Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele de Kızılay Hilal i Ahmer Cemiyeti ve Kızılaycılar — Mesut Çapa

Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele de Kızılay Hilal i Ahmer Cemiyeti ve Kızılaycılar
Mesut ÇapaAtatürk Araştırma Merkezi
Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele de Kızılay Hilal i Ahmer Cemiyeti ve Kızılaycılar
Mesut ÇapaBİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan

Atatürk Araştırma Merkezi
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan

Atatürk Araştırma Merkezi
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan

Atatürk Araştırma Merkezi
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde

Atatürk Araştırma Merkezi
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan

Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan

Atatürk Araştırma Merkezi
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE MİLLİ MÜCADELE DE KIZILAY HİLÂL İ AHMER CEMİYETİ VE KIZILAYCILAR Kızılay Cemiyeti resmen 14 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuştur Ulusal nitelikte bir cemiyet olmakla birlikte aynı zamanda 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi ne göre kurulan Ulusla arası Kızılhaç Komitesi ne de bağlı olarak çalışmaktadır Kızılay Cemiyeti kuruluşundan İkinci Meşrutiyet dönemine gelinceye kadar önemli bir faaliyette bulunmamıştır Meşrutiyet in ilanından sonra Hariciye Nazırı Rifat Paşa nın çabaları sonucu Kızılay ın tüzüğü yeniden düzenlenmiştir Kızılay Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti 20 Nisan 1911 günü Sadrazam İbrahim Hakkı Paşa nın başkanlığında yapılan toplantı sonucu yeniden ikinci defa kurulmuştur Kızılay Cemiyeti ikinci kuruluşundan sonra kısa sürede teşkilatını genişleterek Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında çok önemli hizmetlerde bulunmuştur Kuruluşunun başlangıcında Avrupa üzerinden Trablusgarp a sağlık heyetleri göndermiştir Birinci Dünya Savaşı nda teşkilatını genişleten Kızılay savaş esirleri göçmenler ve sağlık orduyla münasebet ve yardım konularında önemli çalışmalarda bulunmuştur Yurt içinde ve yurt dışında temsilciler murahhaslar görevlendirmiştir Savaş yıllarında Kızılay yönetiminde Dr Besim Ömer Paşa Dr Âkil Muhtar Özden Dr Adnan Adıvar Dr Celal Muhtar Özden Hamit Hasancan ve Berç Keresteciyan Türker görev almışlardır Kızılay ın ordu ve halk tarafından tanınıp benimsenmesinde yönetim kadrosunun büyük bir ideal ve ahenk içerisinde çalışması etkili olmuştur Doktor Besim Ömer Akalın Paşa kadınlar arasında Kızılay ın benimsenmesi ve hastabakıcılığın yayılması amacıyla önemli faaliyetlerde bulunmuştur 1912 Yılı Mart ayında Kızılay Hanımlar Merkezi nin Osmanlı Hilâl i Ahmer Cemiyeti Hanımlar Heyet i Merkeziyesi kurulmasından sonra hastabakıcı yetiştirilmesine önem verilmiştir Bunlardan birçoğu Kızılay hastabakıcısı olarak farklı cephelerde ordunun sağlık hizmetlerinde görev almışlardır Kızılay ın kurumsal gelişmesinde ve başarılarında Balkan Savaşlarından itibaren Kızılay Genel Müfettişliği Umumî müfettiş görevinde bulunan Dr Celal Muhtar Özden Bey in büyük katkıları olmuştur Dr Celal Muhtar Genel sekreter umumî kâtip dışında diğer Kızılay yöneticileri gibi Kızılay da görevinde maddî bir karşılık gözetmeksizin fahri yürütmüştür 5 Şubat 1918 tarihinde Kızılay yönetim kurulunda Dr Âkil Muhtar Hâmit Bey Kilisli Rıfat Dr Celal Muhtar Berç Keresteciyen ve Dr Adnan Bey görev almışlardır Hâmit Bey le Dr Âkil Muhtar Bey Kızılay Başkan vekilliklerine seçilmişlerdir 1920 yılında İstanbul un resmî işgali üzerine Kızılay Genel Sekreteri Dr Adnan Adıvar Bey in Ankara ya gitmesi üzerine bu göreve Kızılay Esirler Üserâ Şubesi Müdürü Saffet Şav Bey getirilmiştir Millî Mücadele döneminde İstanbul da Kızılay Genel Merkezi ne bağlı olarak Anadolu da Kızılay Temsilciliği murahhaslığı açılmıştır İstanbul da Kızılay Genel Merkezi işgalden sonra Anadolu yla bağını sürdürmüştür 1919 1920 yılında Anadolu ya Kızılay sağlık yardım heyetleri gönderilmiştir Kızılay Başkanvekili Hamit Hasancan Bey TBMM nin Kızılay temsilcisi sıfatıyla İstanbul işgal güçleri ve yabancı temsilcilerle görüşmelerde bulunmuştur Kitapta Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde Kızılay ın kısa tarihinden bahsettikten sonra Kızılay da görevlilerinden 17 kişinin hayat ve faaliyetlerinden bahsedilmektedir Anahtar Kelimeler Hilâl i Ahmet Cemiyeti Kızılay Cenevre Sözleşmesi Besim Ömer Paşa Kızılay yardım heyeti Dr Celâl Muhtar Özden Kızılaycı Hâmit Hamit Hasancan