Arap Fars Şiiliği Bağlamında Irak Şiiliği Tarihi Sosyo Politik Analiz — Mazlum Uyar

Elinizdeki kitap tartışmalı biçimde İran ile özdeştirilmiş bir mezhep olarak görülen Şiîliğin tarih boyunca yaşadığı değişim ve sürekliliği Irak ekseninde teolojik coğrafî ve toplumsal yönden olduğu kadar siyasî yönden de çözümlemeyi hedefleyen disiplinler arası bir çalışma niteliği taşıyor Irak ın Safevî devletiyle Osmanlılar arasında tampon bölge haline gelmesinden kaynaklanan mücadelelerin gölgesi altında Şiî âlimlerin İran nüfûzuna hizmet eden sistemli Şiîleştirme çalışmalarının geliştiği tarihsel süreç İran ve Irak Şiîliğinin ortak ve kendine özgü özelliklerinin ortaya çıkmasına da tanıklık etmiş Savefî devletinin 1722 de yıkılmasını müteakip Irak taki türbe şehirleri Atabât Şiî teolojisinin dinamizmine hizmet eden geleneksel merkezler olma özelliğini kazanmıştır Irak ulus devletinin icadıyla vücut bulan siyasî ve kurumsal yapıyla muhalif karakterdeki geleneksel Şiî hareketlerin mücadelesine modern dönem olgusu olarak İslamcılık anlayışının etkisinin eklenmesiyle başka bir boyut kazanan Irak Şiîliğinin yaşadığı değişim ve dönüşüm bu nedenle çok disiplinli bir analizi hak ediyor Devlet eliyle uygulanan sekülerleştirmeye dinî hiyerarşinin üst tabakasıyla avamın farklılaşan tepkilerinin sonucunda direniş ekseni nin oluşumuna hem katkıda bulunan ve hem de kolayca buna eklemlenen ancak evrensel ve bölgesel tepkiler vermek durumunda kalmanın zorluklarını yaşayan daha organize direniş hareketlerinin gösterdiği muhalif tutum ABD işgali ve sonrasında iyice mobilize olarak yeni idarî ve siyasî yapının vazgeçilmez bir unsuru olarak Irak Şiîliğinin yerini pekiştirmiş görünmektedir Bu çalışma bu tarihî sürecin analizinde her bir olguyu zengin alt başlıklarıyla ve öne çıkan kişi yapı ve akımlar üzerinden ele alıyor

Elinizdeki kitap tartışmalı biçimde İran ile özdeştirilmiş bir mezhep olarak görülen Şiîliğin tarih boyunca yaşadığı değişim ve sürekliliği Irak ekseninde teolojik coğrafî ve toplumsal yönden olduğu kadar siyasî yönden de çözümlemeyi hedefleyen disiplinler arası bir çalışma niteliği taşıyor Irak ın Safevî devletiyle Osmanlılar arasında tampon bölge haline gelmesinden kaynaklanan mücadelelerin gölgesi altında Şiî âlimlerin İran nüfûzuna hizmet eden sistemli Şiîleştirme çalışmalarının geliştiği tarihsel süreç İran ve Irak Şiîliğinin ortak ve kendine özgü özelliklerinin ortaya çıkmasına da tanıklık etmiş Savefî devletinin 1722 de yıkılmasını müteakip Irak taki türbe şehirleri Atabât Şiî teolojisinin dinamizmine hizmet eden geleneksel merkezler olma özelliğini kazanmıştır Irak ulus devletinin icadıyla vücut bulan siyasî ve kurumsal yapıyla muhalif karakterdeki geleneksel Şiî hareketlerin mücadelesine modern dönem olgusu olarak İslamcılık anlayışının etkisinin eklenmesiyle başka bir boyut kazanan Irak Şiîliğinin yaşadığı değişim ve dönüşüm bu nedenle çok disiplinli bir analizi hak ediyor Devlet eliyle uygulanan sekülerleştirmeye dinî hiyerarşinin üst tabakasıyla avamın farklılaşan tepkilerinin sonucunda direniş ekseni nin oluşumuna hem katkıda bulunan ve hem de kolayca buna eklemlenen ancak evrensel ve bölgesel tepkiler vermek durumunda kalmanın zorluklarını yaşayan daha organize direniş hareketlerinin gösterdiği muhalif tutum ABD işgali ve sonrasında iyice mobilize olarak yeni idarî ve siyasî yapının vazgeçilmez bir unsuru olarak Irak Şiîliğinin yerini pekiştirmiş görünmektedir Bu çalışma bu tarihî sürecin analizinde her bir olguyu zengin alt başlıklarıyla ve öne çıkan kişi yapı ve akımlar üzerinden ele alıyor

Elinizdeki kitap tartışmalı biçimde İran ile özdeştirilmiş bir mezhep olarak görülen Şiîliğin tarih boyunca yaşadığı değişim ve sürekliliği Irak ekseninde teolojik coğrafî ve toplumsal yönden olduğu kadar siyasî yönden de çözümlemeyi hedefleyen disiplinler arası bir çalışma niteliği taşıyor Irak ın Safevî devletiyle Osmanlılar arasında tampon bölge haline gelmesinden kaynaklanan mücadelelerin gölgesi altında Şiî âlimlerin İran nüfûzuna hizmet eden sistemli Şiîleştirme çalışmalarının geliştiği tarihsel süreç İran ve Irak Şiîliğinin ortak ve kendine özgü özelliklerinin ortaya çıkmasına da tanıklık etmiş Savefî devletinin 1722 de yıkılmasını müteakip Irak taki türbe şehirleri Atabât Şiî teolojisinin dinamizmine hizmet eden geleneksel merkezler olma özelliğini kazanmıştır Irak ulus devletinin icadıyla vücut bulan siyasî ve kurumsal yapıyla muhalif karakterdeki geleneksel Şiî hareketlerin mücadelesine modern dönem olgusu olarak İslamcılık anlayışının etkisinin eklenmesiyle başka bir boyut kazanan Irak Şiîliğinin yaşadığı değişim ve dönüşüm bu nedenle çok disiplinli bir analizi hak ediyor Devlet eliyle uygulanan sekülerleştirmeye dinî hiyerarşinin üst tabakasıyla avamın farklılaşan tepkilerinin sonucunda direniş ekseni nin oluşumuna hem katkıda bulunan ve hem de kolayca buna eklemlenen ancak evrensel ve bölgesel tepkiler vermek durumunda kalmanın zorluklarını yaşayan daha organize direniş hareketlerinin gösterdiği muhalif tutum ABD işgali ve sonrasında iyice mobilize olarak yeni idarî ve siyasî yapının vazgeçilmez bir unsuru olarak Irak Şiîliğinin yerini pekiştirmiş görünmektedir Bu çalışma bu tarihî sürecin analizinde her bir olguyu zengin alt başlıklarıyla ve öne çıkan kişi yapı ve akımlar üzerinden ele alıyor

Kadîm ve doğal sebeplerle din ve mezhep çeşitliliğinin en göz kamaştırıcı biçimde sergilendiği bir coğrafyanın ulus devleti olan Lübnan da en radikal sosyo politik dönüşümü yaşayan topluluğun Şiîler olduğunda kuşku yoktur Dönüşümün başlangıcında feodal siyasî yapının temsilcisi olan aileler zuamâ arasında rakip Sünnî ve Mârûnîlere göre Şiîlerin geleneksel olarak zayıf konumu ve bunun modern Lübnan devletinin kurulmasından sonra da devam etmesi yatar Mağduriyet ve yoksunlukla malul Şiî kitlesi yüzde kırkını oluşturduğu ülkenin üçüncü büyük partisi Lübnan Komünist Partisi ne kuvvetli bir taban oluşturmakla kalmamış ayrıca bir dönüşümden söz edilecekse şüphesiz bunun en önemli kilometre taşını teşkil eden efsanevi Imam Musa Sadr ın kurduğu Mahrumlar Hareketi ile birlikte sadece Şiî topluluğun kendisini değil Lübnan ı ve giderek bölge ve hatta dünya politikasını etkileyecek dinî temellere dayalı bir hareketin de öznesi ve taşıyıcısı olmuştur Mahrumlar Hareketi nin EMEL yanı sıra Hizbullah ın geçirmiş olduğu bu son derece ilginç dönüşüm pek çok açıdan incelenmeyi hak eden benzersiz bir örnek teşkil ediyor Elinizdeki kitap bu nedenle Târihî Sosyo Politik Analiz alt başlığını taşıyor Tanıtım Bülteninden

Kadîm ve doğal sebeplerle din ve mezhep çeşitliliğinin en göz kamaştırıcı biçimde sergilendiği bir coğrafyanın ulus devleti olan Lübnan da en radikal sosyo politik dönüşümü yaşayan topluluğun Şiîler olduğunda kuşku yoktur Dönüşümün başlangıcında feodal siyasî yapının temsilcisi olan aileler zuamâ arasında rakip Sünnî ve Mârûnîlere göre Şiîlerin geleneksel olarak zayıf konumu ve bunun modern Lübnan devletinin kurulmasından sonra da devam etmesi yatar Mağduriyet ve yoksunlukla malul Şiî kitlesi yüzde kırkını oluşturduğu ülkenin üçüncü büyük partisi Lübnan Komünist Partisi ne kuvvetli bir taban oluşturmakla kalmamış ayrıca bir dönüşümden söz edilecekse şüphesiz bunun en önemli kilometre taşını teşkil eden efsanevi Imam Musa Sadr ın kurduğu Mahrumlar Hareketi ile birlikte sadece Şiî topluluğun kendisini değil Lübnan ı ve giderek bölge ve hatta dünya politikasını etkileyecek dinî temellere dayalı bir hareketin de öznesi ve taşıyıcısı olmuştur Mahrumlar Hareketi nin EMEL yanı sıra Hizbullah ın geçirmiş olduğu bu son derece ilginç dönüşüm pek çok açıdan incelenmeyi hak eden benzersiz bir örnek teşkil ediyor Elinizdeki kitap bu nedenle Târihî Sosyo Politik Analiz alt başlığını taşıyor

Kadîm ve doğal sebeplerle din ve mezhep çeşitliliğinin en göz kamaştırıcı biçimde sergilendiği bir coğrafyanın ulus devleti olan Lübnan da en radikal sosyo politik dönüşümü yaşayan topluluğun Şiîler olduğunda kuşku yoktur Dönüşümün başlangıcında feodal siyasî yapının temsilcisi olan aileler zuamâ arasında rakip Sünnî ve Mârûnîlere göre Şiîlerin geleneksel olarak zayıf konumu ve bunun modern Lübnan devletinin kurulmasından sonra da devam etmesi yatar Mağduriyet ve yoksunlukla malul Şiî kitlesi yüzde kırkını oluşturduğu ülkenin üçüncü büyük partisi Lübnan Komünist Partisi ne kuvvetli bir taban oluşturmakla kalmamış ayrıca bir dönüşümden söz edilecekse şüphesiz bunun en önemli kilometre taşını teşkil eden efsanevi Imam Musa Sadr ın kurduğu Mahrumlar Hareketi ile birlikte sadece Şiî topluluğun kendisini değil Lübnan ı ve giderek bölge ve hatta dünya politikasını etkileyecek dinî temellere dayalı bir hareketin de öznesi ve taşıyıcısı olmuştur Mahrumlar Hareketi nin EMEL yanı sıra Hizbullah ın geçirmiş olduğu bu son derece ilginç dönüşüm pek çok açıdan incelenmeyi hak eden benzersiz bir örnek teşkil ediyor Elinizdeki kitap bu nedenle Târihî Sosyo Politik Analiz alt başlığını taşıyor

Kadîm ve doğal sebeplerle din ve mezhep çeşitliliğinin en göz kamaştırıcı biçimde sergilendiği bir coğrafyanın ulus devleti olan Lübnan da en radikal sosyo politik dönüşümü yaşayan topluluğun Şiîler olduğunda kuşku yoktur Dönüşümün başlangıcında feodal siyasî yapının temsilcisi olan aileler zuamâ arasında rakip Sünnî ve Mârûnîlere göre Şiîlerin geleneksel olarak zayıf konumu ve bunun modern Lübnan devletinin kurulmasından sonra da devam etmesi yatar Mağduriyet ve yoksunlukla malul Şiî kitlesi yüzde kırkını oluşturduğu ülkenin üçüncü büyük partisi Lübnan Komünist Partisi ne kuvvetli bir taban oluşturmakla kalmamış ayrıca bir dönüşümden söz edilecekse şüphesiz bunun en önemli kilometre taşını teşkil eden efsanevi Imam Musa Sadr ın kurduğu Mahrumlar Hareketi ile birlikte sadece Şiî topluluğun kendisini değil Lübnan ı ve giderek bölge ve hatta dünya politikasını etkileyecek dinî temellere dayalı bir hareketin de öznesi ve taşıyıcısı olmuştur Mahrumlar Hareketi nin EMEL yanı sıra Hizbullah ın geçirmiş olduğu bu son derece ilginç dönüşüm pek çok açıdan incelenmeyi hak eden benzersiz bir örnek teşkil ediyor Elinizdeki kitap bu nedenle Târihî Sosyo Politik Analiz alt başlığını taşıyor

Kadîm ve doğal sebeplerle din ve mezhep çeşitliliğinin en göz kamaştırıcı biçimde sergilendiği bir coğrafyanın ulus devleti olan Lübnan da en radikal sosyo politik dönüşümü yaşayan topluluğun Şiîler olduğunda kuşku yoktur Dönüşümün başlangıcında feodal siyasî yapının temsilcisi olan aileler zuamâ arasında rakip Sünnî ve Mârûnîlere göre Şiîlerin geleneksel olarak zayıf konumu ve bunun modern Lübnan devletinin kurulmasından sonra da devam etmesi yatar Mağduriyet ve yoksunlukla malul Şiî kitlesi yüzde kırkını oluşturduğu ülkenin üçüncü büyük partisi Lübnan Komünist Partisi ne kuvvetli bir taban oluşturmakla kalmamış ayrıca bir dönüşümden söz edilecekse şüphesiz bunun en önemli kilometre taşını teşkil eden efsanevi Imam Musa Sadr ın kurduğu Mahrumlar Hareketi ile birlikte sadece Şiî topluluğun kendisini değil Lübnan ı ve giderek bölge ve hatta dünya politikasını etkileyecek dinî temellere dayalı bir hareketin de öznesi ve taşıyıcısı olmuştur Mahrumlar Hareketi nin EMEL yanı sıra Hizbullah ın geçirmiş olduğu bu son derece ilginç dönüşüm pek çok açıdan incelenmeyi hak eden benzersiz bir örnek teşkil ediyor Elinizdeki kitap bu nedenle Târihî Sosyo Politik Analiz alt başlığını taşıyor Tanıtım Bülteninden