Avrupa Kimliği

Avrupa geneline baktığımızda İslam ın kurumsal temsili her ülkede farklı şartlarda ve farklı biçimlerde şekillenmektedir Bu şekillenmede tarih kültür siyaset ve konjonktür kadar kurumsal düzenlemeler Müslümanların tutumları ve kendi aralarındaki ilişkiler de etkili olmaktadır Eser yedi Avrupa ülkesinde İslam ın kurumsal temsil sorununu ve bu sorunu çözmek üzere geliştirilen İslam politikalarını ele almaktadır Her ülkeyi inceleyen yazar hem ilgili ülkedeki Müslümanların yapısı ve bileşimi hem de ülkenin politik süreçleri hakkında bilgiler vererek konuyu etraflıca ele almaktadır Bu ülkeler grubunun beşini Almanya Avusturya Fransa Belçika ve Hollanda olmak üzere Batı Avrupa ülkesi ikisini ise İsveç ve Danimarka Kuzey Avrupa ülkesi oluşturmaktadır Her bir ülkeyi bu ülkelerde bulunmuş ve yakından tanıyan uzman kişiler yazmıştır

Avrupa yı kurduk şimdi sıra Avrupalıları yaratmaya geldi Bu sözler Avrupa nın yarım yüzyılı aşkın bir süredir devam eden bütünleşme sürecinde bugün karşı karşıya kaldığı çıkmazın en güzel ifadelerinden birisidir belki de Aslında bu çıkmaz Avrupa kavramı varolduğundan beri vardır ve daha çok kavramsal bir yanılgıdan kaynaklanmaktadır Avrupa kavramı ile aidiyet hissini temsil eden Avrupa kimliği sürekli olarak birbirine karıştırılmaktadır Avrupa bir düşünce olarak yüzyıllardır var olmuştur ama Avrupa nın bireylerde aidiyet hissi yaratan boyutunun varlığı hâlâ tartışmalıdır Tarih boyunca farklı Avrupa lar kurulmuştur ama Avrupalıları bütünleştiren bir Avrupa kimliğinden bahsetmek pek mümkün olmamıştır Günümüzde Avrupa Birliği nin Avrupa kimliğini yaratmaya yönelik çabaları da başarıya ulaşamamış Avrupa Birliği nin bütünleşme süreci kimliksel boyutuyla yarım kalan bir hikâyeye dönüşmüştür Avrupa kimliğini eleştirel bir bakış açısıyla ele alan elinizdeki bu kitap da Avrupa kimliğinin gerçekten çok bir imge olduğunu farklı dönemlerin farklı koşullarına göre şekillendirilen tarihsel bir kurgu olduğunu iddia etmekte Avrupa kimliği etrafında düğümlenen bir dizi soruya yanıt aramaktadır Avrupa yı oluşturan ülkelerin toplumları ne şekilde bütünleşeceklerdir Avrupalıları bütünleştirecek ortak kültürel unsurlar mevcut mudur Yoksa Avrupalılarda bir aidiyet hissi ancak ortak politik değerler üzerinde mi yükselecektir Avrupalıların Müslüman göçmenlerle artan etkileşimi Avrupa kimliğinin geleceği açısından ne tür fırsatlar ve tehditler getirmektedir Avrupalıların sahip olduğu ortak politik değerleri Türk kimliği ne ölçüde benimsemektedir Türkiye nin Avrupa Birliği üyelik süreci Avrupa kimliği ile Türk kimliği arasındaki etkileşimi ne ölçüde etkilemekte bu etkileşimden ne ölçüde etkilenmektedir

Elinizdeki bu kitapçık tarihin ne kadar eğlenceli olduğunun olabileceğinin küçük bir kanıtı Huricihan İslamoğlu nun çerçevesini çizdiği Avrupa tarihinin değişik veçhelerinden yola çıkan üç tebliğ etrafında yürütülen tartışma Avrupa tarihinin özelliklerinden çok daha fazlasını sunuyor Modernliğin tarihsel gelişme süreci ve bu süreçte Avrupa nın ne ölçüde benzersiz biricik olduğu meselesi sürekli etrafında dönülen tartışma odağını oluşturuyor Kitaptaki üç yazı da bu genel tartışmayı değişik açılardan tahrik ediyor Neden Avrupa Tarihi önemli teorik sorular içeriyor ama en az bunun kadar önemlisi tarihin eğlenceli bir öğretmen olma vasfını hatırlatıyor Karşılaştırmalı tarih yazımı Batı ve Batı dışı bölgenin özelliklerini tanımlayan mutlak kategorilerin karşı karşıya getirilip önceden belirlenmiş başarı ve başarısızlık reçeteleri sunmaktan vazgeçip Batı ve Batı dışı bölgelerin kapitalist gelişmeleri sürecinde karşılaştıkları ortak sorunlar üzerinde yoğunlaştığında geçmişin kolaycı ideolojik kalıplara sığdırılamayacak kadar çelişkili karmaşık süreçlerden oluştuğu görülecektir Yani mümkün olup da gerçekleşemeyenler ve yarım kalmış mücadeleler gercekleşmiş ve başarıya ulaşmış deneyimler kadar gerçek ve dünya tarihinin parçalarıdırlar Bu nedenle başarıyı başarısızlıktan ayıran keskin bir çizgiden söz edilemez

Uzun bir tarihî süreç içerisinde Asya bozkırlarında yaşayan Türkler Hunlar ile birlikte farklı bir coğrafya olan Doğu Avrupa sahasına yönelmeye başlamışlardır Hunların Avrupa içlerinde görülmeleri Sabarlar Avarlar Kumanlar Hazarlar Bulgarlar Peçenekler gibi çeşitli Türk boylarının da buralara ilerlemelerine basamak ve temel teşkil etmiştir Avrupa Hunları IV yüzyılın sonlarında Avrupa önlerinde görünmelerinden dağılış devreleri olan V yüzyılın ikinci yarısına kadar Avrupa tarihinde derin izler bıraktılar Bu sebeple Avrupa Hun tarihinin aydınlatılması daha sonraki devirlere de ışık tutacaktır Elinizdeki eser de Avrupa Hunları nın tarihini orijinal kaynaklar yardımıyla aydınlatmaya çalışmaktadır

Erken dönem Doğu Avrupa Tarihi alanında Avrupa Hunları ya da Batı Hunları gibi isimlerle bilinen ve en görkemli dönemlerini Attila nın egemenlik günlerinde yaşamış olan Hunlarla ilgili çalışmalar dünya tarihçiliğinin uzun yıllar boyunca ilgisine mazhar olmuş ve konuya dair pek çok bilimsel üretim ortaya konulmuştur Yakın bir zaman dilimine göz atıldığında ise Avrupa Hunları na dair kaleme alınan Türkçe çalışmalarla birlikte tercüme eserlerin sayısında da bir artış olduğu gözlemlense de bu konunun Türk tarihinin diğer alanlarına göre daha az rağbet gördüğünü ifade edebiliriz Avrupa Hunları na dair temel kaynaklarda yer alan dağınık bilgiler sınırlı bir siyasî tarih inşasını mümkün kılmakla birlikte kültürel unsurlara dair daha fazla argüman içerir niteliktedir Hun egemenliğinin tesis edildiği bölgelerde yapılan arkeolojik çalışmalar da kültür tarihine yönelik bilgileri kuvvetlendirir tarzdadır Avrupa Hunları nın bilinen sınırlı sayıdaki kelime varlığı filolojik çalışmaları da zorlaştırmaktadır Bunlarla birlikte kavim hareketlerinin takibinin son derece zor olduğu bir zaman diliminde dönemin müelliflerinin eserlerindeki karmaşık bilgiler özellikle Avrupa Hunları nın erken tarihleri üzerinde bir sis perdesi oluşturmaktadır Bunun gibi birtakım zorluklar Avrupa Hun tarihi konusundaki üretimi sınırlandıran nedenler arasında görülebilir Bu çalışmada ülkemizde sınırlı sayıdaki Avrupa Hun tarihi araştırmalarına edebî unsurları dahil ederek bir nebze de olsa katkıda bulunma gayreti vardır Bu fikirden hareketle kitabın ilk bölümünü Hun siyasî tarihine yönelik hadiseler oluştururken ikinci bölümde destan ve efsanelerde Hunların izi sürülmeye çalışılmıştır İkinci bölümünün sonunda tercümesi yapılan Buda nın Ölümü adlı yapay destan Macarlar arasındaki Hunluk düşüncesinin en güzel örneklerinden birisidir Avrupa Hunları Tarih ve Destan isimli bu eserin yazarı Umut Üren János Arany tarafından kaleme alınan ve Hun Macar akrabalığını işleyen bu destanı Türkçeye tercüme ederken gayesinin yalnızca bu ozan ve destanı Türk okuruna tanıtmak olduğunun altını çizmiştir