Bir Tartışmanın Hikayesi Dekadanlar — Fazıl Gökçek

Dekanlik meselesi edebiyat tarihimizin Servet i Fünun Dönemi olarak adlandırılan zaman olarak çok kısa fakat edebi verim bakımıkndan zengin bir devresinde yaşanmış bir tartışmadır Türk edebiyatını biraz ölçüsüz sayılabilecek bir şekilde Batılaştırmak isteyen bir grup genç şair ve yazarın yine Batılaşma yönündeki Tanzimat yazarlarının bir temsilci olan Ahmet Mithat Efendi tarafından eleştirilmesi ile başlayan ve devrin diğer birçok şair ve yazarının da katılmasıyla genişelyen bu tartışma yaklaşık dört yıl boyunca devam etmiştir Servet i Fünun şair ve yazarlarının ve karşıtlarının bir tür birbirini murakabesine hizmet etmiş olan olan bu tartışmanın Türk edebiyatı için bazı bakımlarından yararlıolduğu kabul edilebilir Fakat aradan zaman geçtikten sonra bu tartışmanın daha çok Servet i Fünuncuların zaviyesinden yorumlandığı görülmektedir Bu kitap bu tartışmadaki bütün görüş ve iddaları bir arada vermeyi amaçlamıştır

Türk edebiyatında güçlü bir edebiyat eleştirisi bulunmadığı öteden beri söylenmektedir Bu görüş muhtemelen Divan edebiyatı hakkındaki kuram bilgilerinin az oluşu ve bunların uygulamalı olarak büyük şairler üzerinde incelenmemesinden kaynaklanmaktadır Halbuki son yirmi otuz yıldan beri araştırıcılar daha farklı gözlerle eski şiirimize bakmakta onların şiir sanatı anlayışlarını ortaya koymaya çalışmaktadırlar Yeni Türk edebiyatı başladıktan sonra eski edebiyata karşı takınılan tavrın yeni modalar doğurmasına rağmen onun sağlam temellerini sarstığını söylemek zordur Her şeyden önce yeni Türk edebiyatçılarının hepsi bu kaynaktan beslenmişler başlangıçta onun terbiyesinden geçmişlerdir Ancak batı edebiyatının ve eleştirisinin dayandığı kaynak felsefedir Türk kültüründeki bu noksan eleştiricileri de hayli dağınık yazılar yazmaya sevketmiştir denilebilir Hele bir edebiyat akımı doğuracak ciddiyetteki eserler inanılmayacak suçlamalarla karşılaşmıştır İşte Türk edebiyatını derinden etkileyen Servet i Fünun etrafında toplanan gençler de bir kelime ile suçlanmışlardır Dekadan Bu suçlamayı yeni Türk edebiyatının sayılan önemli bir şahsının Ahmet Midhat ın yapması önemlidir Bu itham bir kıvılcım gibi İkinci Edebiyat ı Cedide hareketini yadırgayanları harekete getirmiş ve Türk edebiyatında yer yer çok ciddi yer yer kötü polemik örneği olabilecek birçok yazının ortaya çıkmasına yol açmıştır Aslında bu tartışma pek de yararsız olmamıştır Dergi ve gazete sütunlarında ithamların yanı sıra Servet i Fünun yazarlarının da kendilerini savunan her yeni edebiyat hamlesinin kendinden öncekilere dayandığını ortaya koyan ve Fransa daki dekadan sayılan edebiyat akımları ve şairleri hakkında değerli yazılar yazılmıştır Bu tartışmanın Servet i Fünuncuları kendi edebiyat anlayışları üzerinde düşündürdüğü de şüphesizdir Prof Dr Birol Emil in metin derlemesine dayanan basılmamış bitirme tezi dışında dekadanlık tartışması müstakil bir çalışmaya konu olmamıştır Bu kitapta Fazıl Gökçek üzerinden uzun zaman geçtiği için süreli yayınların sayfalarında kaybolmuş olan malzemenin büyük kısmını derlemiş ve onları yorumlamıştır Edebiyatımızdaki öteki tartışmaların da bu tür incelemelerle ortaya konulması edebiyat eleştirisinin gerçek durumunu göstermek açısından önemlidir Görülen odur ki hücuma maruz kalanlar genellikle yenilikleri dolayısıyla yadırgananlardır Edebiyat dünyasındaki gelişmeler de çoğunlukla yadırgananların eserleriyle gerçekleşmiştir Bu kitaptaki malzemeyi okurken unutulanlarla hâlâ hatırlananlar arasındaki fark da açıkça görünmektedir

Türk edebiyatında güçlü bir edebiyat eleştirisi bulunmadığı öteden beri söylenmektedir Bu görüş muhtemelen Divan edebiyatı hakkındaki kuram bilgilerinin az oluşu ve bunların uygulamalı olarak büyük şairler üzerinde incelenmemesinden kaynaklanmaktadır Halbuki son yirmi otuz yıldan beri araştırıcılar daha farklı gözlerle eski şiirimize bakmakta onların şiir sanatı anlayışlarını ortaya koymaya çalışmaktadırlar Yeni Türk edebiyatı başladıktan sonra eski edebiyata karşı takınılan tavrın yeni modalar doğurmasına rağmen onun sağlam temellerini sarstığını söylemek zordur Her şeyden önce yeni Türk edebiyatçılarının hepsi bu kaynaktan beslenmişler başlangıçta onun terbiyesinden geçmişlerdir Ancak batı edebiyatının ve eleştirisinin dayandığı kaynak felsefedir Türk kültüründeki bu noksan eleştiricileri de hayli dağınık yazılar yazmaya sevketmiştir denilebilir Hele bir edebiyat akımı doğuracak ciddiyetteki eserler inanılmayacak suçlamalarla karşılaşmıştır İşte Türk edebiyatını derinden etkileyen Servet i Fünun etrafında toplanan gençler de bir kelime ile suçlanmışlardır Dekadan Bu suçlamayı yeni Türk edebiyatının sayılan önemli bir şahsının Ahmet Midhat ın yapması önemlidir Bu itham bir kıvılcım gibi İkinci Edebiyat ı Cedide hareketini yadırgayanları harekete getirmiş ve Türk edebiyatında yer yer çok ciddi yer yer kötü polemik örneği olabilecek birçok yazının ortaya çıkmasına yol açmıştır Aslında bu tartışma pek de yararsız olmamıştır Dergi ve gazete sütunlarında ithamların yanı sıra Servet i Fünun yazarlarının da kendilerini savunan her yeni edebiyat hamlesinin kendinden öncekilere dayandığını ortaya koyan ve Fransa daki dekadan sayılan edebiyat akımları ve şairleri hakkında değerli yazılar yazılmıştır Bu tartışmanın Servet i Fünuncuları kendi edebiyat anlayışları üzerinde düşündürdüğü de şüphesizdir Prof Dr Birol Emil in metin derlemesine dayanan basılmamış bitirme tezi dışında dekadanlık tartışması müstakil bir çalışmaya konu olmamıştır Bu kitapta Fazıl Gökçek üzerinden uzun zaman geçtiği için süreli yayınların sayfalarında kaybolmuş olan malzemenin büyük kısmını derlemiş ve onları yorumlamıştır Edebiyatımızdaki öteki tartışmaların da bu tür incelemelerle ortaya konulması edebiyat eleştirisinin gerçek durumunu göstermek açısından önemlidir Görülen odur ki hücuma maruz kalanlar genellikle yenilikleri dolayısıyla yadırgananlardır Edebiyat dünyasındaki gelişmeler de çoğunlukla yadırgananların eserleriyle gerçekleşmiştir Bu kitaptaki malzemeyi okurken unutulanlarla hâlâ hatırlananlar arasındaki fark da açıkça görünmektedir

Dekanlik meselesi edebiyat tarihimizin Servet i Fünun Dönemi olarak adlandırılan zaman olarak çok kısa fakat edebi verim bakımıkndan zengin bir devresinde yaşanmış bir tartışmadır Türk edebiyatını biraz ölçüsüz sayılabilecek bir şekilde Batılaştırmak isteyen bir grup genç şair ve yazarın yine Batılaşma yönündeki Tanzimat yazarlarının bir temsilci olan Ahmet Mithat Efendi tarafından eleştirilmesi ile başlayan ve devrin diğer birçok şair ve yazarının da katılmasıyla genişelyen bu tartışma yaklaşık dört yıl boyunca devam etmiştir Servet i Fünun şair ve yazarlarının ve karşıtlarının bir tür birbirini murakabesine hizmet etmiş olan olan bu tartışmanın Türk edebiyatı için bazı bakımlarından yararlıolduğu kabul edilebilir Fakat aradan zaman geçtikten sonra bu tartışmanın daha çok Servet i Fünuncuların zaviyesinden yorumlandığı görülmektedir Bu kitap bu tartışmadaki bütün görüş ve iddaları bir arada vermeyi amaçlamıştır

Türk edebiyatında güçlü bir edebiyat eleştirisi bulunmadığı öteden beri söylenmektedir Bu görüş muhtemelen Divan edebiyatı hakkındaki kuram bilgilerinin az oluşu ve bunların uygulamalı olarak büyük şairler üzerinde incelenmemesinden kaynaklanmaktadır Halbuki son yirmi otuz yıldan beri araştırıcılar daha farklı gözlerle eski şiirimize bakmakta onların şiir sanatı anlayışlarını ortaya koymaya çalışmaktadırlar Yeni Türk edebiyatı başladıktan sonra eski edebiyata karşı takınılan tavrın yeni modalar doğurmasına rağmen onun sağlam temellerini sarstığını söylemek zordur Her şeyden önce yeni Türk edebiyatçılarının hepsi bu kaynaktan beslenmişler başlangıçta onun terbiyesinden geçmişlerdir Ancak batı edebiyatının ve eleştirisinin dayandığı kaynak felsefedir Türk kültüründeki bu noksan eleştiricileri de hayli dağınık yazılar yazmaya sevketmiştir denilebilir Hele bir edebiyat akımı doğuracak ciddiyetteki eserler inanılmayacak suçlamalarla karşılaşmıştır İşte Türk edebiyatını derinden etkileyen Servet i Fünun etrafında toplanan gençler de bir kelime ile suçlanmışlardır Dekadan Bu suçlamayı yeni Türk edebiyatının sayılan önemli bir şahsının Ahmet Midhat ın yapması önemlidir Bu itham bir kıvılcım gibi İkinci Edebiyat ı Cedide hareketini yadırgayanları harekete getirmiş ve Türk edebiyatında yer yer çok ciddi yer yer kötü polemik örneği olabilecek birçok yazının ortaya çıkmasına yol açmıştır Aslında bu tartışma pek de yararsız olmamıştır Dergi ve gazete sütunlarında ithamların yanı sıra Servet i Fünun yazarlarının da kendilerini savunan her yeni edebiyat hamlesinin kendinden öncekilere dayandığını ortaya koyan ve Fransa daki dekadan sayılan edebiyat akımları ve şairleri hakkında değerli yazılar yazılmıştır Bu tartışmanın Servet i Fünuncuları kendi edebiyat anlayışları üzerinde düşündürdüğü de şüphesizdir Prof Dr Birol Emil in metin derlemesine dayanan basılmamış bitirme tezi dışında dekadanlık tartışması müstakil bir çalışmaya konu olmamıştır B

Türk edebiyatında güçlü bir edebiyat eleştirisi bulunmadığı öteden beri söylenmektedir Bu görüş muhtemelen Divan edebiyatı hakkındaki kuram bilgilerinin az oluşu ve bunların uygulamalı olarak büyük şairler üzerinde incelenmemesinden kaynaklanmaktadır Halbuki son yirmi otuz yıldan beri araştırıcılar daha farklı gözlerle eski şiirimize bakmakta onların şiir sanatı anlayışlarını ortaya koymaya çalışmaktadırlar Yeni Türk edebiyatı başladıktan sonra eski edebiyata karşı takınılan tavrın yeni modalar doğurmasına rağmen onun sağlam temellerini sarstığını söylemek zordur Her şeyden önce yeni Türk edebiyatçılarının hepsi bu kaynaktan beslenmişler başlangıçta onun terbiyesinden geçmişlerdir Ancak batı edebiyatının ve eleştirisinin dayandığı kaynak felsefedir Türk kültüründeki bu noksan eleştiricileri de hayli dağınık yazılar yazmaya sevketmiştir denilebilir Hele bir edebiyat akımı doğuracak ciddiyetteki eserler inanılmayacak suçlamalarla karşılaşmıştır İşte Türk edebiyatını derinden etkileyen Servet i Fünun etrafında toplanan gençler de bir kelime ile suçlanmışlardır Dekadan Bu suçlamayı yeni Türk edebiyatının sayılan önemli bir şahsının Ahmet Midhat ın yapması önemlidir Bu itham bir kıvılcım gibi İkinci Edebiyat ı Cedide hareketini yadırgayanları harekete getirmiş ve Türk edebiyatında yer yer çok ciddi yer yer kötü polemik örneği olabilecek birçok yazının ortaya çıkmasına yol açmıştır Aslında bu tartışma pek de yararsız olmamıştır Dergi ve gazete sütunlarında ithamların yanı sıra Servet i Fünun yazarlarının da kendilerini savunan her yeni edebiyat hamlesinin kendinden öncekilere dayandığını ortaya koyan ve Fransa daki dekadan sayılan edebiyat akımları ve şairleri hakkında değerli yazılar yazılmıştır Bu tartışmanın Servet i Fünuncuları kendi edebiyat anlayışları üzerinde düşündürdüğü de şüphesizdir Prof Dr Birol Emil in metin derlemesine dayanan basılmamış bitirme tezi dışında dekadanlık tartışması müstakil bir çalışmaya konu olmamıştır Bu kitapta Fazıl Gökçek üzerinden uzun zaman geçtiği için süreli yayınların sayfalarında kaybolmuş olan malzemenin büyük kısmını derlemiş ve onları yorumlamıştır Edebiyatımızdaki öteki tartışmaların da bu tür incelemelerle ortaya konulması edebiyat eleştirisinin gerçek durumunu göstermek açısından önemlidir Görülen odur ki hücuma maruz kalanlar genellikle yenilikleri dolayısıyla yadırgananlardır Edebiyat dünyasındaki gelişmeler de çoğunlukla yadırgananların eserleriyle gerçekleşmiştir Bu kitaptaki malzemeyi okurken unutulanlarla hâlâ hatırlananlar arasındaki fark da açıkça görünmektedir