Belgelerle II Abdülhamid Dönemi

Osmanlı İmparatorluğu 20 yüzyılın başlarına kadar süren çabalarına rağmen iki farklı durumu temsil eden bir görünüm arz etmekteydi Bir yüzü ile her an ölmesi beklenen Avrupa nın hasta adamı olarak hangi devletin kollarında can vereceği beklenirken bir diğer yüzü ile milyonları bulan Müslüman nüfus üzerindeki halife gücü ve coğrafi konumu ile hala hesaba katılması gereken bir güç idi Ekonomik olarak büyük devletlerin kurduğu Düyûn ı Umûmiye İdaresinin varlığı ile kontrol altında tutularak gelir kaynakları büyük oranda devlet borçlarına sayılmaktaydı Özellikle Avrupa da kalan topraklarında kayıpları ise devam etmekteydi Bu noktada özellikle Sultan ve Babıâli deki memurlar çok zor koşullar altında çalışarak dar alanda manevra yapabilecek bir saha açmaları kısaca kendi kaderlerini kendilerinin tayin edeceği durumda olduklarının bilincindeydiler Bu da Batılı Devletlerle kurulacak ikili ilişkilerin mahiyetini ve önemini belirleyen nokta idi Bâbıâli yi temsil eden bürokratların diğer yerlerdeki yönetim seçkinlerinde olduğu gibi yekpare bir bütünlük arz etmediği dikkat etmemiz gereken unsurlardan biridir Gerek yozlaşmanın ve hizipleşmenin çeşitli yüzlerini temsil eden gruplar gerekse de üzerine fazla düşünülmeden yapılmış tanımlamalar aracılığıyla kimi yönetici idareci seçkinin daha tutucu ve kimisinin de daha ilerici olduğunu görürüz

II Abdülhamid Sultan Abdülaziz in sebebi hala çözülmemiş olan esrarengiz ölümünden ve V Murat ın iki ay kadar süren kısa saltanatından sonra Osmanlı tahtına oturdu Osmanlı Devleti nin en çileli döneminde otuzüç yıl gibi uzun bir süre idareyi kullanan Sultan II Abdülhamid çok değişik şekillerde ele alınıp incelenen tarihi bir şahsiyet olarak tarihteki yerini almış bulunmaktadır Osmanlı İmparatorluğu nun kişiliği ve dönemi en çok tartışılan padişahların biri olan II Abdülhamid sadece kendinden önceki dönemlerden intikal eden ekonomik güçlüklerle değil aynı zamanda Doksanüç Harbi nin ortaya çıkardığı dış baskıyla ve Osmanlı imparatorluğu nun dağılma süreciyle karşı karşıya kaldı Belgelerle II Abdülhamid Dönemi nde Osmanlı İmparatorluğu nun geçirmekte olduğu bu özel zaman diliminin yansıtılması amaçlanmakta ve bu döneme ilişkin farklı alanlardaki gerçekler belgelerle gün yüzüne çıkarılmaktadır

On dokuzuncu yüzyıl askerî teknolojilerin muazzam dönüşüm geçirdiği bir dönemdi Yeni teknoloji ürünü çelik zırh ve kuyruktan dolma toplarla donatılmış yeni tipteki ana muharebe gemileri denizci devletlere denizlerin kontrolü aşamasında önemli bir üstünlük sunsa da torpidonun keşfiyle bu imkân kısa bir süreliğine sona erecekti Bir anlamda torpido deniz savunma doktrinleri ve buna bağlı olarak donanmaların yeniden yapılanması sürecine hatırı sayılır katkılarda bulundu Osmanlı karar mekanizmasında da bir dönüm noktasını teşkil eden ve donanma stratejisindeki köklü değişimlerin kurgusunu belirleyen hadiseler torpidonun tarihte ilk defa kullanıldığı 93 Harbi ve akabindeki 1897 Osmanlı Yunan Harbi dir Osmanlı Devleti nin sahip olduğu iktisadi ve sınai imkânlar doğrultusunda başta Jeune École olmak üzere önde gelen deniz harp doktrinlerini kendi jeopolitik ve stratejik hassasiyetlerine göre şekillendirmesi ve bunu muharebe sahasında edindiği tecrübelere uygun biçimde tatbik etmesi dönemin şartları gözetildiğinde kaçınılmaz bir sonuçtu Elinizdeki kitapta Sultan II Abdülhamid Dönemi boyunca Osmanlı Bahriyesi nin hızla değişen koşullar altındaki güvenlik hassasiyetleri ve buna bağlı olarak takip ettiği stratejik yaklaşımları doktrin teçhizat ve personel ekseninde mercek altına alınmıştır Bu çalışmada Sultan II Abdülhamid Donanması nın yeniden yapılanma süreci veyahut daha popüler bir tabirle modernizasyonun gemi tedarik ve inşa faaliyetlerine olan dolaylı direkt etkisi ve Osmanlı nın deniz güvenliğinin sağlaması noktasında ne derece başarı kaydedildiği sorgulanmıştır

İçindekiler Teşekkür Sunuş M Şükrü Hanioğlu Kısaltmalar Giriş 1 Bölüm İç Basına Uygulanan Sansür Sansürün Kurumsallaşması Matbuat Müdürlüğü Ve Sansür Sansür Memurları Sansür Mekanizması Gazetelere Uygulanan Sansür Şartlı Basın Oluşturma Çabaları Gazetelere Yapılan Uyarılar Gazetelerin Kapatılması Sansür Uygulamalarının Etkileri Gazete Sahiplerinin Yalvarışları Gazetelere Yapılan Yardımlar Sansüre Tepkiler Kitaplara Uygulanan Sansür Sansür Heyetleri Encümen İ Teftiş Ve Muayene Tedkik İ Müellefat Komisyonu Yasak Kitaplar Yakılan Kitaplar 2 Bölüm Dış Basınla Mücadele Dış Basının Takibi Osmanlı Elçilerinin Faaliyetleri Matbuat I Hariciye Müdürlüğü Nün Çalışmaları Aleyhte Yayınlara Karşı Alınan Tedbirler Siyasi Tedbirler Gazetelerin Tekzibi Gazetelerin Ülkeye Girişinin Yasaklanması Ekonomik Tedbirler Gazetelere Yapılan Para Yardımları Ve Şantajlar Muhabirlere Yapılan Para Yardımları Diğer Tedbirler Gazetelere Açılan Davalar Sonuç Kaynakça Ekler Osmanlı Devleti Ne Girişi Yasaklanan Gazeteler Yakılan Kitapların Listesi Belgeler Genel Dizin Kişi Adları Dizini Gazete Adları Dizini