Arşivciliğimizin Yüz Yılı — Uğur Ünal

Arşivciliğimizin Yüz Yılı

Arşivciliğimizin Yüz Yılı

Arşivciliğimizin Yüz Yılı

Geçmişin aydınlatılmasında temel kaynak ve taşıyıcı unsur olan arşivler tarihi mirasla irtibat kurabilmenin en önemli vasıtalarından biridir Devlette devamlılık ilkesinin de dayanağı olan arşivler ülkenin tapu senedi milletin kimliği hakları hatıratı ve en önemlisi de devletin hafızasıdir Arşivlerde muhafaza edilen belgeler diğer bilgi kaynaklarına da referans olmaları nedeniyle daha tarafsız bir anlatıya sahip olduğundan doğru bilgiye erişimde ilk müracaat kaynaklarındandır Nitekim 19 yüzyıla gelindiğinde tarihi belgelerin korunmasının yanı sıra daha etkin biçimde kullanılmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır Bu ihtiyaca binaen arşiv kurumları kamunun ve araştırmacıların da vesikalara erişimine imkân sağlamaya başlamıştır 20 yüzyıl başlarında sıklıkla tarihi boyutu ve değeri ile öne çıkan arşivler ve arşiv belgeleri zamanla sadece siyasi ve hukuki alanları değil eğitimden sanata tüm araştırma konularını da incelememize zemin hazırlamıştır Osman ve Cumhuriyet dönemi arşivleri muazzam belge hazineleri olup köklü devlet geleneğimizin en önemli göstergelerindendir Arşivlerimiz Osmanlı coğrafyasında kurulmuş olan kırktan fazla bağımsız devletin de arşivi olma özelliğini sürdürmektedir Bu nedenle birçok ülke tarihinin arşiv belgeleri üzerinden araştırılabilmesi ve günümüzde bu topraklarda yaşanan problemlerin anlaşılabilmesi için Türk arşivleri temel başvuru kaynağı niteliğindedir Dolayısıyla sahip olduğumuz arşivlerin göz ardı edilmesiyle yazılacak bölge ve dünya tarihi subjektif eksik ve temelsiz olacaktır Elimizdeki bu eser modern anlamda ilk arşiv teşkilatimiz olarak kabul edilen Hazine i Evrâkin 1846 yılında kuruluş sürecinden Arşiv Umum Müdürlüğünün ilk yıllarına kadar geçen yüz yıllık bir süreyi kapsamaktadır Bu kapsam dâhilinde arşiv faaliyetlerinin tarihi gelişiminin daha iyi değerlendirilebilmesi için çalışmada bu sürecin öncesi ve sonrası ihmal edilmeyerek dönemle ilişkilendirilmektedir Ayrıca başta Avrupada arşivcilik sahasında meydana gelen gelişmeler olmak üzere dinya arşivlerinin tarihi ve genel durumu hakkında da bilgiler sunulmaktadır