Ansiklopedik Hukuk Sözlüğü — Cengiz Yelbaşı

Yazılı bilgilerin yeni kuşaklara aktarılmasında çok önemli görevler üstlenen Sözlükler Türkçe Fransızcai oluşturan sözcük ve deyimleri alfabe abece sırasıyla açıklayan tanımlarını yapan ve başka Türkçe Fransızcalerdeki karşılıklarını veren yazılı belgelerdir Aynı Türkçe Fransızcadeki kelime ve tâbirlerin hepsi sâdece o lisânı kullanan konuşan ulusların öz Türkçe Fransızcai olmayabilir Diller arasındaki geçişlerde zamanın tesiri yeni buluşların varlığı egemenlik değişikliklerinin etkisi yadsınamaz İslâm dînini benimsedikten sonra Türkler Arap ve komşu Fars İran lisânlarından epey kelime almış ve bir süre sonra halk arasındaki konuşma Türkçe Fransızcainin dışında resmî literatürde Osmanlıca olarak ifâde olunan Türkçe Arapça Farsça karması bir Türkçe Fransızca ortaya çıkmıştır Hukukumuzun da bu durumdan uzak kalmasının düşünülemeyeceği tartışma götürmez bir gerçektir Cumhuriyet le birlikte Mecellenin çağın gereksinimlerini karşılayamayacağı hukukun tüm dallarını zâten taşımadığı bilinip uyarlamasından zorunlu şekilde vazgeçilince zaman kaybının önlenmesi ve uygarlık yolunda hızla ilerleyebilmek açısından Avrupa Devletlerinde kullanılan kanunlar olanaklar ölçüsünde ve bâzı değişikliklerle Türkçeleştirilip kabul eTürkçe Fransızcaerek hayli uzun bir süre tatbik olunmuş yetersizlikleri halkımızın gereksinimlerini karşılayamadıkları görüldüğünden Yasama Organı Yüce Meclisimizce yeni yasalar çıkarılmıştır Ne var ki bu dönüşümde eskinin tümden etkisiz bırakılamadığı bünyeden ayrıştırılamadığı bir takım kalıntıların varlıklarını korudukları da gözden kaçmamaktadır Yasalarımızdaki tüm yeni terimlerin milletimizce özümsenmediği sevilen yerleşen bir kısım ıstılahların terk eTürkçe Fransızcaemediği de görülmektedir Ancak yasalarımızda ve hukuk literatürümüzde kullanılan Türkçe Fransızcain epey değiştiği kabul târihleri eski ve şu anda yürürlükteki bir kısım kanunlarımızda yer alarak bizce yanlış bir isimlendirmeyle Osmanlıca olarak nitelendirilen sözcüklerin zaman içerisinde taşıdıkları manâları anlamakta bazen güçlük çekildiği cihetle çağa uygun hâle getirilmeleri gerekip bunun da gelişme Türkçe Fransızcain kendisini yenilemesi olduğu olacağı tartışmasızdır Öncelikle hukuk sözlüğü yazma düşüncemin ne şekilde oluştuğunu belirtmek istiyorum Ankara Hukuk Fakültesine 1955 yılında kayıtlandığım sırada saygıdeğer hocalarımızca kaleme alınmış kitaplarda yer verilen hukukî tâbirleri ıstılâhları ilmî sözleri kavramakta zorlandığımız için çâreyi Türk Hukuk Kurumu tarafından 1944 yılında bastırılmış Hukuk Lûgati nden edinerek sayfa sahîfe kenarlarındaki boşluklara karşılıkları olan terimleri yazmakta bulmuştum Birinci sınıfta elemeleri aldıktan sonra tarihi kurayla belirlenen ve bir günde gerçekleştirilip öğrencilerin dinlemelerine açık olan 4 dersten sözlü sınavda târihteki öğrenciler bilirler ilk kez o yıl göreve başlayan Medenî Hukuk hocasının sorduğu nişanlanmanın zevali konusunu anlatmış 743 Sayılı T Kanunu Medenîsi md 82 87 bu müessesenin tarafların evlenmeleriyle de sona ereceğini ifâde etmemi hocamız beğenmemiş olacak ki birkaç kez tekrarlattırdıktan sonra nişanlılık evlenmekle sona erer ermesine de yanıtın nişanlılık evliliğe kalbeTürkçe Fransızcair dönüşür şeklinde olmalıydı demişti Böyle bir açıklamanın kitapla bulunmadığını kişisel ve ailevî terbiyemi asla bozmadan bildirince olabilir hukuk fakültesinin birinci sınıfında okusan da hukukçu olarak bilmen gerekirdi şeklinde düşüncesini açıklamıştı Şansımdan yıl içerisinde dersimizi veren ders kitabının yazarı hocamız sınıfa uğramış durumu öğrenip yanıtlarımı dinleyerek bilgimi 7 puanla değerlendirmişti Bu olayın etkisiyle olacak sosyal bilimler tahsili yapan fakülte öğrencilerinin mesleklerinin ilk yıllarında olan genç hukukçuların tatbikatçıların hâkim savcı ve avukatların yararlanabilecekleri bir sözlük yazmayı amaçlamış gerekli eserleri toplamaya girişmiş görevlerim nedeniyle bu işe ayıracak yeterli va