Arşiv Belgeleri Işığında Somuncu Baba ve Neseb i Alisi Yüce Nesebi — Ahmed Akgündüz

Yıldırım Bayezid devrinin Horasan erenlerinden olan Şeyh Hamid i Veli Hazretlerinin Anadolunun manevi fethine en az Hacı Bayram ı Veli ve Mevlana Celâleddin Rûmî kadar katkısı olmuştur Asırlarca Anadolu da manevi nüfuzu devam eden Hacı Bayram ı Veli nin şeyhi ve mürşidi olan Şeyh Hamid i Veli Hazretleri Bayramiyye Tarikatının ve yine bir başka tarikat kolu olan Halvetiyye ve Celvetiyye nin manevi bir reisidir Bu büyük veliyi Anadolu nun her mıntıkası tanımış ve maneviyatını duyarak ona sahip çıkmaya çalışmıştır Kayseri de Bursa da Aksaray da onun bıraktığı izler halen tazeliğini muhafaza ederken Darende onun bıraktığı halvethanesi camisi ve tekkesi ile iftihar etmektedir Osmanlı Devleti bu büyük maneviyat erine gereken değeri vermiştir Onun neslini hem Aksaray da ve hem de Darende de vergiden ve özellikle avarızdan mu af tutmuş Osmanlı devletinin müstesna vakıfların iki grubundan biri olan E izze Vakıflarının arasına da katmıştır Arşiv belgeleri ışığında Somuncu Baba ve nesebi Âlîsî isimli eserle Bir Somuncu Baba nın neseb şeceresi tamamen ve inkıta sız ortaya çıkmıştır İki Somuncu Baba ve torunlarının seyyid oldukları gün gibi aşikâr hale gelmiştir Üç Somuncu Baba nın Haseb Şeceresi denilen Tarikat Silsilesi de bütün ayrıntılarıyla gözler önüne serilmiştir Bu eser aynı zamanda Halvetiyye Celvetiyye Tarikatının silsileleri hakkında bu zamana kadar bilinmeyen Tasavvuf tarihimize ışık tutacak çok yeni bilgi ve belgelerin ortaya çıkmasına vesile olmuştur

Somuncu Baba nın torunlarından Ali Naki Ateş babasının vasiyetine uyarak elindeki Somuncu Baba ile alakalı Büyük Şecereyi ve bunu destekleyen yüzlerce vesikayı bize getirince bizim daha evvel ortaya koymaya çalıştığımız hakikatleri teyid ettiğini gördük ve bu belgeler özellikle de şu üç noktayı kesinlikle ortaya koyuyordu Birincisi Somuncu Baba nın neseb şeceresi tamamen ve inkıta sız ortaya çıkmış idi İkincisi Somuncu Baba ve torunlarının seyyid oldukları gün gibi aşikâr hale gelmişti Üçüncüsü Somucu Baba nın Haseb Şeceresi denilen Tarikat Silsilesi de bütün ayrıntılarıyla gözler önündeydi Bence dördüncü ve tasavvuf tarihimize ışık tutacak bir neticesi de Halvetiyye Celvetiyye Tarikatının silsileleri hakkında bu zamana kadar bilinmeyen çok yeni bilgi ve belgelerin ortaya çıkmasıydı Bu konuyla alakalı inceleme ve yorumları tasavvuf tarihçilerine bırakıyorum Belgeler ortaya koyuyor ki Somucu Baba arşiv belgelerine göre muhtemelen Darende de medfundur üç oğlu vardır Birincisi Baba Yusuf Hakiki Aksaray dadır ve Somuncuoğlu ailesi onun neslinden gelmektedir İkincisi Diğer oğlu Halil Taybi iste Darende ye babası ile birlikte gelmiştir ve burada torunları bulunmaktadır Hamid Hamidüddin ve Ali Naki Ateş bu zaten neslinden gelmektedirler Üçüncüsü ise Seyyid Mehmed Saîd Taybi dir Bir de Mahmude isimli bir kızı bulunmaktadır