Babıali ve Hıdiv İsmail
Babıali ve Hıdiv İsmail
Bilge Kültür Sanat
Babıali ve Hıdiv İsmail
Şah Tahmasp ın oğlu ve Şah İsmail in torunu olan II İsmail tıpkı babası ve dedesi gibi cenge meyilli bir şehzadeydi Osmanlılarla yaptığı savaşlarda gösterdiği başarılar onu Kızılbaş Türkmenler arasında seçkin bir konuma yükseltti Oğlunun çeşitli haram işlere bulaşmasından ve Kızılbaş gençlerle oturup kalkmasından hoşnutsuzluk duyan Şah Tahmasp onu lalasıyla birlikte Herat a gönderdi Ancak burada da rahat durmayan İsmail Mirza yı hayatının yaklaşık 20 yılını geçireceği kuş konmaz kervan geçmez Kahkaha Kalesi ne gönderdi Ustaclu oymağı dışındaki neredeyse tüm Türk Kızılbaşları saltanat mücadelesinde onu destekledi Mücadeleler Haydar Mirza nın feci şekilde öldürülmesi ve İsmail Mirza nın tahta çıkışıyla sonuçlandı Şah II İsmail in saltanatta yaptığı icraatlar ise akıllara durgunluk verecek nitelikteydi Mutaassıp bir Şiî olan babası Tahmasp tan intikam alırcasına Hz Aişe ve üç halifeye laneti yasakladı aksi hareket edenleri cezalandırdı Safevîlerde kardeş katli uygulamasını en acımasız şekilde başlatarak şehzadelerin neredeyse tümünü öldürttü Nihayetinde tahtta iki yıl bile kalamadan şaibeli bir şekilde öldü Ölümünden sonra türeyen Düzmece İsmailler onun bıraktığı derin izlerin bir yansımasıdır Kızılbaş Anadolu Türkmenlerinden Hasan Rumlu nun kaleme aldığı bu eser devrin görgü tanığı ve tarihçisi olması hasebiyle Safevî tarihinin vazgeçilmez bir kaynağıdır Eserin Anadolu ve İran Türkmenlerine ilgi duyan herkesin dikkatini çekeceğini düşünüyoruz
Kitap Yayınevi
Sultan 2 Mahmud un saltanatı sırasında iki defa isyan eden Mehmed Ali Paşa nın Osmanlı varlığına yönelttiği tehdit Avrupa devletlerinin yardımıyla gündem dışına itilebildi ancak paşanın bıraktığı miras 19 yüzyıl boyunca Mısır ı Osmanlı Devleti nin en hassas bölgelerinden biri haline getirdi 1863 te Hıdiv İsmail in Mısır valiliğine getirilmesi ile birlikte Mehmed Ali Paşa nın merkezi otoritenin kontrolü dışına çıkma hevesi bambaşka bir program ile yeniden hayat buldu Hıdiv İsmail in dedesinden kalan anılara samimi bir itaatle hizmet ederek bağımsızlık ya da en azından İstanbul un gözetiminden kurtulmak uğruna attığı her adım Tanzimat Dönemi boyunca Osmanlı iktidarının esas aktörü konumuna yükselen Babıâli tarafından yakından izlendi ve kontrol edilmeye çalışıldı Âlî Paşa nın deyişiyle Osmanlı Devleti nin yaşamaya devam etmesi için vazgeçilmez öneme sahip olan Mısır ın Hıdiv İsmail in hayalindeki gibi bağımsız bir devlete dönüşmesini engellemek adına her türlü gayret gösterildi Nitekim Babıâli Mısır ı feda etmemek için Avrupa devletleriyle mücadele etmeyi de göze alarak sahip olduğu bütün diplomatik hünerleri sergilemiş ve Hıdiv İsmail in merkezi otoriteye bağlı sıradan bir vali olduğunu ispat etme kararlılığından vazgeçmemiştir Dolayısıyla Babıâli nin Hıdiv İsmail ile 1860 lı yıllar boyunca giriştiği mücadele Osmanlı ıslahat çağının temel esprisini oluşturan merkezileşme refleksini gösterdiği gibi Osmanlı diplomatının siyaset üretebilme yeteneğini de berrak hale getirmektedir Hayrettin Pınar Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü nden mezun olduktan sonra Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü nde Yüksek Lisans ve Doktora çalışmasını tamamlamıştır Halen Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü nde çalışan yazarın Tanzimat Dönemi Osmanlı diplomasisi üzerine çeşitli dergilerde makaleleri yayınlanmıştır
