Araisü l Kur an — Efendi Vani Mehmed

17 yüzyıl Osmanlı Devleti için siyasi ekonomik ve sosyal istikrarsızlıklar dönemi olmuştur İdari ve askerî yapıdaki istikrarsızlık dönemin başından itibaren toplumun farklı kesimlerine de yayılmaya başlamış ve nihayet II Viyana Kuşatmasına kadar da artarak devam etmiştir Vânî Mehmed Efendi işte bu sancılı dönemin en önemli figürlerinden birisidir Van ın küçük bir kasabasından sultan IV Mehmed in özel hocalığına giden İstanbul un büyük camilerinde verdiği ateşli vaazlar sonucu kazandığı şöhretin ardından sürgünle noktalanan çalkantılı bir hayat yaşadı Vânî Mehmed Efendi Tıpkı içinde yaşadığı çağ gibi Fakat daha da önemlisi onun tasavvuf hareketlerine ve dindeki bidatlara karşı amansız bir mücadele başlatan Kadızadeliler hareketinin en önemli liderlerinden olmasıdır Arâisü l Kur ân böylesine farklı ve önemli bir Osmanlı ulemasının telif ettiği bir tefsirdir Kâinatın yaratılışından başlanarak Kur ân da adı geçen peygamberlerin kıssaları ile ilgili âyetlerin tefsiri yer almaktadır Eser klasik tefsir eserlerine nazaran oldukça akıcı ve konuşma üslubuna yakın bir dille ele alınmıştır Âyetlerin Kur ân daki sırasıyla değil konuyla ilgili başlıklar altında toplanarak açıklanması bu eseri klasik tefsirlerden ayıran bir diğer noktadır Halk arasında her zaman ibret ve ders alınarak okunan peygamber kıssalarını ve Ashâb ı Kehf gibi âdeta mitleşmiş bazı dinî hikâyeleri Kur ân dan ve hadis kitaplarından açıklamalarla anlatan bu kitabın geniş bir kitle tarafından sevilerek okunacağını düşünmekteyiz Eserin tarafımızdan yayımlanmasındaki bir diğer önemli âmil de büyük Türkçü Nihal Atsız ın bu eserin Türkçeye çevrilmesini vasiyet etmiş olmasıdır Bu vasiyetin yerine getirilmesine Selenge Yayınları olarak katkıda bulunmak ayrıca mutluluk kaynağıdır