Bilirkişi Raporları — Oğuz İmregün

Bilirkişilik yasal deyimle Ehlivukuf luk müessesesi HUMK m 275 286 arasında düzenlenmiştir HUMK m 275 Mahkeme çözümü özel ve teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişi dinlenemez diyerek bilirkişilik müessesesinin görev sınırlarını saptamıştır Ancak çağdaş toplumda kişisel ilişkilerin gitgide giriftleşmesi mahkemelerin çözümle yükümlü oldukları anlaşmazlıkların çok karmaşık ve teknik hususları da içermesi sonucu uygulamada bilirkişilerin hukuksal konularda da takdir kesinlikle mahkemenin olmakla birlikte görüşlerini belirtmelerinin mahkemelerce istenmesine yol açmıştır Bu itibarla bugün uygulamada hemen her bilirkişi kurulunda en az bir hukukçunun yer alması vâkıadır Bu açıdan uzun meslek yaşamımda mahkemeler tarafından binlerce dosyada kâh tek kâh kurul üyesi sıfatı ile bilirkişi olarak görevlendirilmiş bulunmaktayım Kurul üyesi olarak görev aldığım dosyalarda da değerli meslekdaşlarım kendi alanlarına ilişkin görüşlerini yapılan müzakerelerde belirttikten sonra raportör sıfatı ile rapor ekser halde tarafımdan kaleme alınmıştır Gerek re sen ve gerekse raportör sıfatı ile yazdığım raporlarda HUMK m 281 III hükmü göz önüne alınmış dosyanın iddia ve savunmanın özeti yapılmış taraflar arasındaki anlaşmazlık saptanarak inceleme sonucu verilmiştir Bu arada bir hususa da değinmek isterim HUMK m 278 uyarınca mahkemelerin bilirkişi atadıkları kişiler bu görevi kabule zorunludurlar Aksi halde kendilerine maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca cezaî yaptırım uygulanır O halde mahkemelerin bilirkişilere takdir ettikleri ücret aslında ücret değil mahkemelerin kamu yararına kendilerinin bu görevi yapmak üzere sarf edecekleri zamanın tazminatı olarak ödenen bir paradır Başka deyimle kamu yararına istimval edilen zamanları için bir tazminattır Bir ücret olmadığı için de Vergiye tâbi olmaması gerekir Keyfiyet böyle iken çok uzun zaman önce yapılan bir Yasa değişikliği ile bu tazminat ücret olarak mütalâa edilerek vergilendirilmektedir Büyük bir feragatle hizmet eden bilirkişilere bunun bir haksızlık olduğu ve biran önce düzeltilmesi gerekli olduğu kanısındayım Hukuk toplumsal yaşamı ve bu toplumdaki bireyler arası ilişkileri yaptırım altında düzenleyen bilimdir Bu itibarla hukuk çeşitli yasa maddelerine yer alan hükümler değildir Dünyanın en ayrıntılı yasası dahi bu bireysel ilişkileri ayrı ayrı öngörüp düzenleyemez Hukuk son bir tahlille mahkemelere intikal eden anlaşmazlıkları çözümleyen mahkeme kararlarıdır Yaşayan hukuk budur Bu itibarla bu yaşayan hukuk hakkında bir bilgi vermek amacı ile kalemimden çıkan bilirkişi raporlarını yıllar itibariyle ayırıma tâbi tutarak içlerinden ilginç olanlarını bir araya getirip yayınlamayı uygun buldum Kitabın mahkemelere avukatlara olduğu kadar bu mesleğe intisab edecek hukuk öğrencilerine de yararlı olabileceği görüşündeyim Kitabın hazırlanıp yayınlanmasında emeği geçen Filiz Kitabevine ve sahibi Sayın İsmet Oruç a ve bu raporların yayınlanmasını mümkün kılan bilirkişi meslektaşlarıma teşekkür ederim Prof Dr Oğuz İMREGÜN