Anayasal Hakların Çatışması İsmail Köküsarı — İsmail KÖKÜSARI

Yazdıkça yaşlanıyoruz İlim yolu bir uzun yol Öğrendikçe ilim denizinin haşmeti ve derinliği karşısında hayretimiz artıyor Yine de gayretle çalışmaya devam etmekten başka çare yoktur Bu noktada imdada Yunus un şu mısraları yetişmektedir Ne ilmim var ne tâ atim Ne gücüm var ne tâkatim Meğer kıla inâyetin Yüzümüzü ak Çalab ım Elinizdeki çalışma hakların çatışması konusunu ele almayı amaçlamaktadır Çatışma ihtilaf ve uyuşmazlık hukuk alanının en temel kavramlarındandır Konu haklar arasındaki çatışma olunca devreye bir o kadar önemli bir mesele daha girmektedir O da haklar Ahlak felsefesinde de geniş bir incelemeye tabi tutulan ahlâkî hakların ve değerlerin çatışması anayasal hakların çatışmasına teorik açıdan ışık tutabilir Çünkü anayasal haklar belirli bir önem atfedilen menfaat ve değerleri korumaktadır Buna karşılık hukukun kendine has doğası nedeniyle ahlak felsefesinde tartışılmayan yönleri de bulunmaktadır Bu kapsamda hakların çatışması bizatihi ihtilaf alanı olduğu gibi çatışmaların çözüm yolları konusunda da çeşitli ihtilaflar bulunmaktadır İhtilaflar teorik görüş farklılıklarına bağlı olarak haklar arasında çatışmanın mümkün olup olmadığı ve eğer mümkün görülürse bunların hangi yöntemlerle çözüleceği noktasında toplanmaktadır Hakları çatıştırmanın onların gücünü zayıflatacağı iddiasıyla çatışmayı önlemek için hakların alanını çatışmayacak şekilde belirginleştiren görüş çatışma karşıtı bir görüştür Buna karşılık çatışmayı kabul edenler de kendi aralarında çözüm yöntemleri açısından ayrışmaktadırlar Kısacası hak çatışmalarını kural çatışmasına benzeterek çözüm arayanlardan tutalım haklar arasında hiyerarşi oluşturarak hakları bir teraziye koyup tartarak dengeleme veya kategorik sınıflandırmalar yaparak çözmeye çalışanlara kadar değişen yelpazede görüşler oluşmuştur Bunlar arasında en yaygın kabul göreni ve uygulananı hak çatışmalarını dengeleme yöntemi ile çözmeyi öneren görüştür AYM ve AİHM uygulamasında da dengeleme dilinin hâkim olduğu göze çarpmaktadır Biz de asli yöntem olarak dengeleme yöntemini benimsedik fakat bu yöntemin uygun olmadığı alanlarda kategorik ve kural temelli yöntemin uygun olduğunu düşünüyoruz