Ankaralı Hekim Nidai Genc i Esrar ı Ma ni — Nuran Öztürk
Ankaralı Hekim Nidai Genc i Esrar ı Ma ni
Nuran ÖztürkKarahan Kitabevi
Ankaralı Hekim Nidai Genc i Esrar ı Ma ni
Nuran ÖztürkTürk edebiyatındaki dinî ve tasavvufî öğüt kitaplarından biri olan ve 1543 de Nidâî 1508 1568 tarafından mesnevi biçiminde kaleme alınan Genc i Esrâr ı Ma nî bilindiği kadarıyla günümüze tek nüshası ulaşmış bir eserdir Bu tek nüsha Nuruosmaniye kütüphanesi nde 2270 numarada kayıtlıdır Hekimlikle ilgili Menâfiü n nâs gibi kitaplar yazarak insanlara sağlık konusunda faydalı olmak isteyen Nidâî Müslüman Türk dünyasındaki benzerlerinden biri olarak dinî tasavvufî öğretiyi aktarmak için yazdığı Genc i Esrâr ı Ma nî ile mânevî tedâvîye de teşebbüs etmiştir denilebilir İlgi çekici bir tertible 10 bâb içerisindeki toplam 29 hikâyeden meydana gelmiş bu eserde o yol er ler ine seslenmiş ve insan ı kâmillik yolu nda nasihatlarda bulunmuştur Bu yüzden Nasihatnâme türünde yazılmış eserlere dâhil ettiğimiz Genc i Esrâr ı Ma nî didaktik olduğu kadar iyi bir şairin kaleminden çıktığı için temsilî anlatımıyla etkileyici edebî bir üsluba da sahiptir Yapılan bu çalışma ile şimdiye kadar hekim kimliğiyle şöhretli Nidâi nin şairlik yönünün de olduğu anlaşılmıştır Bu güçlü şairin kimliği ve şairliği hakkında bugüne kadar maalesef kapsamlı bir Türk edebiyatındaki dinî ve tasavvufî öğüt kitaplarından biri olan ve 1543 de Nidâî 1508 1568 tarafından mesnevi biçiminde kaleme alınan Genc i Esrâr ı Ma nî bilindiği kadarıyla günümüze tek nüshası ulaşmış bir eserdir Bu tek nüsha Nuruosmaniye kütüphanesi nde 2270 numarada kayıtlıdır Hekimlikle ilgili Menâfiü n nâs gibi kitaplar yazarak insanlara sağlık konusunda faydalı olmak isteyen Nidâî Müslüman Türk dünyasındaki benzerlerinden biri olarak dinî tasavvufî öğretiyi aktarmak için yazdığı Genc i Esrâr ı Ma nî ile mânevî tedâvîye de teşebbüs etmiştir denilebilir İlgi çekici bir tertible 10 bâb içerisindeki toplam 29 hikâyeden meydana gelmiş bu eserde o yol er ler ine seslenmiş ve insan ı kâmillik yolu nda nasihatlarda bulunmuştur Bu yüzden Nasihatnâme türünde yazılmış eserlere dâhil ettiğimiz Genc i Esrâr ı Ma nî didaktik olduğu kadar iyi bir şairin kaleminden çıktığı için temsilî anlatımıyla etkileyici edebî bir üsluba da sahiptir Yapılan bu çalışma ile şimdiye kadar hekim kimliğiyle şöhretli Nidâi nin şairlik yönünün de olduğu anlaşılmıştır Bu güçlü şairin kimliği ve şairliği hakkında bugüne kadar maalesef kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır O yüzden bu çalışma ilk oluşuyla dil ve edebiyat araştırmaları için katkı sağlayacaktır Genc i Esrâr ı Ma nî ve şairini tanıtmak üzere yaptığımız çalışma şu tertip üzeredir Çalışmanın Giriş kısmında Genc i Esrâr ı Ma nî nin yazıldığı tür olan Nasihatnâmeler hakkında bilgi verilmiştir I Bölümde Nidâî nin hayatı ve eserleri hakkında derlenen bilgiler kritik edilerek aktarılmış ve Genc i Esrâr ı Ma nî tanıtılmıştır Bu tanıtım şairin kitap hakkında verdiği bilgiler ile inceleme sonucunda elde edilen bulgulardan yararlanarak yapılmıştır Kitabın II Bölümünde Genc i Esrâr ı Ma nî nin transkripsiyonlu metni bulunmaktadır Metindeki bölüm bâb ve hikâye başlıkları bu kısmın başına tarafımızdan eklenmiştir İkinci bölümün devamında Sonuç Kaynaklar Dizin ve Ekler yer almaktadır Üzerinde çalışılan nüsha harekelidir Böyle olması Çeviriyazı için kolaylık sağlamıştır Bundan istifade edilerek mümkün mertebe hatasız bir metin ortaya konmaya gayret edilmiştir Fakat buna rağmen yanlışlıklar olabilecektir Hatta az da olsa okunamayan kısımlar kalmıştır Ancak bunların yapılacak tenkitlerle düzeltilebileceği umulmaktadır Nihayetinde kütüphalerimizde tek nüshası kalan ya da şimdilik başka nüshasına rastlamadığımız bu eseri gün ışığına çıkarmaktan dolayı sevinçliyiz
Karahan Kitabevi
Bu dünyanun altıncı katı benam Hakun genc i esrarıdur iy hümam Nidai Osmanlı şairlerinden bir kısmı şairliklerini benimsedikleri dünya görüşleriyle toplumu inşa etmeye katkı sağlayacak edebi eserler yazmada göstermişlerdir Bu anlayışla yazılan eserler genel olarak Dini ve Tasavvugi Eserler olarak bilinir İçlerinde nasihat ağırlıklı olanlarına ise Nasihatname olarak hususi bir ad takılmıştır Bu tür eserler ağılıklı olarak dini ve ahlaki nasihat vasiyet ve telkinler içermekle birlikte siyasi ve sosyal birtakım öğütler de vererek okuyucusunu bu dünya ve öteki dünyaya hazırlamak için yazılan kitaplardır Öğüt kitaplarınnı bir halkası olan Ankaları Hekim Şaban Nidai nin Genc i Esra ı Ma ni Mana Sırlarının Hazinesi adlı eseri okunduğunda türün seçkin örneklerinden biri olduğu fark edilecektir Genc i Esrar ı Ma ni bütünyle dini referanslardan yararlanarak varlığın ve yokluğun hayatın ve ölümün nasıl anlaşılabileceğini ve onlara uygun olarak nasıl yaşanabileceğini göstermek amacıyla yazılmıştır Eser bu gözle incelenince Osmanlı daki Müslüman halkın bilhassa tasavvugi dünya görüşünü benimseyenlerin dini nasıl yorumladığını gösteren örnek eserlerden biri olduğu anlaşılacaktır
Karahan Kitabevi
Bu dünyanun altıncı katı benam Hakun genc i esrarıdur iy hümam NidaiOsmanlı şairlerinden bir kısmı şairliklerini benimsedikleri dünya görüşleriyle toplumu inşa etmeye katkı sağlayacak edebi eserler yazmada göstermişlerdir Bu anlayışla yazılan eserler genel olarak Dini ve Tasavvugi Eserler olarak bilinir İçlerinde nasihat ağırlıklı olanlarına ise Nasihatname olarak hususi bir ad takılmıştır Bu tür eserler ağılıklı olarak dini ve ahlaki nasihat vasiyet ve telkinler içermekle birlikte siyasi ve sosyal birtakım öğütler de vererek okuyucusunu bu dünya ve öteki dünyaya hazırlamak için yazılan kitaplardır Öğüt kitaplarınnı bir halkası olan Ankaları Hekim Şaban Nidai nin Genc i Esra ı Ma ni Mana Sırlarının Hazinesi adlı eseri okunduğunda türün seçkin örneklerinden biri olduğu fark edilecektir Genc i Esrar ı Ma ni bütünyle dini referanslardan yararlanarak varlığın ve yokluğun hayatın ve ölümün nasıl anlaşılabileceğini ve onlara uygun olarak nasıl yaşanabileceğini göstermek amacıyla yazılmıştır Eser bu gözle incelenince Osmanlı daki Müslüman halkın bilhassa tasavvugi dünya görüşünü benimseyenlerin dini nasıl yorumladığını gösteren örnek eserlerden biri olduğu anlaşılacaktır
Karahan - Ders Kitapları
Ürün Tanıtımı Bu dünyanun altıncı katı benam Hakun genc i esrarıdur iy hümam Nidai Osmanlı şairlerinden bir kısmı şairliklerini benimsedikleri dünya görüşleriyle toplumu inşa etmeye katkı sağlayacak edebi eserler yazmada göstermişlerdir Bu anlayışla yazılan eserler genel olarak Dini ve Tasavvugi Eserler olarak bilinir İçlerinde nasihat ağırlıklı olanlarına ise Nasihatname olarak hususi bir ad takılmıştır Bu tür eserler ağılıklı olarak dini ve ahlaki nasihat vasiyet ve telkinler içermekle birlikte siyasi ve sosyal birtakım öğütler de vererek okuyucusunu bu dünya ve öteki dünyaya hazırlamak için yazılan kitaplardır Öğüt kitaplarınnı bir halkası olan Ankaları Hekim Şaban Nidai nin Genc i Esra ı Ma ni Mana Sırlarının Hazinesi adlı eseri okunduğunda türün seçkin örneklerinden biri olduğu fark edilecektir Genc i Esrar ı Ma ni bütünyle dini referanslardan yararlanarak varlığın ve yokluğun hayatın ve ölümün nasıl anlaşılabileceğini ve onlara uygun olarak nasıl yaşanabileceğini göstermek amacıyla yazılmıştır Eser bu gözle incelenince Osmanlı daki Müslüman halkın bilhassa tasavvugi dünya görüşünü benimseyenlerin dini nasıl yorumladığını gösteren örnek eserlerden biri olduğu anlaşılacaktır