Babürlü Hükümdarı Hümayun Şah ın Özel Kayıtları

Nasîrüddîn Muhammed Hümâyûn Şah 1508 1556 Bâbürlü Devleti nin kurucusu Emir Timur un beşinci göbekten torunu Bâbür Şah ın oğlu ve halefi Saltanatı döneminde 1530 1556 Hindistan Afganistan ve Pakistan ın bazı bölgelerine hükmetti Bir dönem Hindistan tahtını kaybedince İran a sığındı Yeniden Hindistan da Türk Devleti nin varlığını devam ettirmek için çok mücadele etti ve izlediği politikalar neticesinde başarı sağlayarak tahtına tekrar kavuştu Hükümdarlığı boyunca fethettiği toprakları genişletmeye çalıştı bu azmi neticesinde önemli bir devlet adamı ve cesur bir kumandan olarak tanındı Tüm bu mücadeleler ve çalkantılı iktidarı sürecinde Hümâyûn Şah ı yalnız bırakmayan İbrikçi Başı su taşıyıcısı Mihter Cevher Aftabçı yaşanılan olayları ve gözlemlerini büyük titizlikle ve şeffaflıkla Tezkiretü l Vakıyât ı Hümâyûn adlı eserinde topladı Mihter Cevher Aftabçı görevinin verdiği avantajları en iyi şekilde kullanarak Hümâyûn Şah ın karakteri ve mizacını inceleme fırsatını yakalamış yaklaşık 20 25 yıl boyunca hizmet ettiği efendisinin hayatıyla ilgili kimilerine önemsiz gelebilecek en küçük detayı bile kaydetmiştir Tezkiretü l Vakıyât ı Hümâyûn XVI yüzyılda Hindistan Afganistan Pakistan ve İran coğrafyasında vuku bulan hadiseler ve söz konusu yerlerin coğrafî siyasî yapısı hakkında bilgiler içeren müstesna bir eserdir Kişisel nitelikteki ayrıntıların yanı sıra çağdaş siyasî olaylara dair de pek çok referansla doludur Öte yandan Cevher Hümâyûn Şah ile İran Şahı arasındaki farkları bize anlatan tek kişi olarak bilinmektedir Eser Hümâyûn Şah ın padişahlığa nâil olmasından ölümüne kadar geçen süreçte 1530 1556 Bâbürlüler Devleti nin siyasî askerî faaliyetleri kişileri ve özellikle de Hümâyûn Şah ın Safevîlere sığındığı döneme dair verilen bilgiler açısından da önemli tarihî bir belgedir