailesine yapılmış yepyeni bir katkı Ne diyelim Anarşi Çok Yaşa

Dr Paul Eltzbacher ın Anarşizm adlı eseri anarşizmin temel kavramlarını ve öğretilerini derinlemesine inceler Eltzbacher anarşizmi ele alırken anarşist düşünceyi oluşturan temel unsurları titizlikle analiz eder ve bu düşüncenin kökenlerine hedeflerine ve ideallerine ışık tutar Kitap anarşizmin genel sorunlarına odaklanırken hukuk devlet ve mülkiyet gibi kritik konuları ele alır Ayrıca anarşizmin hedeflerine ulaşmak için izlediği yolları da detaylı bir şekilde inceler Eltzbacher Godwin in öğretilerini açıklarken onun temel düşüncelerini ve bu düşüncelerin nasıl hayata geçirilebileceğini ele alır Benzer şekilde Proudhon un fikirlerini ve anarşist düşüncenin hukuk devlet ve mülkiyet üzerindeki etkilerini inceler Stirner Bakunin Kropotkin öğretilerini de detaylı bir şekilde ele alan Eltzbacher her bir filozofun anarşizme katkılarını ve bu düşüncenin gerçekleştirilmesi için önerdiği yöntemleri analiz eder Bu kitap anarşizmin karmaşıklığını anlamak isteyenler için önemli bir kaynaktır Eltzbacher ın derinlemesine analizi okuyuculara anarşizmin felsefi kökenleri ve ideolojik temelleri hakkında derin bir anlayış sunar