Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası nın Geleceği — S Ceran Arslan Olcay

SUNUŞ Ortak Tarım Politikası OTP Avrupa Birliği bütünleşmesinin ana belirleyicilerinden biri sayılabilecek Avrupa tarımını şekillendirmeye yönelik bir hareket planı uygulamasıdır 1950 de temelleri atılan ve 1958 de yürürlüğe giren OTP İlk uygulamaya konulduğu 1958 den bu güne gerek ilkeleri gerekse politika araçları ve temel değerleri paradigmal bir değişim yaşamıştır 2000 li yılların başından itibaren bu konuda daha da radikal bir çizgi izlenmeye başlanmış özellikle 2003 Reformu sonrası OTP araçlarının değişmeye başlaması bu değişimin en önemli işaretlerinden biri olmuştur 2007 yılından itibaren ise 28 üyeli bir AB için sürdürülebilir ve kapsamlı büyümeyi hedefleyen Avrupa 2020 Stratejisi doğrultusunda yeni bir OTP ye zemin yaratılmış OTP araçları etkin ve basit bir duruma getirilerek yeni bir tarım politikasının uygulamaya konulması hedeflenmiştir Zira Avrupa 2020 ye tarımdaki iyileşmenin ekonomik sektörlere yayılması büyüme üzerindeki olumlu katkı yapmaktadır Dolayısıyla OTP nin de bu sürece etkisi kaçınılmazdır Tarım sektöründeki çiftçilerin gelir düzeyindeki iyileşme güçlü ve rekabetçi tarıma katkıda bulunacak dolayısıyla AB ekonomisi olumlu etkilenecektir AB bütünleşmesinin önemli uygulamalarından olan OTP nin geleceğini inceleyip değerlendirmeyi doktora tez konusu olarak seçtim 2014 2020 Mali Planı Çerçevesinde Ortak Tarım Politikasının Geleceğinin Değerlendirilmesi başlığı ile yazdığım doktora tezimin esas alınarak kitap haline getirilmesiyle meydana gelen bu eserde 2013 sonrası için hedeflenen yeni OTP nin geleceğine ilişkin yönelimleri ortaya koymaya çalışarak öncelikle AB nin yeni OTP kapsamında küresel dengeler ve Birlik çıkarları doğrultusunda nasıl bir politika öngördüğü bu öngörülerin AB halklarının ihtiyaçları ve beklentileri ile uyuşup uyuşmadığı araştırmaya çalıştım Bu çalışmayı yürütmemde beni değerli görüşleriyle yönlendiren ve bana destek veren başta tez danışmanım Prof Dr Nurettin Bilici ye tez izleme komitesinin ve tez jürisinin değerli üyeleri Prof Dr Belgin Akçay ve Prof Dr Ahmet Şahinöz e tez jürisi üyeleri hocalarım Prof Dr Berrin Ataman ve Prof Dr Bülent Gülçubuk a teşekkürü borç bilirim Ayrıca gerek yüksek lisans gerekse doktora öğrenciliğim süresince bu alanda yetişmemde emeği olan Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Anabilimdalı nın tüm öğretim üyelerine ve ATAUM daki çalışma arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunuyorum Ayrıca kitabın kısa sürede basımını sağlayan Yetkin Yayınevi nin değerli yetkilileri Muharrem Başer ve Y Ziya Gülkök ile yayınevi çalışanlarına teşekkür ederim İÇİNDEKİLER GİRİŞ 21 BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ VE ORTAK TARIM POLİTİKASI I AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ 27 A AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ NİN YAPISI VE OLUŞUMU 27 B AB BÜTÇESİ NİN ÖZELLİKLERİ 28 1 AB Bütçesi nin Büyüklüğü 28 a AB Bütçesi nin Kaynakları 29 2 AB Bütçesi nin Harcamaları 35 a Çok Yıllı Mali Planlar 35 b 2014 2020 Çok Yıllık Mali Planı Çerçevesinde AB Harcamaları 37 II ORTAK TARIM POLİTİKASININ GELİŞİMİ 41 A DÜNDEN BUGÜNE ORTAK TARIM POLİTİKASI 41 B NEDEN ORTAK BİR TARIM POLİTİKASI 43 1 OTP nin İlkeleri 47 2 OTP de Destekleme Mekanizmaları 48 a Ortak Piyasa Düzenlemeleri 49 b Çiftçi Destekleme Mekanizmaları 50 C OTP DE REFORM SÜRECİ 54 1 Dünden Bugüne OTP 54 a 1960 1992 Arası OTP 54 b 1992 Sonrası Değişim Süreci 58 c Gündem 2000 ve 2003 Reformu 64 İKİNCİ BÖLÜM ORTAK TARIM POLİTİKASI NIN DEĞİŞİM TRENDLERİ ve GELECEK SENARYOLARI I 2007 SONRASI ORTAK TARIM POLİTİKASI 77 A DEĞİŞİM TRENDLERİ 77 B OTP Süreç taraması Çalışmaları 77 1 Süreç taraması Değerlendirmeleri Işığında OTP ve Değişim Süreci 77 2 Etki Analizleri Bağlamında Süreç taraması Çalışmalarına Bakış 82 a Etki Analizi 82 b Süreç taraması Kapsamında TÖS Üzerine Etki Analizi Çalışmaları 82 II 2020 YE DOĞRU ORTAK TARIM POLİTİKASI 91 A SAĞLIK TARAMASINDAN 2013 E OTP NİN GELİŞİMİ 91 B 2020 YE DOĞRU OTP AJANDASI 94 1 Doğrudan Ödemeler 98 2 Piyasa Önlemleri 98 3 Kırsal Kalkınma 99 C 2020 YE DOĞRU OTP YE YÖNELİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRMELER 100 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YENİ ORTAK TARIM POLİTİKASI ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER I AVRUPA BİRLİĞİ VE ORTAK TARIM POLİTİKASI AÇISINDAN MEŞRUİYET SORUNSALI 113 II 2013 SONRASI YENİ ORTAK TARIM POLİTİKASI NIN GELECEĞİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER 121 A Yeni OTP Sürecinin Önemi ve 2013 Sonrası için Hazırlıklar 121 a Reform Sürecinin OTP Araçlarına Etkisi 123 b Yeni OTP Ne Kadar Meşru 143 III ORTAK POLİTİKA OLARAK TARIM POLİTİKASI ÜZERİNE TARTIŞMA VE FRANSA POLONYA İNGİLTERE ÖRNEĞİ 149 A FRANSA NIN OTP NİN GELECEĞİNE İLİŞKİN YÖNELİMLERİ 149 B POLONYA NIN OTP NİN GELECEĞİNE İLİŞKİN YÖNELİMLERİ 156 1 Büyük Genişleme Sonrası OTP yi Şekillendiren Unsurlar 156 2 MDA Ülkesi Olarak Polonya nın OTP ye Uyumu veYaklaşımı 157 C İNGİLTERE NİN OTP NİN GELECEĞİNE İLİŞKİN YÖNELİMLERİ 164 1 İngiliz Çeki ve Yeni Mali Plan 165 2 Yeni OTP ye İngiliz yaklaşımı 165 SONUÇ DEĞERLENDİRME 171 KAYNAKÇA 181