Bedayiü l Bidaye — Nevayı Alı Şır

Türk edebiyatının ve Türk kültür tarihinin önde gelen şahsiyetlerinden olan Ali Şîr Nevâyî ö 1501 yaşadığı coğrafyada Türkçenin varlığını sürdürmesinde bir devlet kültür edebiyat sanat ve bilim dili olmasında çok önemli katkılar sağlamıştır Orta ve Güney Türkistan da Türkçenin bugüne kadar hâkim dil olmasında verdiği eserler ve ortaya koyduğu tavırla oldukça önemli bir rol oynamış bu etkisinden dolayı Çağatay Türkçesi Nevâyî Türkçesi şeklinde de anılmıştır Kendinden sonra gelen pek çok müellifi etkileyen Nevâyî nin kültür ve uygarlık tarihimizdeki rolü yalnız yazdığı eserlerle sınırlı kalmamış kurduğu eğitim ve hayır kurumlarıyla bilimin ve sanatın değişik alanlarında bizzat yetiştirdiği ya da yetişmesinde etkili olduğu kişilerle süreklilik göstermiştir Dîvânlarının dibacelerinde Vakfiye Münşeât ve başka eserlerinde de belirttiği gibi Ali Şîr Nevâyî nin şiirlerini birkaç kere düzenlediği ve dîvânlar oluşturduğu bilinmektedir O birikip ağızdan ağıza elden ele dolaşan şiirlerini önce Bedâyi ü l Bidâye ve Nevâdirü n Nihâye diye adlandırdığı iki dîvânda sonra ise Garâibü s Sıgar Nevâdirü ş Şebâb Bedâyi ü l Vasat ve Fevâ idü l Kiber olarak adlandırdığı dört dîvânda toplamıştır Bu dîvânların çocukluk gençlik orta yaşlılık ve yaşlılık çağlarında yazdığı şiirlere göre düzenlendiğini belirtse de Bedâyi ü l Bidâye deki şiirlerin büyük bölümü Garâibü s Sıgar da olmakla birlikte dört dîvâna dağılmış vaziyettedir Bu durum şiirlerin tasnifinde ve dîvânların düzenlenmesinde başka ölçütlerin de gözetildiğini düşündürmektedir Vahit Türk ve Cabbar Eşankul tarafından hazırlanan eser Ali bin Nur adlı bir hattat tarafından 891 1486 yılının Cemâziyelevvel ayında yani Nevâyî nin sağlığında Herat ta yazılan ve büyük ihtimalle onun tarafından görülüp kontrol edilmiş olan Taşkent Ali Şîr Nevâyî Dil ve Edebiyat Müzesi nde muhafaza edilen nüshanın metnini ve tıpkıbasımını ihtiva etmektedir