Avrupa da İslam ve Sivil Toplum — Fatih Yaman

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslam olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslam olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslâm olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır Tanıtım bülteninden

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslâm olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır Tanıtım bülteninden

insanlığın sosyokültürel tarihinde seyahatler büyük öneme sahiptir Birbirinden uzak toplumların yakınlaşmaları kımı zaman seyyahlar aracılığıyla sağlanmıştır seyyahlann verdiği bilgiler sayesinde dünyanın birbirinden uzak köşelen arasındaki mesafe kısalmıştır Büyük kâşiflerin gerçekleştirdiği keşif seyahatlerinin yanı sıra toplumulann değişik katmanlannda yer alan kişilerin tüccarların denizcilerin doğa araştırmacılarının antropologlarının gezileri de çeşitli açılardan önemli olmuştur Osmanlı devlet adamlan ve seyyahlan da yeni bir uygarlığın daha yakından tanınması bakımından özellikle XİX yüzyılda Avrupa ülkelerinde geziler yapmış ve bu gezilerinin izlenenden çeşitli şekillerde aktarmışlardır Seyahatini resmî çerçevede gerçekleştiren görevlilerin sunduğu raporlar ve yazdığı sefaretnameler üzenne bugüne kadar çeşitli çalışmalar yapılmıştır Ne var ki en az sefaretnameler kadar hatta Avrupa daki sivil hayatın tanıtılması bakımından onlardan daha önemli olan seyahatnameler üzerine böyle bir çalışma mevcut değildir Bakı AS1LTÜRK bu oldukça geniş araştırmasında Osmanlı seyyahlarının Avrupa izlenimlerini bütün yönleriyle ele almaktadır Araştırmada Batı için tam bir sanayileşme ve modernleşme çağı olan XİX yüzyılda ve XX yüzyılın ilk çeyreğinde Avrupa ülkelerindeki sosyal hayat uygarlığın oluşturulmasında önemli rol oynayan bilim ve eğitim alanındaki çalışmalar en geniş anlamıyla Avrupada kültürü ve sanatı ulaşım ve iletişim alanındaki yenilikler Avrupa halklarının kendine özgü yönlen ortaya koymuştur O dönemde dünya başkenti sayılan Pans le birlikte Londra Berim Viyana Roma gibi merkezlerin ve öteki önemli şehirlerin özellikleri de araştırmada seyyahlann izlenimlen çerçevesinde panoramik olarak sunulmuştur Alanında bir ük olmasının yanı sıra seyyahlann sunduğu malzemeyi çok geniş bir perspektifle değerlendirmiş olması bu araştırmayı ayrıca önemli kılmaktadır

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslam olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır

Bilimsel ilerleme ve moderniteye dayalı olarak dinlerin bireysel ve toplumsal etki alanlarının giderek azalacağına dönük öngörülerin yanlışlandığını tecrübe etmekte olduğumuz günümüzde dini kimlikler farklı sosyo kültürel yapılarda başta İslam olmak üzere pek çok dinsel inanç mensubunca çeşitli biçimlerle görünürlük kazanmaktadır Genel olarak Avrupa da özel olarak ise Almanya da göç yoluyla varlık kazanmış olan Müslümanlar için dini kimlik öteki karşısında ihtiyaç duyulan anlam zemininin oluşumu ve aidiyet duygusunun pekiştirilmesi bağlamında önemli bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır Zira zamana ve içinde bulunulan koşullara bağlı olarak sürekli ve kuşatıcı bir biçimde yenilenen kimlik etnik ve ideolojik farklılıklara rağmen Müslümanların kendilerini dışlanmışlıklar karşısında bir bütün olarak algılamalarına ve bu yönde stratejiler üretmelerine imkân tanıyabilmektedir Bugün Almanya da kamusal alanın hemen her düzeyinde kalıcı ve etkili olarak varlık kazanmakta olan Müslümanların gerek sahip oldukları ekonomik güç gerekse toplumsal sermaye bakımından başta vatandaşlık siyasal katılım ve eğitim olmak üzere pek çok konuda karar alma süreçlerine etkide bulunma potansiyeline sahip oldukları bilinmektedir Bununla birlikte Almanya da Müslümanları temsil konumunda bulunan ve sayıları giderek artmakta olan sivil toplum kuruluşları söz konusu güç ve etki potansiyelinin pratiğe dökülebilme imkânının yegâne unsurları olarak değerlendirilmektedir Bu çalışmayla sivil toplum düşüncesinden hareketle Almanya da yaşayan Müslümanların kimlik temelli problem alanlarının tespiti ve bunlara yönelik sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımlarının ortaya konulması amaçlanmaktadır