Artvin deki Gürcü Manastırlarının Mimarisi — Bayram Fahriye

Gürcistan Sakartvelo ın başkenti Tiflis in içinde bulunduğu Kartli bölgesi M S 8 yüzyılın ortalarından itibaren Arap emirleri tarafından yönetilmeye başlayınca merkezden uzak konumdaki günümüzün Artvin Ardahan Erzurum ve Kars illerini kapsayan Tao Klarceti bölgesi önem kazanmış Kartli den çıkan Rahip Grigol Handzta ve üç arkadaşı Artvin Klarceti e yerleşmiştir Tao Klarceti Beyliği nin kurucusu I Aşot ve yerel beylerin maddi ve manevini desteğini alan Rahip Grigol ve arkadaşları on iki adet manastırkurarak bölgenin felsefe ve teoloji merkezi olmasını sağlamış bölge Gürcistan ın Sinası diye ünlenmiştir Tiflis in 1122 yılında Gürcüler tarafından geri alınmasıyla birlikte bölge hemen hemen boşalmış bir döneme damgalarını vuran ve Rahip Grigol ün misyonunun yayılmasıyla hizmet veren bu yapılar unutulmaya terk edilmiştir Ancak 10 yüzyılda yazılan ve rahibin hayatını ve faaliyetlerini anlatan Rahip Grigol Handzta nın Hayatı adı elyazmasının bir kütüphanede keşfedilmesinin ardından bölge ve yapılar dikkatleri yeniden çekmiştir Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada adı geçen elyazmasındaki bilgilerden hareketle her geçen gün zamana direnmekte zorluk çeken ve bölgenin ilk mimarlık eserleri olma özelliğini de sahip bulunan söz konusu on iki manastır ele alınmıştır Yapıları derli toplu bir şekilde tanıtmayı ortak ve farklı özelliklerini ortaya koymayı ve etkilendikleri çevrelerle ilişkilerini saptayarak bölge mimarisinin gelişimine katkılarını belirlemeyi amaçlayan çalışma bu bağlamda önemli bir kaynak eser niteliğindedir