Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Geçersizliği — Aydın Alber Yüce

Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil edilir Türk Ticaret Kanunu nun 374 maddesi uyarınca yönetim kurulu kanun ve esas sözleşme ile genel kurul yetkisinde bırakılmış bulunanlar dışında şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkilidir Bu da yönetim kurulunun karar alma konusunda ne kadar geniş bir alanda hareket ettiğini göstermektedir Yönetim kurulunun karar ve kararlar dışındaki diğer hukukî işlemleri birçok kişiyi etkileyebilir Bu kişiler arasında pay sahipleri şirket alacaklıları şirkete borçlu olanlar ve hatta kararın alındığı anda şirket ile hiçbir ilgisi bulunmayan ancak ileride şirkete ortak olması muhtemel kişiler bulunabilir Yönetim kurulu sonuçlarını şirket içi ilişkilerde doğuracak kararlar alabileceği gibi şirketi temsil vazifesinin bir sonucu olarak şirket adına üçüncü kişilerle hukukî ilişkiler de kurabilir Yönetim kurulu anonim şirketin iktisadî geleceğini derinden etkileyecek ya da anonim şirket olma vasfını değiştirecek kararlar da alabilir Bu kararların hukukî olarak denetlenmesi son derece önemlidir Türk Ticaret Kanunu kaynağını İsviçre Borçlar Kanunu nun 714 maddesinden alan 391 maddesiyle pozitif hukuktaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır İşte bu çalışmada butlan başta olmak üzere yönetim kurulu kararlarının hükümsüzlüğü halleri inceleme konusu yapılmaktadır Konu BaşlıklarıYönetim Kurulu Kararlarının Butlanı HalleriYönetim Kurulu Kararlarının YokluğuYönetim Kurulu Kararlarının İptaliYönetim Kurulu Kararlarının Askıda Geçersizliği

Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil edilir Türk Ticaret Kanunu nun 374 maddesi uyarınca yönetim kurulu kanun ve esas sözleşme ile genel kurul yetkisinde bırakılmış bulunanlar dışında şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkilidir Bu da yönetim kurulunun karar alma konusunda ne kadar geniş bir alanda hareket ettiğini göstermektedir Yönetim kurulunun karar ve kararlar dışındaki diğer hukukî işlemleri birçok kişiyi etkileyebilir Bu kişiler arasında pay sahipleri şirket alacaklıları şirkete borçlu olanlar ve hatta kararın alındığı anda şirket ile hiçbir ilgisi bulunmayan ancak ileride şirkete ortak olması muhtemel kişiler bulunabilir Yönetim kurulu sonuçlarını şirket içi ilişkilerde doğuracak kararlar alabileceği gibi şirketi temsil vazifesinin bir sonucu olarak şirket adına üçüncü kişilerle hukukî ilişkiler de kurabilir Yönetim kurulu anonim şirketin iktisadî geleceğini derinden etkileyecek ya da anonim şirket olma vasfını değiştirecek kararlar da alabilir Bu kararların hukukî olarak denetlenmesi son derece önemlidir Türk Ticaret Kanunu kaynağını İsviçre Borçlar Kanunu nun 714 maddesinden alan 391 maddesiyle pozitif hukuktaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır İşte bu çalışmada butlan başta olmak üzere yönetim kurulu kararlarının hükümsüzlüğü halleri inceleme konusu yapılmaktadır Konu BaşlıklarıYönetim Kurulu Kararlarının Butlanı HalleriYönetim Kurulu Kararlarının YokluğuYönetim Kurulu Kararlarının İptaliYönetim Kurulu Kararlarının Askıda Geçersizliği

Yönetim kurulu genel kurulun ayrıca yetkili kılınmadığı her durumda kararlar alabilir ve uygulayabilir Yönetim kurulunun yapabileceği işlemlerin ve alabileceği kararların etki alanı bu kadar geniş olunca bu kararların hukuka uygun olup olmadığı hususu da daha önemli hale gelmiştir Çünkü yönetim kurulu sahip olduğu yönetim ve temsil yetkisi ile pay sahipleri başta olmak üzere şirket ile uzaktan ya da yakından alakalı tüm kişileri etkileyebilecek kararlar alabilmektedir Hatta gelecekteki muhtemel pay sahipleri dahi anonim şirket yönetim kurulunun aldığı ve özellikle anonim şirket temel yapısını bozabilecek kararlar sebebiyle etkilenmektedirler Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Geçersizliği isimli bu çalışma yönetim kurulu kararlarının yokluğunu butlanını iptal edilebilirliğini ve askıda hükümsüzlüğünü inceleme konusu yapmaktadır Özellikle yönetim kurulu kararlarının iptali konusunda öğretideki bu kararların iptal edilemeyeceği yönündeki genel kanı çalışmada sorgulanan düşüncelerden biridir Ayrıca kanunda özel olarak düzenlenmeyen yönetim kurulu kararlarının yokluğu TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde incelenmiştir Öte yandan çalışmanın temelini oluşturan ve TTK m 391 de özel olarak düzenlenen butlan halleri çalışma içindeki ağırlığını korumaktadır

Yönetim kurulu genel kurulun ayrıca yetkili kılınmadığı her durumda kararlar alabilir ve uygulayabilir Yönetim kurulunun yapabileceği işlemlerin ve alabileceği kararların etki alanı bu kadar geniş olunca bu kararların hukuka uygun olup olmadığı hususu da daha önemli hale gelmiştir Çünkü yönetim kurulu sahip olduğu yönetim ve temsil yetkisi ile pay sahipleri başta olmak üzere şirket ile uzaktan ya da yakından alakalı tüm kişileri etkileyebilecek kararlar alabilmektedir Hatta gelecekteki muhtemel pay sahipleri dahi anonim şirket yönetim kurulunun aldığı ve özellikle anonim şirket temel yapısını bozabilecek kararlar sebebiyle etkilenmektedirler Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Geçersizliği isimli bu çalışma yönetim kurulu kararlarının yokluğunu butlanını iptal edilebilirliğini ve askıda hükümsüzlüğünü inceleme konusu yapmaktadır Özellikle yönetim kurulu kararlarının iptali konusunda öğretideki bu kararların iptal edilemeyeceği yönündeki genel kanı çalışmada sorgulanan düşüncelerden biridir Ayrıca kanunda özel olarak düzenlenmeyen yönetim kurulu kararlarının yokluğu TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde incelenmiştir Öte yandan çalışmanın temelini oluşturan ve TTK m 391 de özel olarak düzenlenen butlan halleri çalışma içindeki ağırlığını korumaktadır

Yönetim kurulu genel kurulun ayrıca yetkili kılınmadığı her durumda kararlar alabilir ve uygulayabilir Yönetim kurulunun yapabileceği işlemlerin ve alabileceği kararların etki alanı bu kadar geniş olunca bu kararların hukuka uygun olup olmadığı hususu da daha önemli hale gelmiştir Çünkü yönetim kurulu sahip olduğu yönetim ve temsil yetkisi ile pay sahipleri başta olmak üzere şirket ile uzaktan ya da yakından alakalı tüm kişileri etkileyebilecek kararlar alabilmektedir Hatta gelecekteki muhtemel pay sahipleri dahi anonim şirket yönetim kurulunun aldığı ve özellikle anonim şirket temel yapısını bozabilecek kararlar sebebiyle etkilenmektedirler Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Kararlarının Geçersizliği isimli bu çalışma yönetim kurulu kararlarının yokluğunu butlanını iptal edilebilirliğini ve askıda hükümsüzlüğünü inceleme konusu yapmaktadır Özellikle yönetim kurulu kararlarının iptali konusunda öğretideki bu kararların iptal edilemeyeceği yönündeki genel kanı çalışmada sorgulanan düşüncelerden biridir Ayrıca kanunda özel olarak düzenlenmeyen yönetim kurulu kararlarının yokluğu TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde incelenmiştir Öte yandan çalışmanın temelini oluşturan ve TTK m 391 de özel olarak düzenlenen butlan halleri çalışma içindeki ağırlığını korumaktadır Önceki basıların aksine çalışmada bir isim değişikliğine gidilmesi ise butlan haricindeki hukukî sakatlık hallerinin de detaylı olarak incelenmiş olmasıdır

Anonim şirket yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil edilir 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 374 maddesi uyarınca yönetim kurulu kanun ve esas sözleşme ile genel kurul yetkisinde bırakılmış bulunanlar dışında şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkilidir Şirketin diğer zorunlu organı ise genel kuruldur Genel kurul belirli aralıklarla olağan ya da olağanüstü toplanabilen ve faaliyetleri süreklilik arz etmeyen bir organ olduğu halde yönetim kurulu daimi bir organ niteliğindedir Yönetim kurulu şirketin idaresi ve temsili için gereken her durumda kararlar alır ve durumun gösterdiği özelliğe göre bu kararları derhal uygular Yönetim kurulunun karar ve kararlar dışındaki diğer hukukî işlemleri birçok kişiyi etkileyebilir Bu kişiler arasında pay sahipleri şirket alacaklıları şirkete borçlu olanlar ve hatta kararın alındığı anda şirket ile hiçbir ilgisi bulunmayan ancak ileride şirkete ortak olması muhtemel kişiler bulunabilir Yönetim kurulu sonuçlarını şirket içi ilişkilerde doğuracak kararlar alabileceği gibi şirketi temsil vazifesinin bir sonucu olarak şirket adına üçüncü kişilerle hukukî ilişkiler de kurabilir Yönetim kurulu anonim şirketin iktisadî geleceğini derinden etkileyecek ya da anonim şirket olma vasfını değiştirecek kararlar da alabilir Gerek yönetim kurulunun yetki ve görevlerini kullanabileceği hareket alanının çeşitliliği gerekse yönetim kurulu tarafından alınan kararların etki alanının genişliği bu kararların hukuka uygunluğunun denetimini oldukça önemli kılmaktadır Anonim şirketin iktisadî işlevi dolayısıyla başkalarına ait bir malvarlığını idare eden yönetim kurulunun aldığı kararların söz konusu iktisadî değerlerin asıl sahibi olan pay sahiplerinin menfaatlerini koruyucu olması şirketle ilişkili olan üçüncü kişilerin menfaatlerini hukuka aykırı olarak ihlal etmemesi ve anonim şirkete özelliğini veren temel ilkelere aykırı olmaması gerekir Hukuka uygunluğun denetiminin sağlanması konusunda Türk Hukuku nda ortaya çıkan gelişmeleri ikiye ayırarak incelemek gerekir 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu bundan sonra eTTK olarak anılacaktır döneminde yönetim kurulu kararlarına karşı başvuru yollarının pozitif dayanakları oldukça kısıtlı hallerde mevcut idi Bu dönemde iptal imkânı kayıtlı sermaye sisteminde genel kurul tarafından yetkilendirilmiş yönetim kurulunun çıkarılmış sermayeyi artırmasına ilişkin kararının iptal edilebilmesi gibi sınırlı hallerde mevcuttu Bu noktada söz konusu olabilecek eksiklikleri aşmak için doktrinde ve bazı Yargıtay kararlarında yönetim kurulu kararlarının genel kurula taşınması ve genel kurulda yapılacak tartışmanın ardından genel kurulunun ilgili yönetim kurulu kararı hakkında bir karara varması ve ardından bu genel kurul kararının dava konusu yapılması yolu öngörülmekteydi Yönetim kurulu kararlarının butlanının tespit edilebilmesi ise 818 sayılı Borçlar Kanunu nun 19 ve 20 maddelerine dayanılarak genel hükümlere göre mümkün görülmekteydi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu bundan sonra TTK olarak anılacaktır ise yönetim kurulu kararlarının iptali bakımından ticaret şirketlerinin kolaylaştırılmış şekilde birleşmesinde yönetim kurulunun birleşme sözleşmesinin onaylanmasına ilişkin kararının iptal edilebilmesi bir kenara bırakılırsa yeni bir düzenleme getirmemekle beraber yönetim kurulu kararlarının butlanının hangi hallerde söz konusu olabileceğini ayrıca düzenlemiştir TTK m 391 hükmüne göre Yönetim kurulunun kararının batıl olduğunun tespiti mahkemeden istenebilir Özellikle a Eşit işlem ilkesine aykırı olan b Anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen c Pay sahiplerinin özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren d Diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin kararlar batıldır Söz konusu düzenlemenin kayna