Arşiv Belgeleri Işığında Bediüzzaman Said Nursi ve İlmi Şahsiyeti 2 Kitap — Akgündüz Ahmed

Üstadımız Bedîüzzaman hazretlerinin kelâmda müceddid muasırları arasında mümtâz bir yeri olan müfessir yüzbinlerce hadisi senedleriyle birlikte nakledecek kadar muhaddis ve kısaca akranlarının fevkınde bir İslam âlimi ve dahi olduğunda dost ve düşmanları ittifak halindedirler Asrın müceddidi olan böyle bir zatın hayatı ile alakalı doğru ve şahsiyetine yakışır bilgileri sadece milletimizin evlatlarına değil belki âlem i İslamın ve hatta beşeriyetin yeni nesillerine takdim eylemek onun davasına sahip çıkan herkesin en önemli vazifelerindendir Bu sebeple arşiv uzmanlığı İslamî ilimlere olan vukufu ve Risâle i Nura çocukluğundan beri âşinâ olduğu herkesçe malum olan Prof Dr Ahmed Akgündüz kardeşimiz daha evvel Üstadımız ile alakalı erişilemeyen vesikalara ulaşmış bu ciltte görüleceği üzere Üstadımızın seyyid ve şerif olduğuna dair belgeler Üstadımızın aldığı iki icâzetnâme ve ezberlediği 90 kitabın listesi İngiliz Müstemlekât Nâzırına verdiği cevap Medresetüz Zehrânın kuruluş belgeleri İttihâd ı Muhammedî Cemiyeti ve benzeri kısmen de olsa mübhem kalan meselelerle alakalı binlerce belgeyi elde etmiştir Bunu takdir eden Abdülkadir Badıllı kardeşimizin de elindeki bütün kaynakları kendisine teslim etmesiyle elindeki belge sayısının 50 000i geçtiğini kendisinden öğreniyoruz Bedîüzzamanın bütün dünyada akademik konferans panel ve sempozyumlara konu edildiği bir zamanda böylesine arşiv belgelerine ve orijinal kaynaklara dayanarak yapılan çalışma inşaallah Üstadımızın ifadelerinden anlaşılan kemal i adaletini ve hakkaniyetini dünyaya göstermeleri gayet makul olmakla beraber gayet lâzım ve zarurî ve hayat ı içtimaiye i insaniyedeki düsturların muktezasıdır hakikatına masadak olacağını rahmet i ilahiyeden ümit ediyoruz Bu muhteşem eser Üstadın hayatı ve şahsiyeti ile alakalı yapılan yerli ve yabancı çalışmalara ve araştırmalara kaynaklık edecektir

Üstadımız Bedîüzzaman hazretlerinin kelâmda müceddid muasırları arasında mümtâz bir yeri olan müfessir yüzbinlerce hadisi senedleriyle birlikte nakledecek kadar muhaddis ve kısaca akranlarının fevkınde bir İslam âlimi ve dahi olduğunda dost ve düşmanları ittifak halindedirler Asrın müceddidi olan böyle bir zatın hayatı ile alakalı doğru ve şahsiyetine yakışır bilgileri sadece milletimizin evlatlarına değil belki âlem i İslamın ve hatta beşeriyetin yeni nesillerine takdim eylemek onun davasına sahip çıkan herkesin en önemli vazifelerindendir Bu sebeple arşiv uzmanlığı İslamî ilimlere olan vukufu ve Risâle i Nura çocukluğundan beri âşinâ olduğu herkesçe malum olan Prof Dr Ahmed Akgündüz kardeşimiz daha evvel Üstadımız ile alakalı erişilemeyen vesikalara ulaşmış bu ciltte görüleceği üzere Üstadımızın seyyid ve şerif olduğuna dair belgeler Üstadımızın aldığı iki icâzetnâme ve ezberlediği 90 kitabın listesi İngiliz Müstemlekât Nâzırına verdiği cevap Medresetüz Zehrânın kuruluş belgeleri İttihâd ı Muhammedî Cemiyeti ve benzeri kısmen de olsa mübhem kalan meselelerle alakalı binlerce belgeyi elde etmiştir Bunu takdir eden Abdülkadir Badıllı kardeşimizin de elindeki bütün kaynakları kendisine teslim etmesiyle elindeki belge sayısının 50 000i geçtiğini kendisinden öğreniyoruz Bedîüzzamanın bütün dünyada akademik konferans panel ve sempozyumlara konu edildiği bir zamanda böylesine arşiv belgelerine ve orijinal kaynaklara dayanarak yapılan çalışma inşaallah Üstadımızın ifadelerinden anlaşılan kemal i adaletini ve hakkaniyetini dünyaya göstermeleri gayet makul olmakla beraber gayet lâzım ve zarurî ve hayat ı içtimaiye i insaniyedeki düsturların muktezasıdır hakikatına masadak olacağını rahmet i ilahiyeden ümit ediyoruz Bu muhteşem eser Üstadın hayatı ve şahsiyeti ile alakalı yapılan yerli ve yabancı çalışmalara ve araştırmalara kaynaklık edecektir

Kitabın bu cildi Bedîüzzaman ın 1944 1949 yılları arasındaki hayatını ilgilendirmektedir Bedîüzzaman ın 24 07 1934 günü Isparta ya getirilişinden 09 08 1944 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile Afyon Emirdağ a sürgün edilmesi ve 23 Ocak 1948 tarihinde Afyon Hapsine kadar olan Emirdağ Hayatı ile 2 Aralık 1949 tarihine kadar devam edecek olan Afyon Hayatı bu cildin temel konularını teşkil etmektedir Bedîüzzaman ın bu iki hayat safhası hakkında sağlam kaynaklara ve en önemlisi de doğrudan devletin arşiv belgelerine dayalı bir çalışma olmuştur Öncelikle Mehmed Çalışkan ın müjdesini zikredelim Yakında büyük bir Tarihçe i Hayat yazılacak Üstad neşredilen Tarihçe i Hayat tan sonra İnşaallah yakında büyük Tarihçe i Hayat yazılacak demişti Yine bir defasında Siz kimin talebesi olduğunuzu kime hizmet ettiğinizi nasıl bir şahısla konuştuğunuzu bilmiyorsunuz Ayrıca yakında bu Risâle i Nur mekteplerde okunacak cümlesini tekrar tekrar söylemişti Bir gün Ahmed Feyzi Kul ziyaret için gelmişti Üstad Ahmet Feyzi ye Çabuk bir vasıta bul ve git demişti Akşamleyin bir sohbet yapmak için bırakmadım O gece münevver bir cema atle güzel bir sohbet oldu O gece geç saatlere kadar sohbet devam etmişti Sabahleyin Üstad Ahmed Feyzi yi çağırttı Halbuki Üstad ın onun kaldığından haberi yoktu Ahmet Feyzi çok korktu beraberce Üstad ın yanına gittik Üstad Sen akşam ne konuştuysan ben aynen kabul ediyorum diyerek iltifat etti Çalışmamızın bu cildi İki Bölümden oluşmaktadır Birinci Bölüm Bedîüzzaman Said Nursî nin Emirdağ Hayatı dır 30 07 1944 23 01 1948 Artık Emirdağ da Bedîüzzaman vardır Bedîüzzaman ın Emirdağ Hayatı nın Afyon hapsine kadar olan kısmı o güne kadarki hayatının en acı en sıkıntılı ve en zulümlü safhasıdır Rusya da esir iken bile böylesi bir hayat tarzı görmemiştir denilebilir Münafık zındıklar ve din düşmanı gizli komiteler var güçleriyle desiseler ve dolaplar çeviriyor en acı ihânetleri resmî adamların elleriyle uyguluyorlardı Emirdağ a gelen Bedîüzzaman hükümet binasının karşısında bir odaya yerleştirildi Camiye gitmesine bile müsaade edilmediği devamlı takip ve tarassuda tabi tutulduğu Emirdağ sürgünü Bedîüzzaman a Denizli hapishânesini bile aratıyordu Ziyaretçilerle görüşmesi yasaklanan Bedîüzzaman Emirdağ da üç kere de zehirlenme tehlikesi atlatmıştı hukukî ve kanunî yollardan Bedîüzzaman ı alt edemeyen muhalifleri onu zehirleyerek imha etmek istemiş hayatı boyunca yirmi üç defa denenecek bu teşebbüslerin üçü Emirdağ da gerçekleşmişti Defalarca zehirlendiği halde Allah ın inâyetiyle mutlak ölümden her defasında kurtulan Bedîüzzaman bu zehirlerin verdiği ızdırabı ömrü boyunca yaşayacaktı İkinci Bölüm Bedîüzzaman ın Afyon hayatı 23 01 1948 02 12 1949 tahsis edilmiştir 23 Ocak 1948 de Afyon dan üç sivil polis memuru güya memleket çapında gizli bir dinî cemiyetin faaliyetine âşinâ olmak için Emirdağı na gelmişlerdir Başta Said Nursî olarak Nur talebelerini tespit etmeye çalışıyorlardı Sudan bahâneler icat etmeye tevessül ediyorlar Şiddetli geçen bir kış ayının dondurucu soğukları bütün şiddetiyle devam ediyor Yer Afyon mekân ise Afyon zindanları 28 Ocak 1948 tarihinde Afyon hapsine bırakılan Bedîüzzaman Hazretleri bu hapiste cebren tam 20 ay kadar kalır Zâlim ve gaddar zihniyetin prangalarıyla Afyon zindanlarına hapsedilen Bedîüzzaman iman dâvâsı uğruna en olumsuz şartlarda dahi boş durmayarak Nur u Kur ân eserleri olan Risâleleri yazar yayar ve okutur

Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti 5 kitabı Bedîüzzaman ın 1949 1957 yılları arasındaki hayatını ve Cumhuriyet tarihini doğrudan ilgilendirmektedir Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti 5 kitabı diğer ciltlerde olduğu gibi yine sağlam kaynaklara ve en önemlisi de doğrudan devletin arşiv belgelerine dayalı bir çalışma olmuştur Risâle i Nur Külliyâtından yaptığımız iktibaslar ise Envar Neşriyâtın yayınları esas alınarak yapılmaya çalışılmıştır Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti 5 kitabı Sekiz Bölümden oluşmaktadır Birinci Bölüm Bedîüzzaman Said Nursî nin İkinci Emirdağ Hayatı 02 12 1949 25 10 1951 ile alakalıdır İkinci Bölüm Bedîüzzaman Said Nursî nin İkinci Eskişehir Hayatı 03 10 1951 16 11 1951 ile alakalıdır Üçüncü Bölüm Bedîüzzaman Said Nursî nin Üçüncü Isparta Hayatına 16 11 1951 17 05 1952 tahsis edilmiştir Dördüncü Bölüm Yeni Said in Birinci İstanbul Hayatı Gençlik Rehberi da vası Beşinci Bölüm Bedîüzzaman Said Nursî nin İkinci Emirdağ Hayatı Altıncı Bölüm Bedîüzzaman ın İkinci İstanbul Hayatı Yedinci Bölüm Bedîüzzaman ın Üçüncü Emirdağ Hayatı Sekizinci Bölüm Bedîüzzaman ın Son Isparta Hayatı I

Osmanlı Araştırmaları Vakfı Prof Dr Ahmed Akgündüz ün Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti adlı eserinin son cildi olan Altıncı cildinî iftiharla takdim eder Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti 6 Kitabının bu cildi diğer ciltlerde olduğu gibi sağlam kaynaklara ve en önemlisi de doğrudan devletin arşiv belgelerine dayalı olarak hazırlandı Arşiv Belgeleri Işığında Bedîüzzaman Said Nursî ve İlmî Şahsiyeti 6 Kitabında Bedîüzzaman ın 01 01 1957 tarihindeki Isparta Hayatının ikinci kısmından 23 03 1960 tarihinde vefât etmesine kadar olan kısmı bulacaksınız Bu tarih aralığı Cumhuriyet tarihimizi doğrudan ilgilendirmektedir Kitabın Altıncı Cildi üç bölüm halinde düzenlenmiştir Birinci Bölüm Bedîüzzaman ın Son Isparta Hayatı nın 1 Kısmına ait olup 01 01 1957 19 03 1960 tarihleri arasını kapsamaktadır Bu tarihler arasındaki en önemli olaylardan biride Nurların serbestiyetinin Adâlet Bakanlığı tarafından ilan edilmesidir 13 Nisan 1958 İkinci Bölüm ise Bedîüzzaman ın Son Günleri ve Urfa da Vefâtı ile alâkalı konulara tahsis edilmiştir 19 03 1960 23 03 1960 Bedîüzzaman Urfa da hastalanması vefâtını önceden haber vermesi ve kabrinin gizli kalacağına işaret buyurması ve nihayet Bedîüzzaman ın vefâtı 23 Mart 1960 Kabri hakkındaki Vasiyetnâmeleri Bedîüzzaman ın Terekesi ve vefâtı münasebetiyle gelen taziyeler önemli konulardır Bedîüzzaman ın Cenaze Merâsimi ve Dergâh da defn edilmesi belgeler ve hatıralar ışığında ayrıntılarıyla anlatılmıştır Üçüncü Bölüm 27 Mayıs 1960 İhtilâli Bedîüzzaman ın Kabrinin Taşınması ve Nur Hizmetlerini yok etme planlarına 23 03 1960 20 Eylül 1965 ayrılmıştır Bu bölümde sadece genel bilgiler ve 27 Mayıs Darbesinin maddî sebepleri ve acı neticeleri 27 Mayıs İhtilâlinin manevî sebepleri açıklanmıştır 27 Mayıs İhtilâli sadece siyasî iktidarı devirmek için değil iman ve Kur ân hizmetlerini ve özellikle de Risâle i Nur ları durdurmak için yapılmıştır Bedîüzzaman Hazretleri 27 Mayıs İhtilâli olmadan kısa bir süre önce Menderes i ve hükümetini Ey dindar ve dine hürmetkâr Demokratlar Siz bu iki partinin gayet kuvvetli ve zevkli ve cazibedar nokta i istinadlarına mukabil daha ziyade maddî ve manevî cazibedar nokta i istinad olan hakaik i İslâmiye yi nokta i istinad yapmaya mecbursunuz Yoksa sizin yapmadığınız eskiden beri cinâyetleri nasıl eski partiye yüklüyorlarsa size de yükleyip Halkçılar ırkçılığı elde edip tam sizi mağlub etmeye bir ihtimal i kavî ile hissettim ve İslâmiyet namına telaş ediyorum diyerek çok açık bir şekilde ikaz etmişti

Bedîüzzaman ın ilmî şahsiyeti İslâm âleminde ve Türkiye dışında bütün dünyada tam olarak takdir edildiği halde Türkiye de özellikle ilim adamları çevresinde yeterince tanınmamıştır Bunda yapılan menfî propagandaların tesiri büyüktür Bir zamanlar ilâhiyât öğretim üyelerinin Doçent yahut Profesör olabilmeleri için Bedîüzzaman ve onun 6 000 küsur sayfayı bulan Risâle i Nur adlı eserleri aleyhinde konferans vermesi yahut makale yazması şartı arandığını hâdiseyi yaşayan hocalarımız anlatmaktadır Eserlerinin birçoğu başta Arapça İngilizce Almanca Hollandaca ve Urduca gibi kırka yakın lisana tercüme edilen ve hakkında Avrupa da ve İslâm âleminde doktora tezleri yapılan bir dahi hakkında Türk ilim çevresinin bîgâne kalması elbette ki üzücüdür Ancak son zamanlarda kalemlerdeki kelepçeler sökülmeye başlanmış ve Diyânet İşleri Başkanlığı resmen Risâle i Nur Külliyâtını akademik olarak neşretmiştir Bedîüzzaman ın kelâm ilminde müceddid mu asırları arasında mümtâz bir yeri olan müfessir yüzlerce hadisi senedleriyle birlikte nakledecek kadar muhaddis ve kısaca akranlarının fevkinde bir İslâm âlimi ve dahi olduğunda dost ve düşmanları ittifak hâlindedirler Gerçekten Bedîüzzaman ın İslâmî ilimlerin temelini teşkil eden ve içlerinde Mirkât gibi İslâm nazarî hukukuna ait usûl ı fıkıh metni İslâm felsefesi ve kelâm hakkında Adududdin El Îcî tarafından kaleme alınmış müstesna bir eser olan Mevâkıf Mantık ilminin özeti demek olan Süllem ve benzeri 90 çeşit kitabı hâfızasına aldığı bunları üç ayda bir evrad gibi tekrar ettiği ve Arap Dilinin en mükemmel lügati olan Kamus u Sin harfine kadar kelimesi kelimesine ezberlediği çok iyi bilinen ilmî cihetlerindendir Bu kesbî gayrete bir de Allah ın ihsânı demek olan muhâkeme zekâ ve vehbî diğer vasıflar eklenince mu âsırları tarafından Bedîüzzaman yani zamanın eşsiz bir allâmesi ünvanıyla vasıflandırılmaması için hiç bir sebep kalmamıştır İşte böyle bir müceddinin 26 ilim dalında 90 küsur kitabı ezberlediğini biliyoruz Ancak bu kısa bilgiyi ilmî delil ve tahlillerle isbat etmek ve Bedîüzzaman ın bu ilimlere ne gibi yenilikler getirdiğini ortaya koymak istedik Bunun için de Bedîüzzaman Said Nursî nin İlmî Şahsiyeti adı altında bir eser telifine karar verdik Bu 26 ilimi iki ana bölüme ayırdık ve her ilme dair Bedîüzzaman ın yeni ilâveler yaptıgını ve bu ilimleri 6000 sayfalık Risâle i Nur Külliyâtında âlet olarak kullandığını müşâhede eyledik