Balkan Savaşı nda Edirne Muhasarası — Kolektif

Balkan Savaşları ve Edirne hakkında eski yazı Osmanlı Türkçesi yayımlanmış eserlerden biri de İBB Atatürk Kitaplığı nda Bel_Osm_K 00203 demirbaş numarasına kayıtlı olan Edirne Muhâsarası 1912 Teşrîn i Sânî 1913 Mart dır Tüccarzâde İbrahim Hilmi nin Kitabhâne i İslâm ve Askerisi tarafından Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası na bastırılan bu kitabın mütercimi Mülâzım Teğmen Ş B olarak belirtilmiştir Fransızcadan eski yazıya aktarılan kitap 263 sayfa ana metinden oluşurken 19x13 cm ebadındaki kitabın 18 sayfa olan ek kısmında ise toplara ait listeler harita ve krokilerin açıklamaları ile fihrist yer almaktadır Haritalar ise ayrıca basılmıştır 1915 yılında eski yazıya Edirne Muhâsarası 1912 Teşrîn i Sânî 1913 Mart adı ile çevrilen Fransız Colonel Albay Piarron de Mondesir tarafından yazılan kitabın orijinal adı ise Siège Et Prise D Andrinople Novembre 1912 Mars 1913 olup ilk defa 1914 yılında Fransa da yayımlanmış ve aynı yıl içerisinde dört baskı yapmıştır Kitabı yayımlandığı dönem albay olan sonraki süreçte ise generalliğe yükselen Jean Frédéric Lucien Piarron de Mondésir mühendis olan babasının Varşova ve St Petersburg arasındaki demiryolunun yapımında yer aldığı dönemde 13 Aralık 1857 de Gatchina Gatçina Rusya da doğdu 1 Kasım 1876 da École Polytechnique 1 girdi 1 Ekim 1878 de topçu ve mühendislik okuluna katıldı 1880 yılının Ekim ayında 1 Mühendislik Alayında bir teğmendi Kariyeri Fransız sömürgeleri ile metropol bölgeleri arasında geçti 7 Ağustos 1881 den 22 Mayıs 1882 ye kadar Cezayir de demiryolu hattının yapımında ve isyan hareketlerinin bastırılmasında görev almış 4 Ekim 1883 te Boulognesur Mer deki özel mühendis kadrosunda yüzbaşı olarak görev yapmıştır 5 Mayıs 1884 ten 1886 ya kadar École Supérieure de Guerre de2 stajyer oldu Bu savaş okulunda aldığı eğitim sonucunda 14 Aralık 1886 da Nancy deki birliğe katıldı 16 Nisan 1892 den sonra çeşitli birliklerde komuta subayı olarak görev yaptı 10 Haziran 1897 de Madagaskar da görev yapan mühendis alayına atandı ve 21 Eylül 1898 de tabur komutanı olarak 13 Şubat 1899 a kadar orada yol çalışmalarının başında bulundu 5 Ocak 1901 de mühendislerden oluşan özel birliğe katıldı ve daha sonra Ecole Supérieure de Guerre de tahkimat kursu hocası oldu 24 Aralık 1909 da albaylığa terfi etti Uruguay da da görev yapan Jean Frédéric Lucien Piarron de Mondésir Balkan Savaşları sonucunda düşen Edirne ye de gelmiş ve 20 gün ikamet etmiştir 23 Aralık 1913 te generalliğe yükselirken I Dünya Savaşı nda farklı cephe ve görevlerde bulunmuştur Fransa nın en yüksek dereceli nişanı olan Légion d honneur olmak üzere birçok nişan ve ödül sahibi olan general 11 Ağustos 1943 te Sévrier Haute Savoie de ölmüştür Osmanlı ordusuna son darbeyi verdikten sonra Birinci Balkan Savaşı nı sonlandıran vaka Edirne nin kaybıdır Jean Frédéric Lucien Piarron de Mondésir şehrin düşmesini sebep olan Edirne kuşatmasını başta Bulgar ve Sırp komutanlar ile Fransız ve İngiliz konsolosların da yardımlarıyla çok detaylı bir şekilde yazmış Öncelikle Edirne hakkında bilgi veren yazar taraf orduların ayrıntılarını ve muhârebenin muhtelif safhalarını da aktarmış Bir mühendis olarak özellikle alan tahkîmâtları ve topçu istihkâmı ile ilgilenirken projektörlerin ayrıntılarına dahi önem vermiş istihsal eylediği neticeyi belirtmiş Edirne Muhâsarası ndan alınabilecek dersler için de ayrı bir başlık ayırmıştır Mondesir in bu çalışması çok övülmüş ve çeşitli ülkelerde farklı dillerde yayımlanan kuşatma hakkındaki anlatılar için de bir plan olarak kullanılmıştır Yaklaşık 5 yıl önce ilgilenmeye başladığım biraz ihmalkârlık ederek geçte olsa tamamladığım bu çalışmada Bulgaristan dan temin edilen Fransızca ilk basım nüshadan özellikle özel isimler ve yer isimleri için faydalanılmış Fransızca basım ile Osmanlı Türkçesi çeviri metin mukayese edilmiştir Bunun sonucunda Osmanlı Türkçesi olan basımda yer verilmemiş olup sarf edilen cephaneyi gösteren bir cetvel çevirdiğimiz metne ilave edilmiştir Kroki harita ve fotoğrafların orijinal hâliyle okuyucuya ve araştırmacılara aktarılabilmesi için de Fransızca nüshada mevcut olanlar çalışmaya eklenmiştir Çalışma Türk Tarih Kurumu nun yazım kuralları esas alınarak transliterasyon hafifletilmiş transkripsiyon biçiminde hazırlanmıştır Bununla birlikte eski yazıdan çevrilen metin için öncelikle göz önünde tutulan husus onun aslına ve kendine mahsus havasına mümkün olduğu kadar bağlı kalmaktır Ancak bugün artık kolaylıkla anlaşılması zorlaşmış kelimelerin anlaşılabilir hâle getirilmesi için bazı kelimelerin anlamları parantez içinde ve dipnotlar ile verilmiş bunun için de Kubbealtı Lugati Osmanlıca Fransızca Sözlük ve TDK Güncel Türkçe Sözlük ten faydalanılmıştır Tarafımdan verilen dipnotlar haz ibaresiyle belirtilmiş olup diğerleri metinde verilmiş dipnotlardır Her iki metnin mukayesesi hususunda muavenet eden hocam Doç Dr Mehmet Kaan Çalen ile varlıkları ile saâdetmend olduğum eşim Sibel ve oğlum İlteriş Bumin e minnettârım Bu çalışmayı hatasız olarak hazırlamaya gayret ettim Hatalarımın bağışlanarak düzeltilmesi için katkı sağlanması temennimdir Edirne Ocak 2019