Bir Gazetenin Tarihi Akşam — Nurhan Kavaklı

Yapı Kredi Yayınları Cumhuriyet gazetesinin ardından şimdi de Türkiyenin yaşayan en eski gazetesi Akşamın tarihini kitaplaştırdı Akşam 1918e uzanan geçmişiyle Türk basın tarihinde önemli bir konuma sahip Osmanlının son günlerine ilişkin tanıklığı işgal yıllarının İstanbulundan ulusal mücadeleye verdiği destek ve bir modernleşme projesi olarak tasarlanan Cumhuriyetin getirdiği yenilik ve değerlere sahip çıkışıyla Cumhuriyetin oluşum sürecinde ve sonrasında sahip olduğu yer ise oldukça özel Tadımlık Sunuş Türkiyenin yaşayan en eski gazetesi olan Akşam 1918e uzanan geçmişiyle Türk basın tarihinde önemli bir konuma sahip Osmanlının son günlerine ilişkin tanıklığı işgal yıllarının İstanbulundan ulusal mücadeleye verdiği destek ve bir modernleşme projesi olarak tasarlanan Cumhuriyetin getirdiği yenilik ve değerlere sahip çıkışıyla Cumhuriyetin oluşum sürecinde ve sonrasında sahip olduğu yer ise oldukça özel Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze dek Akşamın yaşadığı dönüşümler ülkenin geçirdiği dönüşümlerle çok sık kesişmiş Gazete zaman içinde bazen bilinçli bir seçim bazen de bir savrulma sonucunda devletçilikten liberalizme magazin gazeteciliğinden sol düşüncenin sözcülüğüne birbirinden oldukça farklı ya da zıt duruşlar benimsemek zorunda kalmış Bu duruşlar sırasında etkileyen rolünü oynayacak kadar güçlü olabilirken kaçınılmaz olarak etkilenen rolünü de üstlenmiş çoğu kez Aynı durum Akşamın içinde var olduğu basınla ilişkisi açısından da geçerli Bir basın işletmesi ve kitle iletişim kurumu olarak geçirdiği dönüşümün yanı sıra bir tanık olarak sunduğu toplumsal ve kültürel verilerin devamlılığı ve tarihsel zenginliği Akşamın sahip olduğu özel konumunu daha da güçlendiriyor Gazetenin tarihine yöneltilen bir bakış ülkenin yaşadığı siyasal ve toplumsal değişimlerden basınla siyasal iktidar arasındaki ilişkilere ve basında patronaj yapısı ve kurumsallaşma gibi birçok konudaki değişimleri gözlemeye de olanak tanıyor Akşam gazetesinin tarihinin mümkün olduğunca bütünlüklü ve anlaşılabilir olarak resmedilmesi amaçlanan bu çalışmada gazete tarihinin kronolojik bir çizgide izlenmesine çaba gösterildi Ancak uzun bir ara verdikten sonra yayınına yeniden başladığı 1994den günümüze uzanan süreç henüz üzerinden yeterince zaman geçmediği düşüncesiyle özet olarak sunulmaya çalışıldı Çözümleme yapmak gibi bir amaç ve iddia taşınmamasına karşın gazeteyi çevreleyen siyasal ve sosyal iklimin ve gazetenin oynağı rolün daha iyi anlaşılmasına yardımcı olunacağına inanıldığı yerlerde çeşitli yorum ve düşüncelere yer verilmekten sakınılmadı Bölümlerin ve altbaşlıkların düzenlenmesi sırasında ise gazetenin yaşadığı değişimlerin gerek gazetenin kendi tarihi gerekse basın ve ülke tarihindeki öneminin altının çizilmesine özen gösterildi Bu yapılırken Akşamın içinden geçtiği dönemlerin tanığı olarak sunduğu siyasal ve toplumsal veriler de gözününde tutulmaya çalışıldı Tabii bu ulaşılabilinen kaynaklar ve çalışmanın kapsamı ölçüsünde gerçekleştirilmeye çalışıldığı için kitabın eksikleri olabileceği peşinen kabul edilmektedir Bu çalışmayı gerçekleştirmem konusunda beni destekleyen ve cesaretlendiren sevgili hocam Prof Dr Özden Cankaya teşekkür etmek istediğim ilk isim Gazeteciliğe Akşamda başlayan emeğini ve enerjisini uzun yıllar bu gazeteye veren Sayın Hıfzı Topuz gerek daha önceden yazdıklarıyla gerekse karşılıklı sohbetlerimiz sırasında anlattıklarıyla kitabın önemli kaynaklarından birini oluşturdu Sadece anılarını ve kişisel arşivini değil dostluğunu da benden esirgemediği için kendisine teşekkür borçluyum Başvurulması gereken arşivler konusunda beni yönlendiren ve deneyimlerini paylaşan Sayın Prof Dr Korkmaz Alemdar teşekkür borçlu olduğum bir diğer önemli isim Ayrıca aylar boyu süren Akşamın koleksiyonunu taramam sürecinde bana her türlü desteği sağlayan başta arşiv görevlisi İslam Ateş olmak üzere tüm Milli Kütüphane çalışanlarını da burada anmak isterim Kitabın ön okumasını ve ilk düzeltmesini yapan e