Bekçi Destanları ve Türküler Kilisli Rifat Kitaplığı 8 — Muallim Kilisli Rifat Bilge

Yayınladığı eserlerle 20 asrın ilk yarısı boyunca Türk ilim ve kültür dünyasına değerli katkılarda bulunmuş bir isim olan Kilisli Rifat Bilge Sâdî den yaptığı Bostan ve Gülistan tercümeleri Dîvânü Lugâti t Türk ve Dede Korkut Kitabı neşri gibi çalışmalarıyla edebiyat alanında da önemli eserler ortaya koymuştur Türk edebiyatına yönelik geniş bir bilgisi olan Kilisli Rifat Türk İslâm kültürüne büyük etki etmiş klasik eserlerin yanında anonim halk şiirine de önem vermiş mâniler türküler ve destanlar üzerine çalışmalarda bulunmuştur Bunlardan sadece mânileri bastırabilmiştir Zira Destanlar Türküler Koşmalar adlı bir diğer derlemesini de hazırlayıp dönemin Maarif Bakanlığı na gönderdiği halde her nedendir bilinmez bastırmaya muvaffak olamamıştır Kilisli nin derlemesi aşk sevgi mutluluk kaygı özlem ve hüzün gibi gündelik hayatın her anına karşılık gelebilecek duyguların halkın dilinde şiirleştiği bir metindir Yayına hazırladığımız bu eser onun Millî Kütüphane de bulunan müsveddelerine dayanıyor Kilisli Rifat Bilge bunların gerek derlenmesine gerekse de hazırlanmasına büyük bir emek sarfetmiştir Bu çalışma muhtemelen onun Mâniler adlı ilk kitabından sonra hazırlamış olduğu Türküler Destanlar Koşmalar adlı kitabına bir zeyl niteliği taşımaktadır Nitekim çalışmanın müsveddeleri Millî Kütüphane ye Bekçi Destanları ve Türküler şeklinde aktarılmıştır Dolayısıyla biz de bu bütünlüğü bozmamak için çalışmaya aynı adı verdik Bekçi Destanları fasılları Ramazan fasıl geleneği ve manilerle destan söyleme süreci içerisinde oldukça müstesna bir yere sahiptir Bu destanlar bir aylık Ramazan ikliminin âdeta söz ve hikmet cephesini ortaya koyarken özellikle de eğlenceye dönük geleneğimiz hakkında bize paha biçilemez veriler sağlar Eserin Türküler kısmında ise yaklaşık dörtte biri Gevherî ye ait olmak üzere Âşık Ömer Köroğlu Molla Veli Âşık Karib Kâtibî Ali Kâmil Halil Kuloğlu Hamza Öksüz Âşık Neşatî Bekdaşlı Yusuf Dede Abdullah Âşık Ahmet Munla Gümrah Ali Beyoğlu Mâ ilî Hadıkî ve Nüzûlî mahlasları ile 18 i anonim 95 metnin aktarıldığı görülmektedir Mahlaslarına iyice dikkat edilecek olunursa türkülerin büyük ölçüde 16 ve 17 yüzyılda yaşamış halk şairlerine ait olduğu ifade edilebilir