Araç Paylaşım Modelinin Haksız Rekabet Açısından Değerlendirilmesi — İlayda Özdemir

İÇİNDEKİLER 5KISALTMALAR9ÖZ13ABSTRACT15GİRİŞ 17BÖLÜMARAÇ PAYLAŞIM MODELİNİN ORTAYA ÇIKIŞITaksi Hizmetlerine Genel Bakış21Araç Paylaşım Uygulaması Uber ve İş Modeli 232 1 Paylaşım Ekonomisi ve Uber 322 2 Uber in İş Modelinin Yıkıcı Etkisi38Uber in İş Modelinin Getirdiği Yasal Sorunlar 43BÖLÜMULUSLARARASI OTORİTELER VE ARAÇ PAYLAŞIMMODELİ UBERUluslararası Alanda Uber in Konumu 534 1 Dünya Ticaret Örgütü Örneği534 1 1 Dünya Ticaret Örgütüne Göre Uber 544 1 1 1 Hizmet Ticareti Genel Anlaşması GATS 554 1 1 2 Dünya Ticaret Örgütü Kapsamında YolcuTaşımacılığına İlişkin Taahhüt ve Sınırlandırmalar56 i ABD Kumar Vakası Teknolojik Tarafsızlık İlkesive İnternet Hizmetleri60 ii Çin Yayın ve Görsel İşitsel Ürünler Vakası Teknolojik Tarafsızlık İlkesi ve Elektronik Ticaret 63İçindekiler6 iii DTÖ Sınıflandırmasının ve TeknolojikTarafsızlık İlkesinin Yolcu Taşımacılığı PiyasasıÜzerindeki Etkilerinin Sonuçları ve Analizi 664 2 AB Örneği 674 2 1 AB Komisyonu Çalışmaları77 i Mesleğe Erişimle İlgili Öneriler 84 ii Mesleğin İcrasına İlişkin Öneriler 87 iii Toplu Taşıma ve Aktif HareketliliğinEntegrasyonuna İlişkin Öneriler 924 2 2 ABAD İçtihatları 934 2 3 AB deki Mahalli Mahkemelerin Uber in YasalDurumuna İlişkin Yorumu105Milano Mahkemesi İtalya Tarafından KararaBağlanan Dava 1051 1 Mahkemenin Taksi Şoförleriyle Doğrudan veHaksız Rekabete Yol Açması Sebebiyle UberFaaliyetinin Yasaklanmasına İlişkin Kararı 109Fransız Anayasa Konseyi nin Fransız UlaştırmaKanunu nun Yeni Hükmüne İlişkin Kararı 1132 1 Madde L 3120 2 ve Önceden AyarlanmışŞoförlerin Kamuya Açık Yollarda DolaşırkenKonumlarını ve Uygunluklarını Bir Harita ÜzerindeGösterme Yasağının Anayasa ya Uygunluğu 1152 1 1 Anayasal Girişim Özgürlüğü İlkesinin İhlalEdildiği İddiası 1162 1 2 Anayasa nın Kanun Önünde Eşitlik İlkesininİhlal Edildiği İddiası 1162 1 3 Uber in Ücretsiz Kullanım HakkınıEngellediği için Anayasal Olarak KorunanMülkiyet Haklarının İhlal Edildiği İddiası 117İçindekiler72 2 L 3122 2 Maddesi ve Uzaklık Yerine SadeceSeyahat Süresine Göre Fiyat BelirlemeYükümlülüğünün Teşebbüs Serbestisi İlkesinin İhlaliNedeniyle Anayasa ya Aykırılığı 1172 3 Madde L 3122 9 ve Önceden AyarlanmışŞoförlerin Talep Edilen Ulaşım HizmetiniTamamladıktan Sonra Tekrar Bekleme Yerine GelmeYükümlülüğünün return to garage rule Anayasa yaUygunluğu 1182 3 1 Teşebbüs Hürriyeti ve Seyahat Hürriyetininİhlali İddiası 1192 3 2 Kanun Önünde Eşitlik İlkesine Aykırılıkİddiası 1194 3 ABD Örneği1214 3 1 Uygulanabilir Yasal Çerçeve ve MahkemeKararları 121 i California Kamu Hizmetleri KomisyonuKararı ve Yeni Bir Kategorinin Tanımlanması Ulaştırma Ağı Şirketleri TransportationNetwork Companies TNC 1211 Uber in Yalnızca Bilgi Sağlayıcı Olduğu İddiasınaKarşı Komisyonun Yargı Yetkisi Beyanı1252 Komisyonun Uber in Google Güç Ölçer GooglePower Meter ile Olan Benzerliğini İleri Sürmesineİtiraz Etmesi ve Uber in Hizmet Sağlayıcı NiteliğiniAçıklaması 1283 Ücretlerin Önceden Düzenlenmiş OlarakBelirlenmesinin Uber in Ulaşım Ağı Şirketi TNC Olarak Belirlenmesinin Üzerindeki Etkisi 1304 Araç Paylaşımı Muafiyetinin Ulaşım AğıŞirketlerinin Yürüttüğü İşlere Uygulanmaması 1325 Ulaşım Ağı Şirketlerinin TNC Tanımına İlişkinSonuçlar 134İçindekiler8 ii Kaliforniya Çalışma Komiserinin KararıDoğrultusunda Uber Sürücülerinin Bağımsız ÜçüncüTaraf Sağlayıcılar Olarak Nitelendirilmesi 1351 Davaya İlişkin Somut Olgular 1362 Mahkemenin Kararı ve Sürücünün Uber ÇalışanıOlarak Değerlendirilmesi138III BÖLÜMTÜRKİYE DE ARAÇ PAYLAŞIM MODELİ UBER VEHAKSIZ REKABET KAVRAMIUber in Türkiye deki Faaliyetleri 1435 1 Türkiye de Yasal Durum 1465 2 Türkiye de Rekabet ve Haksız Rekabet Kavramı 1485 2 1 Haksız Rekabetin Kapsamı 1515 2 2 Haksız Rekabetin Şartları 1525 2 3 Haksız Rekabet Teşkil Eden Fiiller1535 2 4 Rekabet Yasağı 1545 3 Uber in Türkiye deki Haksız Rekabet Davası 1545 3 1 Kararın Gerekçesinde Yer Alan TTK 55 1 eMaddesi 161 i İş şartları Kavramı 163 ii İş Şartlarına Uyması Gereken Rakipler 163 iii İş Şartlarına Aykırılık 1675 3 2 TTK 55 1 e Maddesinin Uber DavasınaUygulanabilirliği 169SONUÇ177

Araç paylaşım modeli son yıllarda çevrimiçi araç paylaşım uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte oldukça popüler hale gelmiştir Bu uygulamaların kullanımı erişim kolaylığı ve uygun fiyatlı yolculuk seçenekleri sunması sayesinde her geçen gün artmaktadır Ancak bu hızlı yaygınlaşma araç paylaşım uygulamalarının yasal temeline ilişkin tartışmalara neden olmaktadır Bu çalışma çevrimiçi araç paylaşımının yaygınlaşması ve tüketici sayısının artmasıyla birlikte ortaya çıkan yasal sorunları özellikle haksız rekabet düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır Çalışma kapsamında en yaygın araç paylaşım modeli olan Uber uygulaması örneğinden yola çıkılarak bu yenilikçi ve başarılı iş modelinin özellikle taksi operatörleri tarafından öne sürülen haksız rekabet iddiaları nedeniyle yaptırımlarla karşı karşıya kalması ele alınmaktadır Çalışmada Uber in paylaşım ekonomisindeki yeri ve getirdiği yenilikler değerlendirilirken araç paylaşım konseptinin iş modeli ve yıkıcı yenilikçi etkisi uluslararası otoriteler nezdindeki uygulamalar ve örnek mahkeme kararları da incelenmektedir Bu çalışmada ayrıca Uber in Türkiye deki yasal konumu karşılaştığı hukuki engeller haksız rekabet hükümleri kapsamında değerlendirilerek Uber ve benzeri araç paylaşım uygulamaları için uygulanabilir bir yasal çerçeve ve tanımlamanın olup olmadığına dair tahlil sunulmaktadır

Araç paylaşım modeli son yıllarda çevrimiçi araç paylaşım uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte oldukça popüler hale gelmiştir Bu uygulamaların kullanımı erişim kolaylığı ve uygun fiyatlı yolculuk seçenekleri sunması sayesinde her geçen gün artmaktadır Ancak bu hızlı yaygınlaşma araç paylaşım uygulamalarının yasal temeline ilişkin tartışmalara neden olmaktadır Bu çalışma çevrimiçi araç paylaşımının yaygınlaşması ve tüketici sayısının artmasıyla birlikte ortaya çıkan yasal sorunları özellikle haksız rekabet düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır Çalışma kapsamında en yaygın araç paylaşım modeli olan Uber uygulaması örneğinden yola çıkılarak bu yenilikçi ve başarılı iş modelinin özellikle taksi operatörleri tarafından öne sürülen haksız rekabet iddiaları nedeniyle yaptırımlarla karşı karşıya kalması ele alınmaktadır Çalışmada Uber in paylaşım ekonomisindeki yeri ve getirdiği yenilikler değerlendirilirken araç paylaşım konseptinin iş modeli ve yıkıcı yenilikçi etkisi uluslararası otoriteler nezdindeki uygulamalar ve örnek mahkeme kararları daincelenmektedir Bu çalışmada ayrıca Uber in Türkiye deki yasal konumu karşılaştığı hukuki engeller haksız rekabet hükümleri kapsamında değerlendirilerek Uber ve benzeri araç paylaşım uygulamaları için uygulanabilir bir yasal çerçeve ve tanımlamanın olup olmadığına dair tahlil sunulmaktadır