Bağışlama Sözleşmesi — Gülşah Vardar Hamamcıoğlu

Hukuki işlem malvarlığına yaptığı etki bakımından eksiltici işlem ve kazandırıcı işlem şeklinde ikiye ayrılır Eksiltici işlem bir başkasının malvarlığında artışa neden olmaksızın sadece işlemi yapan tarafın malvarlığında azalmaya neden olan işlemdir ve eksiltici işlem her zaman tek taraflı tasarruf işlemi şeklinde ortaya çıkar Kazandırıcı işlem taraflardan en az birinin malvarlığına menfaat sağlayan malvarlığını arttıran ya da malvarlığının azalmasına engel olan işlemdir Kazandırıcı işlem ise borçlanma işlemi veya tasarruf işlemi şeklinde ortaya çıkar Tasarruf işlemi bir hakkı doğrudan doğruya etkileyerek hakkı devreden sınırlayan sona erdiren veya hakkın içeriğini değiştiren işlem olup bu işlemle işlemi yapan tarafın malvarlığının aktifinde bir azalma meydana gelir Borçlanma işlemi ise işlemi yapan tarafın malvarlığının pasif kısmını arttıran pasifine borç yükleyen ve bu yolla işlemin karşısındakine alacak hakkı kazandıran hukuki işlemdir Borçlanma işlemleri her zaman iki taraflı hukukî işlem başka bir ifadeyle sözleşme şeklinde ortaya çıkar ve çalışma konumuzu oluşturan bağışlama sözleşmesi de borçlanma işlemi niteliği ile iki taraflı hukukî işlemdir Bağışlama sözleşmesinde bağışlayan ve bağışlanan olmak üzere iki taraf vardır Ancak bağışlama sözleşmesi iki taraflı hukukî işlem olsa da tek tarafa borç yükleyen işlem niteliğindedir Eş söylemle bağışlama sözleşmesinde sadece bağışlayan borç altına girerken bağışlanan hiçbir zaman borç altına girmez Bu işlemle sadece bağışlayanın pasifine borç yüklenirken bağışlananın aktifinde alacak hakkı doğar Bağışlama sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu nda satış ve mal değişim sözleşmelerinden hemen sonra düzenlenmiş olup bu sözleşme mülkiyeti devir borcu doğuran sözleşmelerdendir Ancak bağışlama sözleşmesi satış ve mal değişim sözleşmesinden farklı olarak tek tarafa borç yükleyen başka bir ifadeyle karşılıksız ivazsız bir sözleşmedir Bağışlama sözleşmesi belkide günlük yaşamda en fazla karşılaşılan karşılıksız kazandırma türlerinden biri olduğundan kanunkoyucu bağışlama sözleşmesini TBK m 285 298 arasında on dört madde şeklinde düzenlemiştir İşte bizim çalışma konumuz da bağışlama sözleşmesinin tüm yönleriyle ele alınmasıdır 1 Yöntem Bağışlama Sözleşmesi isimli bu çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır Bağışlama Sözleşmesine Genel Bakış başlıklı birinci bölümde sözleşmenin Türk Borçlar Kanunu içindeki yeri tespit edilerek sözleşmenin tanımı hukukî niteliği kurulması konusu gerçek ve tüzel kişiler bakımından bağışlayan ve bağışlanan olma ehliyeti özellikle bağışlayan olma ehliyetinin Aile Hukuku ndan ve Miras Hukuku ndan doğan sınırlamaları irdelenecektir Yine bu bölümde bağışlama sayılmayan işlemler incelenecek olup bağışlama sözleşmesinin diğer karşılıksız hukukî işlemlerden ayırt edilmesi amaçlanmaktadır Çalışmanın ikinci bölümünde Bağışlama Sözleşmesinin Türleri başlığını taşımaktadır Bu bölümde Türk Borçlar Kanunu nda düzenlenmiş bağışlama sözü elden bağışlama koşullu bağışlama yüklemeli bağışlama yerine getirilmesi bağışlayanın ölümüne bağlı bağışlama ve bağışlayana dönme koşullu bağışlama sözleşmeleri ele alınacaktır Yine bu bölümde Türk Borçlar Kanunu nda düzenlenmemiş amaca bağlı bağışlama serbest dönme hakkının saklı tutulduğu bağışlama bağışlananın hayatı boyunca bağışlama konusu üzerinde tasarruf etmeme koşuluyla yapılan bağışlama ve karma bağışlama ele alınacaktır Çalışmanın Bağışlama Sözleşmesinde Tarafların Hakları ve Borçları başlıklı üçüncü bölümünde bağışlama sözü verenin aynen ifa borcu bağışlayanın kusurlu ifa imkânsızlığından sorumluluğu bağışlayanın konusu para olan ve para olmayan bağışlama sözleşmelerinde temerrütten doğan sorumluluğu ve bağışlayanın kötü ifadan sorumluluğu irdelenecektir Yine bu bölümde kural olarak ayıptan ve zapttan sorumlu olmayan bağışlayanın garanti sözü vermesi ihtimalinde ortaya çıkan ayıp ve zapt sorumluluğu ele alınacaktır Çalışmanın Bağışlama Sözleşmesinin Sona Ermesi başlıklı dördüncü ve s