Arap Dili Grameri Tarihi — Kenan Demirayak Selami Bakırcı

Arap Dili Grameri Tarihi
Kenan Demirayak Selami BakırcıFenomen Yayıncılık
Arap Dili Grameri Tarihi
Kenan Demirayak Selami BakırcıMaksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak ortaya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğunun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o dilin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem verilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle birlikte bu önemin daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlangıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de III IX asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar arasına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorlamıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nahvin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları başlatılmıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Genel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha sonraki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağlamak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerindeki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağlamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalışmaları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiştir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalışmaları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan çalışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünyasının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi olduğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçirilmesi düşünülmüştür Dilin daha kolay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüsler sırasında Dil Kurumları kurulmuş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâlim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mufassal fî târîhi n nahvi l arabî adlı eserleri önemli bir yer tutmakt

Fenomen Yayıncılık
Maksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak or taya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğu nun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o di lin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem ve rilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle bir likte bu öne min daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlan gıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de 3 5 asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar ara sına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorla mıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nah vin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları baş latıl mıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Ge nel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha son raki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağla mak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerin deki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağ lamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalış maları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiş tir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalış maları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan ça lışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünya sının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi ol duğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçiril mesi düşünülmüştür Dilin daha ko lay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüs ler sırasında Dil Kurumları kurul muş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâ lim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mufassal fî târîhi n nahvi l arabî adlı eserleri önemli bir yer tutmaktadır Biz de bu çalışmaları esas alarak ve temel kaynaklarla destekleyerek Arap Dili ve Grameri üzerinde araştırma ve inceleme yapacak Türk araştırmacılar ile bu alanda lisans ve lisansüstü öğretimde ders alanlara faydalı olacağını düşündüğümüz bu çalışmayı hazırladık ve konuyu ana hatlarıyla başlangıcın dan günümüze kadar geçirdiği merhaleleri kapsayan bir plan içerisinde ele almaya çalıştık

Fenomen Yayıncılık
Maksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak or taya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğu nun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o di lin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem ve rilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle bir likte bu öne min daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlan gıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de 3 5 asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar ara sına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorla mıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nah vin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları baş latıl mıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Ge nel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha son raki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağla mak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerin deki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağ lamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalış maları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiş tir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalış maları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan ça lışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünya sının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi ol duğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçiril mesi düşünülmüştür Dilin daha ko lay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüs ler sırasında Dil Kurumları kurul muş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâ lim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mufassal fî târîhi n nahvi l arabî adlı eserleri önemli bir yer tutmaktadır Biz de bu çalışmaları esas alarak ve temel kaynaklarla destekleyerek Arap Dili ve Grameri üzerinde araştırma ve inceleme yapacak Türk araştırmacılar ile bu alanda lisans ve lisansüstü öğretimde ders alanlara faydalı olacağını düşündüğümüz bu çalışmayı hazırladık ve konuyu ana hatlarıyla başlangıcın dan günümüze kadar geçirdiği merhaleleri kapsayan bir plan içerisinde ele almaya çalıştık

Fenomen Yayıncılık
Maksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak or taya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğu nun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o di lin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem ve rilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle bir likte bu öne min daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlan gıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de 3 5 asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar ara sına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorla mıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nah vin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları baş latıl mıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Ge nel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha son raki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağla mak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerin deki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağ lamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalış maları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiş tir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalış maları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan ça lışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünya sının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi ol duğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçiril mesi düşünülmüştür Dilin daha ko lay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüs ler sırasında Dil Kurumları kurul muş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâ lim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mu

Fenomen Yayıncılık
Maksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak or taya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğu nun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o di lin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem ve rilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle bir likte bu öne min daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlan gıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de 3 5 asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar ara sına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorla mıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nah vin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları baş latıl mıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Ge nel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha son raki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağla mak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerin deki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağ lamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalış maları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiş tir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalış maları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan ça lışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünya sının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi ol duğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçiril mesi düşünülmüştür Dilin daha ko lay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüs ler sırasında Dil Kurumları kurul muş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâ lim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mufassal fî t Yayınevi Fenomen Yayıncılık Yazar Kenan Demirayak Sayfa 230 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Aralık 2019 Barkod 9786059474580 Kategori Araştırma İnceleme Arapça

Fenomen Yayıncılık
Maksadın doğru anlaşılması ve istenilen mefhumun sağlıklı olarak or taya konması her dilde önemli bir husustur Bu hususun tam anlamıyla yerine getirilebilmesi için kelimeler arası ilişkinin ve dolayısıyla cümlenin doğruluğu nun ve anlam bütünlüğünün belirlenmesindeki temel kıstasları o di lin grameri belirler Başta doğru konuşmak doğru anlamak ve doğru yazmak bakımından bu kıstasların bilinmesi her dilde olduğu gibi Arap dilinde de öteden beri önem ve rilen hususların başında gelmektedir İslamiyet in gelmesiyle bir likte bu öne min daha da arttığı çalışmanın içerisinde görülecektir Arapça da gramer genel olarak nahiv ismiyle bilinmektedir Bu terim başlan gıçta morfoloji ve sentaksı içine alan geniş bir anlam içermiş ise de 3 5 asırdan sonra morfoloji sarf adıyla ayrı bir kol olarak gelişmiştir Arap gramerinin doğuşu ve gelişmesi dinî ve siyasi olmak üzere iki önemli nedene dayanmaktadır Dinî neden İslamiyet le birlikte Araplar ara sına yabancıların karışması sonucu başta Kur ân ı Kerim in bazı ayetlerinin yanlış okunması olmak üzere dilde bariz hataların yapılması lahn dönemin ilim adamlarını nahvin çerçevesini belirlemeye ve kurallarını koymaya zorla mıştır Bu nedenle tedvîn hareketinin daha yeni başladığı bu ilk yıllarda nah vin bazı temel kuralları tespit edilmiş ve böylece gramer çalışmaları baş latıl mıştır Ancak bu çalışmalar nahiv yani cümle bilgisi ile sınırlı kalmıştır Ge nel kanaate göre bu işi ilk başlatan Ebu l Esved ed Du elî olmuş ve daha son raki ilim adamları da bu geleneği sürdürmüşlerdir Bu açıdan bakılınca nahiv çalışmalarının başlaması Kur ân ı Kerîm in doğru okunmasını sağla mak ve doğru olarak muhafaza etmek gibi dinî bir gayeye dayanmaktadır Siyasi Neden İlk aşamada dinî endişelere dayalı olarak başlamış olan nahiv çalışmaları çok kısa zamanda gelişmiş ve aynı hocalardan okuyan ilim adamları farklı görüşler ortaya koymaya başlamışlardır Hilafet üzerin deki tartışmalar sonucu oluşan merkezlerde devam eden nahiv çalışmaları siyasi etkenlerle ekol haline gelecek kadar ileri bir düzeye ulaşmıştır Bu bağ lamda daha ilk yıllarda iki önemli ekol Basra ve Kûfe dil ve gramer çalış maları alanında kendini hissettirmiştir Coğrafyanın genişlemesiyle birlikte Bağdat Şam Kahire Endülüs Kayrevân gibi ilim merkezlerinde yapılan ilmî tahsil arasında Arap grameri üzerindeki çalışmalar önemli bir yer işgal etmiş tir Her biri başlı başına birer ekol haline gelen bu merkezlerde nahiv çalış maları artık öğrenmeye yönelik olarak ele alınmaya başlanmış ve bu alanda önemli eserler verilmiştir Arap Edebiyatında inhitât dönemi olarak bilinen asırlarda gramer çalışmalarında da önemli eserler kaleme alınmıştır Fakat yapılan ça lışmalar genellikle daha önce yapılmış olan çalışmalar üzerinde şerh hâşiye ihtisar vs şeklinde olmuştur Çağdaş dönemde Arap dünya sının Avrupa ile tanışmasından sonra geri kalmışlığın sebepleri arasında Arap Gramerinin zorluğunun da etkisi ol duğu düşünülerek Arap Yazısı ile birlikte Gramerin yeniden gözden geçiril mesi düşünülmüştür Dilin daha ko lay öğrenilmesini amaçlayan bu teşebbüs ler sırasında Dil Kurumları kurul muş ve yarı resmi çalışmalar yapılmıştır ancak bütün bu çalışmaların tam bir başarıya ulaştığı söylenemez Bütün bunlara dayalı olarak klasik dönem çalışmaları olarak bilinen eski çalışmalar çağdaş araştırmacılar için önemli materyal oluşturmuştur Yakın zamanda yapılan çalışmalar arasında Muhammed et Tantâvî nin Neş etu n nahv ve târîhu eşheri n nuhât Şevkî Dayf ın el Medârisu n nahviyye Abdulâl Sâ lim Mekrem in el Medresetu n nahviyye fî Mısr ve ş Şâm Abdurrahmân es Seyyid in Medresetu l Basra en nahviyye Sa îd el Afgânî nin Min târîhi n nahv Muhammed eş Şâtır Ahmed Muhammed in el Mûcez fî neş eti n nahv Mehdî el Mahzûmî nin Medresetu l Kûfe Mahmûd Husnî Mahmûd un el Medresetu l Bağdâdiyye ve Abdulkerîm Muhammed Es ad in el Vasît fî târîhi n nahvi l arabî Muhammed Hayr el Hulvânî nin el Mufassal fî târîhi n nahvi l arabî adlı eserleri önemli bir yer tutmaktadır Biz de bu çalışmaları esas alarak ve temel kaynaklarla destekleyerek Arap Dili ve Grameri üzerinde araştırma ve inceleme yapacak Türk araştırmacılar ile bu alanda lisans ve lisansüstü öğretimde ders alanlara faydalı olacağını düşündüğümüz bu çalışmayı hazırladık ve konuyu ana hatlarıyla başlangıcın dan günümüze kadar geçirdiği merhaleleri kapsayan bir plan içerisinde ele almaya çalıştık