Aydınlanmanın Diyalektiği — Max Horkheimer

Toplumda özgürlükle aydınlatan düşünme nin birbirinden ayrılamayacağını biliyoruz ne var ki bu düşünme kavramının somut tarihsel biçimlerden iç içe geçtiği toplumsal kurumlardan daha az olmamak üzere bugün her yerde meydana gelen gerilemenin nüvesini kendinde barındırdığını açık seçik görmüş olduğumuza inanıyoruz Aydınlanma bu gerileme momenti üzerinde düşünüp taşınmazsa o zaman kendi kaderini tayin eder Max Horkheimer Theodor W Adorno

Düşünceye üstelik sözümona onun sonucu olan her şey için hesap sorulan yer barbarlığın başlangıç sınırıdır Max Horkheimer

Aydınlanma nın Diyalektiği Frankfurt Okulunun en etkili olmuş yayınıdır II Dünya Savaşı sırasında yazılmış ve bir süre gizlice çoğaltıldıktan sonra 1947 de Hollanda da kitap olarak basılmıştır Yazarlar Önsözde niyetlerini şöyle açıklarlar Aslında amacımız insanlığın gerçekten insani bir duruma ulaşmak yerine neden yeni bir tür barbarlığa battığını anlamaktan fazlası değildi Ama kitap bütün bunların da ötesine geçer Batı tarihinin doğuşunu ve öznelliğin mitlerde temsil edildiği üzere doğaya karşı mücadelede kendisini tanımlamasını günümüzün en tehdit edici deneyimleriyle bağlantılandırır Pratik hayattan koparılmış bilim biçimselleştirilmiş bir ahlak eğlence kültürünün güdümleyici doğası ve paranoit davranış yapısı saldırgan bir antisemitizmin aydınlanmanın sınırlarını belirlediğini iddia eder Yazarlara göre bu öz yıkımsal eğilim en baştan beri aydınlanmada içkin olarak vardı yani Nasyonal Sosyalist dehşet modern tarihten bir sapma olmayıp Batı uygarlığının en temel özelliklerinin ifadesiydi Adorno Horkheimer e göre Batı aklının bu öz yıkımı toplum ile doğaya egemen olmanın tarihsel diyalektiğinden kaynaklanmaktadır Bu ayrımı ideoloji haline getiren Aydınlanmanın izini söylencesel kökenlerine kadar sürerler Mit zaten Aydınlanmadır Aydınlanma mitolojiye geri dönmektedir Bu paradoks Aydınlanmanın Diyalektiği nin temel tezidir