Beslenme Biyokimyası — Uğur Günşen

Biyokimya birçok tıp ve sağlık biliminden farklı olarak sezgiyle değil moleküler düzeyde analiz ve kavrayışla anlaşılabilen bir bilimdir Bu yönüyle okuyucusunu yalnızca bilgiye değil aynı zamanda düşünsel derinliğe de davet eder Üstelik biyokimya sınırları sürekli genişleyen disiplinlerarası bir evrendir Embriyonik gelişimden karsinogenez süreçlerine ilaçların moleküler etkilerinden metabolik ağların düzenlenmesine kadar biyolojik olayların en temel açıklamaları artık biyokimyasal düzeyde yapılabilmektedir Beslenme bilimleri ise biyokimyanın sunduğu bu derinliği günlük yaşamla buluşturan dinamik bir alandır Hücresel düzeyde gerçekleşen reaksiyonlar yalnızca laboratuvar ortamlarında değil her bir öğünümüzde ve her molekül değişiminde kendini gösterir Bu nedenle beslenme biyokimyası yalnızca bir bilim değil sağlık hastalık yaşam ve iyilik halinin moleküler haritasıdır Beslenme biyokimyası beslenmeye bilimsel bir yaklaşım getirir Sadece ne olduğunu beslenme gereksinimleri değil aynı zamanda bu öğelerin hücresel ve moleküler düzeydeki işlevlerini de açıklayarak insan sağlığı açısından neden gerekli olduklarını ele alır Her vaka çalışması ya yeni bir keşfe zemin hazırlar ya da beslenmeyle ilgili fizyolojik süreçlerin etki mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sunar Elinizdeki bu kitap yalnızca beslenme ve diyetetik alanında eğitim gören öğrenciler ile bu alanda çalışan uzmanlara değil aynı zamanda sağlık alanında lisans yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenim gören öğrencilere ve yaşamlarını bilime adamış değerli araştırmacılara da hitap etmektedir Biyokimyasal süreçlerin anlaşılmasına rehberlik etmeyi amaçlayan bu eser hem temel kavramlara hem de güncel bilimsel bilgilere yer vermektedir Metabolik yollar ile besin öğeleri arasındaki ilişkiler karmaşadan uzak sistematik ve anlaşılır bir dille sunularak okuyucunun kavrayışını derinleştirmeyi hedeflemektedir Bu eserin hazırlanmasında bilimsel doğruluk kadar eğitsel yalınlığa da önem verilmiştir Her bölüm öğrencilerin öğrenme sürecini destekleyecek şekilde yapılandırılmış karmaşık biyokimyasal mekanizmaların klinik ve beslenme ile ilişkili örneklerle kavranması sağlanmıştır Kitabın hazırlık sürecinde bilimsel katkılarıyla bizi destekleyen görüş ve önerileriyle çalışmamıza yön veren tüm meslektaşlarıma ve akademik yolculuğumuzda bize ilham veren değerli hocalarımız başta Prof Dr Hüseyin ESECELİ olmak üzere Doç Dr Elif GÜNALAN Doç Dr Ceyhan HACIOĞLU Doç Dr Hacı Ömer YILMAZ Doç Dr Sevil KARAHAN YILMAZ Dr Öğr Üyesi Tuba ONAY Dr Öğr Üyesi Mustafa ÖZGÜR Dr Öğr Üyesi Çiler ÖZENİR Dr Öğr Üyesi Hatice SERÇE Dr Öğr Üyesi Funda TAMER Dr Öğr Üyesi Aybala TAZEOĞLU Dr Öğr Üyesi Gonca YILDIRIM Arş Gör Canan ALTINSOY ve Uzm Dyt Zeynep ERCAN KARAKAYA ya içtenlikle teşekkür ederim Ayrıca teknik süreçlerde emeği geçen yayınevi çalışanlarına da şükranlarımı sunarım Bu kitap aynı zamanda onların özverisinin de bir ürünüdür Beslenme biyokimyası alanına katkı sunmasını temenni ettiğimiz bu çalışmanın öğrencilerimize akademisyenlerimize ve sağlık profesyonellerine faydalı olmasını diliyorum Saygılarımla Prof Dr Uğur GÜNŞEN Editör İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Karbonhidratlar ve Karbonhidrat Metabolizması Mustafa ÖZGÜR Hacı Ömer YILMAZ BÖLÜM 2 Lipidler ve Lipid Metabolizması Tuba ONAY BÖLÜM 3 Yağlar Sevil KARAHAN YILMAZ BÖLÜM 4 Proteinler ve Protein Metabolizması Uğur GÜNŞEN BÖLÜM 5 Amino Asit Metabolizması Funda Tamer BÖLÜM 6 Enerji Metabolizması ve Diyet Zeynep ERCAN KARAKAYA Elif GÜNALAN BÖLÜM 7 Açlık ve Tokluk Metabolizması Gonca YILDIRIM BÖLÜM 8 Vitaminler Hatice SERÇE BÖLÜM 9 Makro Mineraller ve Organizmadaki Görevleri Kalsiyum ve Fosfor Aybala TAZEOĞLU BÖLÜM 10 Kükürt Ceyhan HACIOĞLU BÖLÜM 11 Klor Ceyhan HACIOĞLU BÖLÜM 12 Magnezyum Sodyum Potasyum Canan ALTINSOY Çiler ÖZENİR BÖLÜM 13 Mikro Mineraller ve Organizmadaki Görevleri Hüseyin ESECELİ

Biyokimya birçok tıp ve sağlık biliminden farklı olarak sezgiyle değil moleküler düzeyde analiz ve kavrayışla anlaşılabilen bir bilimdir Bu yönüyle okuyucusunu yalnızca bilgiye değil aynı zamanda düşünsel derinliğe de davet eder Üstelik biyokimya sınırları sürekli genişleyen disiplinlerarası bir evrendir Embriyonik gelişimden karsinogenez süreçlerine ilaçların moleküler etkilerinden metabolik ağların düzenlenmesine kadar biyolojik olayların en temel açıklamaları artık biyokimyasal düzeyde yapılabilmektedir Beslenme bilimleri ise biyokimyanın sunduğu bu derinliği günlük yaşamla buluşturan dinamik bir alandır Hücresel düzeyde gerçekleşen reaksiyonlar yalnızca laboratuvar ortamlarında değil her bir öğünümüzde ve her molekül değişiminde kendini gösterir Bu nedenle beslenme biyokimyası yalnızca bir bilim değil sağlık hastalık yaşam ve iyilik halinin moleküler haritasıdır Beslenme biyokimyası beslenmeye bilimsel bir yaklaşım getirir Sadece ne olduğunu beslenme gereksinimleri değil aynı zamanda bu öğelerin hücresel ve moleküler düzeydeki işlevlerini de açıklayarak insan sağlığı açısından neden gerekli olduklarını ele alır Her vaka çalışması ya yeni bir keşfe zemin hazırlar ya da beslenmeyle ilgili fizyolojik süreçlerin etki mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sunar Elinizdeki bu kitap yalnızca beslenme ve diyetetik alanında eğitim gören öğrenciler ile bu alanda çalışan uzmanlara değil aynı zamanda sağlık alanında lisans yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenim gören öğrencilere ve yaşamlarını bilime adamış değerli araştırmacılara da hitap etmektedir Biyokimyasal süreçlerin anlaşılmasına rehberlik etmeyi amaçlayan bu eser hem temel kavramlara hem de güncel bilimsel bilgilere yer vermektedir Metabolik yollar ile besin öğeleri arasındaki ilişkiler karmaşadan uzak sistematik ve anlaşılır bir dille sunularak okuyucunun kavrayışını derinleştirmeyi hedeflemektedir Bu eserin hazırlanmasında bilimsel doğruluk kadar eğitsel yalınlığa da önem verilmiştir Her bölüm öğrencilerin öğrenme sürecini destekleyecek şekilde yapılandırılmış karmaşık biyokimyasal mekanizmaların klinik ve beslenme ile ilişkili örneklerle kavranması sağlanmıştır Kitabın hazırlık sürecinde bilimsel katkılarıyla bizi destekleyen görüş ve önerileriyle çalışmamıza yön veren tüm meslektaşlarıma ve akademik yolculuğumuzda bize ilham veren değerli hocalarımız başta Prof Dr Hüseyin ESECELİ olmak üzere Doç Dr Elif GÜNALAN Doç Dr Ceyhan HACIOĞLU Doç Dr Hacı Ömer YILMAZ Doç Dr Sevil KARAHAN YILMAZ Dr Öğr Üyesi Tuba ONAY Dr Öğr Üyesi Mustafa ÖZGÜR Dr Öğr Üyesi Çiler ÖZENİR Dr Öğr Üyesi Hatice SERÇE Dr Öğr Üyesi Funda TAMER Dr Öğr Üyesi Aybala TAZEOĞLU Dr Öğr Üyesi Gonca YILDIRIM Arş Gör Canan ALTINSOY ve Uzm Dyt Zeynep ERCAN KARAKAYA ya içtenlikle teşekkür ederim Ayrıca teknik süreçlerde emeği geçen yayınevi çalışanlarına da şükranlarımı sunarım Bu kitap aynı zamanda onların özverisinin de bir ürünüdür Beslenme biyokimyası alanına katkı sunmasını temenni ettiğimiz bu çalışmanın öğrencilerimize akademisyenlerimize ve sağlık profesyonellerine faydalı olmasını diliyorum Saygılarımla Prof Dr Uğur GÜNŞEN Editör

Biyokimya birçok tıp ve sağlık biliminden farklı olarak sezgiyle değil moleküler düzeyde analiz ve kavrayışla anlaşılabilen bir bilimdir Bu yönüyle okuyucusunu yalnızca bilgiye değil aynı zamanda düşünsel derinliğe de davet eder Üstelik biyokimya sınırları sürekli genişleyen disiplinlerarası bir evrendir Embriyonik gelişimden karsinogenez süreçlerine ilaçların moleküler etkilerinden metabolik ağların düzenlenmesine kadar biyolojik olayların en temel açıklamaları artık biyokimyasal düzeyde yapılabilmektedir Beslenme bilimleri ise biyokimyanın sunduğu bu derinliği günlük yaşamla buluşturan dinamik bir alandır Hücresel düzeyde gerçekleşen reaksiyonlar yalnızca laboratuvar ortamlarında değil her bir öğünümüzde ve her molekül değişiminde kendini gösterir Bu nedenle beslenme biyokimyası yalnızca bir bilim değil sağlık hastalık yaşam ve iyilik halinin moleküler haritasıdır Beslenme biyokimyası beslenmeye bilimsel bir yaklaşım getirir Sadece ne olduğunu beslenme gereksinimleri değil aynı zamanda bu öğelerin hücresel ve moleküler düzeydeki işlevlerini de açıklayarak insan sağlığı açısından neden gerekli olduklarını ele alır Her vaka çalışması ya yeni bir keşfe zemin hazırlar ya da beslenmeyle ilgili fizyolojik süreçlerin etki mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sunar Elinizdeki bu kitap yalnızca beslenme ve diyetetik alanında eğitim gören öğrenciler ile bu alanda çalışan uzmanlara değil aynı zamanda sağlık alanında lisans yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenim gören öğrencilere ve yaşamlarını bilime adamış değerli araştırmacılara da hitap etmektedir Biyokimyasal süreçlerin anlaşılmasına rehberlik etmeyi amaçlayan bu eser hem temel kavramlara hem de güncel bilimsel bilgilere yer vermektedir Metabolik yollar ile besin öğeleri arasındaki ilişkiler karmaşadan uzak sistematik ve anlaşılır bir dille sunularak okuyucunun kavrayışını derinleştirmeyi hedeflemektedir Bu eserin hazırlanmasında bilimsel doğruluk kadar eğitsel yalınlığa da önem veril

Biyokimya birçok tıp ve sağlık biliminden farklı olarak sezgiyle değil moleküler düzeyde analiz ve kavrayışla anlaşılabilen bir bilimdir Bu yönüyle okuyucusunu yalnızca bilgiye değil aynı zamanda düşünsel derinliğe de davet eder Üstelik biyokimya sınırları sürekli genişleyen disiplinlerarası bir evrendir Embriyonik gelişimden karsinogenez süreçlerine ilaçların moleküler etkilerinden metabolik ağların düzenlenmesine kadar biyolojik olayların en temel açıklamaları artık biyokimyasal düzeyde yapılabilmektedir Beslenme bilimleri ise biyokimyanın sunduğu bu derinliği günlük yaşamla buluşturan dinamik bir alandır Hücresel düzeyde gerçekleşen reaksiyonlar yalnızca laboratuvar ortamlarında değil her bir öğünümüzde ve her molekül değişiminde kendini gösterir Bu nedenle beslenme biyokimyası yalnızca bir bilim değil sağlık hastalık yaşam ve iyilik halinin moleküler haritasıdır Beslenme biyokimyası beslenmeye bilimsel bir yaklaşım getirir Sadece ne olduğunu beslenme gereksinimleri değil aynı zamanda bu öğelerin hücresel ve moleküler düzeydeki işlevlerini de açıklayarak insan sağlığı açısından neden gerekli olduklarını ele alır Her vaka çalışması ya yeni bir keşfe zemin hazırlar ya da beslenmeyle ilgili fizyolojik süreçlerin etki mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sunar Elinizdeki bu kitap yalnızca beslenme ve diyetetik alanında eğitim gören öğrenciler ile bu alanda çalışan uzmanlara değil aynı zamanda sağlık alanında lisans yüksek lisans ve doktora düzeyinde öğrenim gören öğrencilere ve yaşamlarını bilime adamış değerli araştırmacılara da hitap etmektedir Biyokimyasal süreçlerin anlaşılmasına rehberlik etmeyi amaçlayan bu eser hem temel kavramlara hem de güncel bilimsel bilgilere yer vermektedir Metabolik yollar ile besin öğeleri arasındaki ilişkiler karmaşadan uzak sistematik ve anlaşılır bir dille sunularak okuyucunun kavrayışını derinleştirmeyi hedeflemektedir Bu eserin hazırlanmasında bilimsel doğruluk kadar eğitsel yalınlığa da önem verilmiştir Her bölüm öğrencilerin öğrenme sürecini destekleyecek şekilde yapılandırılmış karmaşık biyokimyasal mekanizmaların klinik ve beslenme ile ilişkili örneklerle kavranması sağlanmıştır Kitabın hazırlık sürecinde bilimsel katkılarıyla bizi destekleyen görüş ve önerileriyle çalışmamıza yön veren tüm meslektaşlarıma ve akademik yolculuğumuzda bize ilham veren değerli hocalarımız başta Prof Dr Hüseyin ESECELİ olmak üzere Doç Dr Elif GÜNALAN Doç Dr Ceyhan HACIOĞLU Doç Dr Hacı Ömer YILMAZ Doç Dr Sevil KARAHAN YILMAZ Dr Öğr Üyesi Tuba ONAY Dr Öğr Üyesi Mustafa ÖZGÜR Dr Öğr Üyesi Çiler ÖZENİR Dr Öğr Üyesi Hatice SERÇE Dr Öğr Üyesi Funda TAMER Dr Öğr Üyesi Aybala TAZEOĞLU Dr Öğr Üyesi Gonca YILDIRIM Arş Gör Canan ALTINSOY ve Uzm Dyt Zeynep ERCAN KARAKAYA ya içtenlikle teşekkür ederim Ayrıca teknik süreçlerde emeği geçen yayınevi çalışanlarına da şükranlarımı sunarım Bu kitap aynı zamanda onların özverisinin de bir ürünüdür Beslenme biyokimyası alanına katkı sunmasını temenni ettiğimiz bu çalışmanın öğrencilerimize akademisyenlerimize ve sağlık profesyonellerine faydalı olmasını diliyorum Saygılarımla Prof Dr Uğur GÜNŞEN Editör İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Karbonhidratlar ve Karbonhidrat Metabolizması Mustafa ÖZGÜR Hacı Ömer YILMAZ BÖLÜM 2 Lipidler ve Lipid Metabolizması Tuba ONAY BÖLÜM 3 Yağlar Sevil KARAHAN YILMAZ BÖLÜM 4 Proteinler ve Protein Metabolizması Uğur GÜNŞEN BÖLÜM 5 Amino Asit Metabolizması Funda Tamer BÖLÜM 6 Enerji Metabolizması ve Diyet Zeynep ERCAN KARAKAYA Elif GÜNALAN BÖLÜM 7 Açlık ve Tokluk Metabolizması Gonca YILDIRIM BÖLÜM 8 Vitaminler Hatice SERÇE BÖLÜM 9 Makro Mineraller ve Organizmadaki Görevleri Kalsiyum ve Fosfor Aybala TAZEOĞLU BÖLÜM 10 Kükürt Ceyhan HACIOĞLU BÖLÜM 11 Klor Ceyhan HACIOĞLU BÖLÜM 12 Magnezyum Sodyum Potasyum Canan ALTINSOY Çiler ÖZENİR BÖLÜM 13 Mikro Mineraller ve Organizmadaki Görevleri Hüseyin ESECELİ